Category Archives: ចំណេះដឹងទូទៅ | General Knowledge

សញ្ញាអឌ្ឍចន្ទ (៝) ក្នុងភាសាខ្មែរ

នៅក្នុងភាសាខ្មែរយើង មានពាក្យទោលដែលជាតួព្យញ្ជនៈពួកអ ឬអ៊ ដែលមានន័យគ្រប់គ្រាន់ ដូចជា “ក” ប្រភេទជានាម ប្រែថា អវយវៈដែលតពីក្បាលទៅស្មា ឬទៅខ្លួននៃមនុស្សសត្វ ។ ដូចជា “ទ” ជានាម ប្រែថា ប្រដាប់ធ្វើដោយឈើ, ឫស្សី, ដែក, ឬ ជ័រផ្លាស្ទីក សម្រាប់ដាក់រង ឬ ត្រងបង្ហូរទឹក។ ដូចជា “ង” ជាគុណនាម ប្រែថា ដែលមានរំពត់ខាងគល់ ឬ ខាងចុងងើយស្ទើតឡើង។ រួមទាំងពាក្យទោលជាច្រើនផ្សេងទៀតដែលមានន័យគ្រប់គ្រាន់តែឯកឯង ដូចជា “ត ខ គ ញ ដ ព ល ស” ជាដើម។

ជាធម្មតា ពាក្យខ្មែរភាគច្រើនយើងចំណាំតែបន្ថែមអក្សរ “រ” ខាងចុងតួព្យញ្ជនៈទោលរបៀបនេះ ដែលតាមការពិត មានព្យញ្ជនៈដែលជាពាក្យពេញលេញខ្លះ ឥតត្រូវការបន្ថែម “រ” នៅខាងចុងវាទេ។ ម្ល៉ោះហើយ អ្នកអានភាសាខ្មែរ ច្រើនតែច្រឡំភ្ជាប់អំណានប្រកបទៅនឹងអក្សរខាងដើមទៅវិញ។

ឧទាហរណ៍ដូចជា “ទូកង” ដែលមានមនុស្សច្រឡំអានថា “ទូ – កង”។ ពាក្យ “សម្បុរស” គេច្រឡំអានថា “សម្បុ – រស”។ ពាក្យ “ដាក់លើក” គេច្រឡំអានថា “ដាក់ – លើក” ដែលតាមពិតពាក្យនេះគេចង់សំដៅថា គេលើករបស់ម្យ៉ាងយកទៅដាក់ពីលើ កញ្ចឹង ក គឺអានថា “ដាក់លើ – ក” …។ល។

ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាពាក្យកំព្រាទាំងនេះ លោកអ្នកប្រាជ្ញអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ បានបង្កើតនិមិត្តសញ្ញាមួយឈ្មោះថា “អឌ្ឍចន្ទ” ដែលមានរូបរាងស្រដៀងនឹងចំណិតព្រះចន្ទ (ពេញវង់) ពាក់កណ្ដាលវង់ ផ្កាប់ចុះក្រោម (៝) ដើម្បីប្រើវាគ្របពីលើតួព្យញ្ជនៈទាំងឡាយណាដែលនៅទោលតែឯង ចៀសវាងអ្នកអានច្រឡំ។ ដូចជា “ទូកង៝, លើក៝, សម្បុរស៝, ទ៝ទឹក, លើកព៝, ដើរត៝, ដើមញ៝, ទូកដ៝, ល៝មើល, ដីស៝ …” ជាដើម។

អំណើះបន្តមក ក្រោយពីប្រើបានមួយរយៈធំទៅហើយ ស្រាប់តែមានការជំទាស់តវ៉ាយ៉ាងខ្លាំងពីសំណាក់បណ្ឌិតបញ្ញវន្តមួយក្រុមផ្សេងទៀត ដោយហេតុផលថាវាខុសប្រពៃណីដើម។ យ៉ាងណាក៏ដោយ បើទោះណាជាសញ្ញាអឌ្ឍចន្ទ វិនាសអន្តរធានចាកឆ្ងាយពីអក្សរខ្មែរ ប៉ុន្តែបន្តិចម្ដងៗ វាក៏ត្រូវបានជំនួសដោយនិមិត្តសញ្ញាគូសត្រេ (-) ដើម្បីរារាំងពីការភាន់ច្រឡំ។ ដូចជា “ទូក-ង, សម្បុរ-ស, លើ-ក, លើក-ព, ទូក-ដ” ជាដើម។

សូមបញ្ជាក់ថា អ្នកប្រាជ្ញអក្សរសាស្ត្រដែលបានបង្កើតនិមិត្ដសញ្ញា #អឌ្ឍចន្ទ មិនមែនលោកនឹកឃើញបង្កើតតាមអារម្មណ៍រវើរវាយទេ។ គឺលោកបានយកលំនាំតាមលម្អានក្នុងសិលាចារិកខ្មែរ ក្នុងសម័យបុរាណជាគំរូ គ្រាន់តែលៃកែទ្រង់ទ្រាយឱ្យងាយស្រួលគូសសរសេរតែប៉ុណ្ណោះ។

នៅក្នុងទំព័រទី៣ នៃវចនានុក្រមខ្មែរភាគ១និង២ បោះពុម្ពឆ្នាំ ១៩៦៧ សម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត ជោតញ្ញាណោ បានទុកសម្ដីមួយឃ្លាថា “[…] គណៈកម្មការសង្ឃឹមថា តទៅអនាគតកាល, គង់តែអស់លោកអ្នកអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ នឹងបង្កើតសញ្ញាបែបណាមួយ ជំនួសឱ្យអឌ្ឍចន្ទ នោះជាពុំខាន […]” ព្រមទាំងពាក្យផ្ដាំផ្ញើរាប់ពាន់អក្សរច្រើនទំព័រទៀត។

ក្នុងនាមខ្ញុំជាអ្នកស្រលាញ់អក្សរខ្មែរ ខ្ញុំមិនចង់ទាមទាររកសញ្ញាអឌ្ឍចន្ទនោះត្រលប់មកវិញទេ។ គ្រាន់តែសំណូមពរ អស់លោកអ្នកស្មេរ អ្នកនិពន្ធ មេត្ដាដាក់សញ្ញាត្រេខ្លី (-) ឬដកឃ្លាបន្តិចក៏បាន ពីមុខ គ្រប់ពាក្យកំព្រា ដូចរៀបរាប់ខាងលើផង ដើម្បីជួយដល់អ្នកអានអក្សរខ្មែរ ងាយស្រួលកត់សម្គាល់របៀបប្រកប និងយល់ដល់ខ្លឹមសារពាក្យពេចន៍ក្នុងប្រយោគ។

✧═══•❁❀❁•═══✧

វិរិយា 🌸

ទស្សនៈអំពីពណ៌ស្បែក ដែលបង្កជាវិបត្តិសុខភាព រាតត្បាតខ្លាំងក្នុងចំណោមក្មេងស្រី និងស្ត្រីដែលមានការអប់រំទាបនៅកម្ពុជា

អស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយ រាប់ចាប់តាំងពីកម្ពុជាងើបពីសង្គ្រាម មានទូរទស្សន៍ ទស្សនាវដ្ដី និងចុងក្រោយនេះ គឺអ៊ីនធើណិតដ៏សម្បូរបែប ដែលជាឧបករណ៍ទំនើបពេញនិយម សម្រាប់ប្រើប្រាស់ ក្នុងការមើល និង ប្រៀបធៀបគ្នា អំពីស្ដង់ដារជីវិតរស់នៅ។

ការប្រាស្រ័យទាក់ទងគ្នាលើកដំបូង មនុស្សសម្លឹងមើលគ្នា ហើយវិនិច្ឆ័យ គោរពរាប់អាន លើកតម្កើង ឬរើសអើង ដោយគំហើញនៃសម្បុរស្បែកខាងក្រៅជាមុនសិន។ ទម្រាំចូលដល់សម្ព័ន្ធភាពជ្រាលជ្រៅ ដែលអាចដឹងបានដល់ចិត្តគំនិតខាងក្នុង មានអ្នកខ្លះ ផ្ដាច់ទំនាក់ទំនង តាំងពីឃើញពណ៌ស្បែកស្រគាំ ស្រអាប់ មិនគាប់ចិត្តជាលើកដំបូងម្ល៉េះ។ អ្នកមានស្បែកពណ៌សភ្លឺ គេកំណត់ថាជាមនុស្សជោគជ័យ ខ្លាំងពូកែ មានធនធាន ជាប់ពូជចិនយួន ជាអ្នកឆ្លាត ដែលអាចពឹងពាក់បាន។ អ្នកមានស្បែកពណ៌ត្នោត ក្រហមដិត គេកំណត់ថាជាមនុស្សក្រីក្រ អន់ ព្រោះប្រកបរបរហាលថ្ងៃក្ដៅច្រើន មិនជាប់ពូជចិនយួន មិនឆ្លាត អសមត្ថភាពក្នុងជីវិត។ នេះជាផ្នត់គំនិតដែលអាក្រក់ជាងជំងឺរាតត្បាតធម្មតាទៅទៀត។ វាលើសពីបញ្ហាវិបត្តិវប្បធម៌ គឺទស្សនៈនេះក្លាយជាអាវុធសម្លាប់មនុស្សយ៉ាងសាហាវនៅពាសពេញប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសស្ត្រីក្មេងៗ ដែលរស់នៅក្នុងសង្គមមួយ ដែលខ្វះការអប់រំ។

ដោយជឿទៅតាមពាក្យញុះញង់របស់ឈ្មួញអសីលធម៌ នារីក្មេងៗ យល់ព្រមចាយលុយទិញក្រែមគីមី ដែលគេផ្សាយតាមបណ្ដាញព័ត៌មានថា នឹងជួយប្ដូរពណ៌ស្បែករបស់ពួកនាងឱ្យបាន ស ភ្លឺ រលោង ស្អាតជាងមុន ក្នុងរយៈពេលខ្លីបំផុត។ ជំនឿដ៏ងងឹតនេះ មិនអាចបំភ្លឺបានដោយត្រឹមតែពាក្យណែនាំ របស់អ្នកជំនាញសើស្បែក វេជ្ជបណ្ឌិតឯកទេសស្បែកតែម្យ៉ាងទេ វាទាមទារឱ្យមានជនរងគ្រោះពីការប្រើផលិតផលប្ដូរពណ៌ស្បែកនោះ ក្លាហាន ហ៊ានចេញមុខសារភាព និងប្រកាសប្រាប់អ្នកដទៃទៀតអំពីគ្រោះថ្នាក់នៃផលិតផលប្ដូរពណ៌ស្បែកថែមទៀតផង។

A collection of photos taken from various Facebook accounts of bleaching cream users, who were incentivized to promote the product in exchange for rewards as part of an unethical marketing campaign run by unscrupulous sellers.
A collection of photos taken from various Facebook accounts of bleaching cream users, who were incentivized to promote the product in exchange for rewards as part of an unethical marketing campaign run by unscrupulous sellers.

ខ្ញុំសូមលើកករណីពិតជាក់ស្ដែងមួយ នៅក្នុងមជ្ឈមណ្ឌលលាងឈាម នៃមន្ទីរពេទ្យដ៏ធំមួយ ដែលខ្ញុំតែងតែជូនឪពុកខ្ញុំទៅលាងឈាម ប្រចាំសប្ដាហ៍ កាលពីគាត់នៅមានជីវិត។ ឪពុកខ្ញុំខូចតម្រងនោម​ ដោយសារជំងឺលើសឈាម ទឹកនោមផ្អែម ដែលតម្រូវឱ្យលាងឈាមជាប្រចាំ ដើម្បីពន្យារជីវិត។ គាត់លាងឈាមបានតែកន្លះឆ្នាំ ក៏ទ្រាំលែងបាន និងធ្វើមរណកាលទៅ ក្នុងអាយុ ៧៣ឆ្នាំ កាលពីដើមខែមករា ឆ្នាំ ២០២៦ កន្លងទៅនេះ។ ក្នុងបរិបទនេះ ខ្ញុំចង់បង្ហាញជ្រុងមួយអំពីបញ្ហាសុខមាលភាពក្មេងស្រី៖

ជារៀងរាល់សប្ដាហ៍ដែលខ្ញុំជូនឪពុកកទៅលាងឈាម ខ្ញុំតែងតែបានជួបប្រទះអ្នកជំងឺខូចតម្រងនោមជាច្រើន ផ្សេងទៀត ដែលមានអាយុក្មេងៗនៅឡើយ។ ខ្លះជាបុរសវ័យខ្ទង់ ៣០ឆ្នាំ ខ្លះជាស្ត្រី វ័យទើបតែ២០ឆ្នាំ និងមានកុមារអាយុខ្ទង់១០ឆ្នាំ ទៀតផង។ នៅក្នុងបន្ទប់លាងឈាម ជាកន្លែងដែលខ្ញុំអាចឆ្លុះបញ្ចាំងបានថា បញ្ហាសុវត្ថិភាពចំណីអាហារ និងផលិតផលគ្រឿងសម្អាង ដែលកំពុងចរាចរនៅកម្ពុជាគ្មានសុវត្ថិភាពទេ។ ខ្ញុំតែងតែសាកសួរទាំងខ្លាចចិត្ត ទៅកាន់អ្នកជំងឺលាងឈាម ដែលគេងសម្រាកនៅគ្រែក្បែរឪពុកខ្ញុំ។ ក្មេងប្រុសអាយុពេញកម្លាំង ខូចតម្រងនោម ដោយសារតែផឹកគ្រឿងស្រវឹង និងភេសជ្ជៈប៉ូវកម្លាំង។ ក្មេងស្រីៗ ខូចតម្រងនោម ដោយសារតែការលាបឡេឱ្យស។

រូបថតរបស់ លឹម វិរិយា

អ្នកលក់ឡេ ឃោសនាតាមវិដេអូឡាយជារៀងរាល់ថ្ងៃ ប្រាប់ថា ៖

“លាបទៅមិនគ្រោះថ្នាក់ទេ ខ្ញុំក៏លាបដែរ មើលនែ៎ ឃើញទេ? ខ្ញុំលាបរាប់ឆ្នាំហើយ បើស្លាប់ វាស្លាប់យូរហើយ។”

 ពាក្យឃោសនាភូតកុហក បានបណ្ដាលឱ្យក្មេងស្រីដែលខ្វះចំណេះដឹងព្រមជឿតាម យកប្រាក់ទៅទិញ ឡេទាំងនោះ លាបបំពោកលើរាងកាយតាំងពីកញ្ចឹងក ចុះដល់ចុងជើង រាល់ថ្ងៃ និងអនុវត្ដជាច្រើនឆ្នាំជាប់គ្នា។ កាលពីជំងឺធ្វើទុក្ខដំបូង នាងមិនជឿថា នាងខូចតម្រងនោមដោយសារលាបឡេទេ រហូតដល់ជីវិតនៅសល់តែដង្ហើមចង្រិត ទើបនាងព្រមជឿ ប៉ុន្តែទម្រាំដល់ពេលនោះ អ្វីៗឈានដល់ដំណាក់កាលសង្គ្រោះដោយពិបាក នោះគឺការលាងឈាមប្រចាំខែ ដែលតម្រូវចំណាយលុយកាក់អស់ច្រើនជាអតិបរមា ដើម្បីគ្រាន់តែពន្យារជីវិត រង់ចាំសេចក្ដីស្លាប់ នៅថ្ងៃដែលអស់លុយលាងឈាម។

រូបភាពផលិតដោយបញ្ញាសិប្បនិម្មិត A.I. Gemini

វាជារឿងសង្វេគខ្លាំងណាស់ រយៈកន្លះឆ្នាំ ដែលខ្ញុំចេញចូលក្នុងបន្ទប់លាងឈាមនៅមន្ទីរពេទ្យ ដើម្បីកំដរឪពុកជរារបស់ខ្ញុំ គឺខ្ញុំបានរៀនសូត្រច្រើនពីជនរងគ្រោះ ដែលគ្មានភាពក្លាហានក្នុងការបកអាក្រាត ម្ចាស់ផលិតផលដ៏អាក្រក់ទាំងអស់នោះ។

តើពពួកឡេលាបលើស្បែក ធ្វើឱ្យស្បែកប្ដូរពណ៌ទៅជា ស បានជ្រាបចូលទៅបំផ្លាញតម្រងនោមរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ដោយរបៀបណា?

រូបភាពផលិតដោយបញ្ញាសិប្បនិម្មិត A.I. Gemini

 “ឡេធ្វើឱ្យស្បែកស” គឺជាឧស្សាហកម្ម ដ៏អសីលធម៌មួយ ដែលអង្គការអន្តរជាតិនានាក្នុងពិភពលោក ធ្វើយុទ្ធនាការណ៍ប្រឆាំងយ៉ាងមោះមុត អស់រយៈពេលជាយូរឆ្នាំណាស់មកហើយ។ កន្លងមក អង្គការទាំងនោះ ធ្លាប់បានដាក់ពាក្យប្ដឹងទៅកាន់ស្ថានីយទូរទស្សន៍ជាច្រើន ជាពិសេសទូរទស្សន៍ក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលបានផលិតវិដេអូផ្សាយពាណិជ្ជកម្មឡេលាបស្បែក តាមរយៈការប្រៀបធៀបគ្នា នូវសម្បុរស្បែកខ្មៅ និង ស។ មាតិកាខ្លះបាននិពន្ធឡើងដោយការតិះដៀលស្បែកខ្មៅ ហើយញុះញង់ឱ្យមនុស្សព្រមទិញផលិតផលលាបស្បែក ដើម្បីលុបបំបាត់ស្បែកពណ៌ខ្មៅ ដែលគេផ្សាយថាជាស្បែកអាក្រក់ ថោកទាប មិនល្អ ត្រូវតែប្ដូរចេញ។ ការតស៊ូមតិ អស់រយៈពេលជាង៥០ឆ្នាំ របស់ក្រុមអ្នកប្រាជ្ញ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រផ្នែកសុខភាពធ្វើឡើងយ៉ាងលំបាក ទម្រាំតែអាចអប់រំមនុស្សបានខ្លះៗ។ ដំបូងឡើយ បើត្រឹមតែការពន្យល់ពីភាពអសីលធម៌ ក្នុងការប្រៀបធៀបពណ៌ស្បែករាងកាយគ្នា នោះវានៅមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់ ក្នុងការជំរុញមនុស្សឱ្យបញ្ឈប់សកម្មភាពផ្សាយពាណិជ្ជកម្មបែបអមនុស្សធម៌នោះបានទេ។ រហូតដល់ក្រុមវេជ្ជបណ្ឌិត លើកបង្ហាញអំពីផលប៉ះពាល់សរីរាង្គខាងក្នុង និងប៉ះពាល់ដល់អាយុជីវិតផង ទើបឃើញមានការប្រែប្រួល ប្រសើរឡើងវិញខ្លះ ជាពិសេស ក្នុងរបៀបធ្វើទីផ្សារ របស់ពួកឈ្មួញ។

នៅពេលដែលគោលដៅសោភ័ណភាព គឺការធ្វើឱ្យសម្បុរស្បែកមានពណ៌សជាងមុន នោះគឺថា អ្វីដែលមនុស្សត្រូវចំណាយ មិនមែនត្រឹមតែលុយកាក់ និងពេលវេលាទេ ពួកគេត្រូវចំណាយទាំងអាយុជីវិតថែមទៀត។ ស្ដាប់ហើយ គួរសង្វេគខ្លាំងណាស់។

ដើម្បីតស៊ូមតិប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព យើងត្រូវតែយល់ពី “សារធាតុពុល៣ប្រភេទ” ដែលមាននៅក្នុងល្បាយក្រែមលាបស្បែក ដែលអាចជួយធ្វើឱ្យស្បែកប្រែជាពណ៌ស៖

ទី១ គឺ “បារត” (Mercury ) បារតគឺជាគ្រឿងផ្សំដ៏គ្រោះថ្នាក់ និងពិបាកសម្គាល់បំផុត។ បារតនឹងជ្រាបចូលទៅបញ្ឈប់ការផលិតមេឡានីនប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព ប៉ុន្តែវាគឺជាជាតិពុលសរសៃប្រសាទ ដែលអាចសម្លាប់មនុស្សសន្សឹមៗ។

ទី២ គឺ “អ៊ីដ្រូគីណូន” (Hydroquinone) ជារឿយៗសារធាតុនេះ គេប្រើវាតែនៅក្នុងដំណើរការផលិតកម្ម ឧស្សាហកម្មទេ។ សារធាតុអ៊ីដ្រូគីណូន អាចបណ្តាលឱ្យមានជំងឺម្យ៉ាង ឈ្មោះ អូក្រូណូស៊ីស (Ochronosis) ដែលជាជំងឺដែលបណ្ដាលឱ្យស្បែកទៅជាស្រអាប់ និងជាំខៀវ ខ្មៅ ឬ ប្រផេះ ជាអចិន្ត្រៃយ៍ នៅលើស្បែក ដែលវាផ្ទុយពីប្រសិទ្ធភាពដែលអ្នកប្រើប្រាស់ឡេប្រាថ្នាចង់បាន។

ទី៣ គឺ “ក័រទីកូស្តេរ៉ូអ៊ីត” (Corticosteroids) សារធាតុនេះ ធ្វើឱ្យស្បែកទៅជាស្តើង ឡើងសរសៃ ដោយសារតែវាបានបង្ក្រាបប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ ធ្វើឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ងាយនឹងឆ្លងមេរោគ និងឡើងប្រេះបែកសង្វារជាអចិន្ត្រៃយ៍។

រូបភាពផលិតដោយបញ្ញាសិប្បនិម្មិត A.I. Gemini

គុណវិបត្តិដ៏អាក្រក់មួយទៀត នៃឡេដែលធ្វើឱ្យស្បែកប្រែជាពណ៌ស គឺ ដោយសារតែស្បែកគឺជាសរីរាង្គធំបំផុតរបស់រាងកាយ ដូច្នេះ វាស្រូបយកសារធាតុគីមីទាំងនេះដោយផ្ទាល់ទៅក្នុងចរន្តឈាម ហើយវានឹងបន្ដ តភ្ជាប់ទៅតម្រងនោម រហូតដល់អ្នកលាបឡេជាប្រចាំ នឹងត្រូវតែចុះខ្សោយតម្រងនោម ឈានដល់ការខូចតម្រងនោម ព្រោះថាតម្រងនោមដើរតួជាប្រព័ន្ធច្រោះជាតិពុលរបស់រាងកាយ។ នៅពេលដែលបារតចូលទៅក្នុងចរន្តឈាមតាមរយៈការស្រូបយកពីស្បែក តម្រងនោមនឹងព្យាយាមច្រោះវាចេញ លុះច្រោះយូរទៅ វានឹងហត់នឿយ ទ្រុឌទ្រោម ហើយខូចលែងដំណើរការតែម្ដង។

ចំណែកបញ្ហាប្រឈមមួយទៀតនៅក្នុងឡេ ដែលធ្វើឱ្យស្បែកប្រែជា ស គឺហានិភ័យនៃសារធាតុ ដែលធ្វើឱ្យកើតមហារីកស្បែក  (Carcinogenic)

ជាធម្មតា មេឡានីន (Melanin) គឺជាអ្នកការការពារស្បែករបស់យើងពីធម្មជាតិ ប្រឆាំងនឹងពន្លឺព្រះអាទិត្យដ៏ក្ដៅស្ទើរឆេះ។ នៅពេលណាដែលយើងលាបឡេគីមីប្រភេទនោះ វាស្មើនឹងយើងបានដកហូតយកសារធាតុការពារនេះចេញ។ ហើយជាចុងក្រោយ អ្នកប្រើប្រាស់នឹងបាត់បង់ឆត្រជីវសាស្រ្តរបស់ស្បែកខ្លួនឯង។ មានន័យថា ស្បែក ត្រូវបាត់បង់ការការពារទាំងស្រុង។ អ្នកប្រើប្រាស់ឡេគីមី មិនអាចស្លៀកពាក់បិទបាំង ឬពាក់មួក ឬបាំងឆត្រ ដើម្បីទូទាត់នឹងការបំផ្លាញឆត្រជីវសាស្ត្រនៃសរីរាង្គកាយបានទេ។ នៅពេលដែលគ្មានរបាំងការពារ (មេឡានីន) នោះ កាំរស្មី UV នឹងជ្រាបចូលទៅក្នុងកោសិកាស្បែកកាន់តែជ្រៅ។ អ្នកប្រើប្រាស់ នឹងប្រឈមជាមួយជំងឺមហារីកស្បែក ដែលពិបាកសង្គ្រោះបំផុត។

រូបភាពស្កេន ៣ទំព័រខាងដើម ចេញពីអនុក្រឹត្យនៃការគ្រប់គ្រងគ្រឿងសម្អាង ឆ្នាំ ២០០២

តាមការពិត កម្ពុជាក៏មានអនុក្រឹត្យស្តីពីការគ្រប់គ្រងផលិតផលគ្រឿងសម្អាងដែរ។ ក្នុងនោះ ក្រសួងសុខាភិបាល ត្រូវបានផ្ដល់សិទ្ធិអំណាចយ៉ាងពេញលេញ ក្នុងការបញ្ជា ឱ្យបញ្ឈប់ចរាចរផលិតផលដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ទាំងអស់នោះ។ ប៉ុន្តែ បញ្ហានៅត្រង់ថា ពួកអ្នកលក់ជាច្រើន បានយកផលិតផលល្អ មានគុណភាព និងសុវត្ថិភាព ទៅចុះបញ្ជី ក្រោយពីទទួលបានអាជ្ញាបណ្ណរួច ពួកគេបែរជាលបលួច លាយល្បាយគីមីពុល ជាសម្ងាត់ ដូចដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ ទៅក្នុងផលិតផល ដើម្បីជំរុញដល់ប្រសិទ្ធភាពនៃការប្ដូរពណ៌ស្បែកអ្នកប្រើប្រាស់។ មានអតិថិជនតិចតួចណាស់ ដែលនឹកឃើញចង់យកផលិតផលដែលខ្លួនបានទិញរួច ទៅធ្វើតេស្តិ៍ដោយភ្នាក់ងារជំនាញ ដើម្បីស្ទាបស្ទង់អំពីសុវត្ថិភាពផលិតផល ស្របពេលដែលឡេគីមីទាំងនោះ មានខ្លះ ថែមទាំងអាចដាក់លក់នៅក្នុងឱសថស្ថាន ដែលគេជឿថា អ្នកលក់ គឺជាមនុស្សស្ថិតក្នុងលំដាប់គ្រូពេទ្យស្រាប់ទៅហើយ។

ជារឿយៗ ក្រោយពេលដែលមានការបង្ក្រាប អ្នកលក់អសីលធម៌ទាំងនោះ ពុំដែលបានទទួលទោសទណ្ឌធ្ងន់ធ្ងរ ដើម្បីឱ្យរាងចាលទេ។ ម្ល៉ោះហើយ ក្រោយការបង្ក្រាប ពួកគេរួចខ្លួនត្រលប់មកវិញ ប្ដូរឈ្មោះ ប្ដូរម៉ាកយីហោ ហើយបន្តផលិតនិងចែកចាយគ្រឿងសម្អាងដ៏ពិសពុលទាំងនោះជាថ្មីម្ដងទៀត និងពោរពេញដោយល្បិចការពារខ្លួន។

ហេតុអ្វីបានជាការអប់រំរបស់អ្នកជំនាញ គ្មានឥទ្ធិពលគ្របដណ្ដប់លើការឃោសនារបស់ពួកឈ្មួញខិលខូចទាំងនោះ?

ហេតុរបស់វា គឺស្ថិតនៅត្រង់ថា សម្បុរពណ៌ស្បែក គឺជាសមាសធាតុផ្សំនៃវប្បធម៌បែងចែកវណ្ណៈនៅក្នុងសង្គម។ មានន័យថា នៅពេលដែលប្រទេសជាតិមួយ មានគម្លាតឆ្ងាយគ្នាខ្លាំងពេក រវាងអ្នកមាន និងអ្នកក្រ នោះវាក៏ស្មើទៅនឹងការបែងចែកវណ្ណៈមនុស្សដែរ។ វណ្ណៈរបស់មនុស្ស សំដៅលើពណ៌ស្បែក។ ហើយពណ៌ស្បែក តំណាងឱ្យទ្រព្យសម្បត្តិ។ ដូច្នេះ ដោយសារតែភាពល្ងង់ខ្លៅ ការមិនបានរៀនសូត្រជ្រៅជ្រះ ខ្វះគតិអប់រំ មនុស្សដែលចេញមកពីវណ្ណៈក្រីក្រ ព្រមជឿថា បើគេប្ដូរពណ៌ស្បែកពីស្រគាំ ទៅជាសភ្លឺ ពួកគេនឹងមានភ័ព្វសំណាងល្អ។ ម្ល៉ោះហើយ ទោះបីជាមានការចង្អុលបង្ហាញ លាតត្រដាងទាំងភ័ស្ដុតាងអំពីគ្រោះថ្នាក់នៃការប្រើឡេគីមី ដែលធ្វើឱ្យស្បែក ស ក៏ពួកគេមិនព្រមទទួលជឿទាល់តែសោះ។ ពួកគេទទួលយកពាក្យសម្ដីបញ្ចុះបញ្ចូលរបស់ឈ្មួញទុច្ចរិត ដែលផ្សាយញុះញង់ឱ្យពួកគេព្រមប្ដូរពណ៌ស្បែក ដើម្បីមានសម្រស់ស្រស់ស្អាតជាងមុន។ និយាយរួម ភាពល្ងង់ខ្លៅ បានរុញឱ្យពួកគេជឿថា សម្រស់ល្អស្អាត គឺស្បែកពណ៌ស។ ភាពអាក្រក់ថោកទាប គឺស្បែកពណ៌ខ្មៅ។ នេះជាការយល់ឃើញដ៏គ្រោះថ្នាក់ខ្លាំងណាស់!

បញ្ហាពណ៌សម្បុរនេះហើយ ដែលជាសំណល់នៃឋានានុក្រមសង្គម ដែលឧស្សាហកម្មដ៏ខ្មៅកខ្វក់នេះ បានកេងប្រវ័ញ្ចលើអាយុជីវិត និងសុខុមាលភាពមនុស្សជាច្រើន ដើម្បីប្រាក់ចំណេញតែម្យ៉ាងគត់។ ពួកគេហាក់ដូចជាកំពុងប្រកាសថា អត្ដសញ្ញាណរបស់បុព្វបុរសយើង គឺសាច់ឈាមខ្មែរអង្គរយើងនេះ ជាអត្ដសញ្ញាណមិនល្អ និងត្រូវតែកែប្រែចេញ តាមរយៈដំណោះស្រាយមួយ គឺប្រើសារធាតុគីមីប្ដូរពណ៌ស្បែកដូនតាចេញឱ្យអស់។

សូមរដ្ឋាភិបាល តាមរយៈក្រសួងសុខាភិបាល ក្រសួងពាណិជ្ជកម្ម រួមទាំងអង្គភាពនានា ដែលធ្វើកិច្ចការទាក់ទងនឹងបញ្ហានេះ  អនុវត្តច្បាប់ឱ្យបានម៉ឺងម៉ាត់ និងដាច់ខាត។

សូមអ្នកផលិត និងអ្នកលក់បឈ្ឈប់ជាបន្ទាន់ នូវសកម្មភាពដោះដូរអាយុជីវិតរបស់អ្នកដទៃដើម្បីប្រាក់ចំណេញផ្ទាល់ខ្លួន។ សូមបញ្ឈប់ការផលិតនិងចែកចាយថ្នាំពុលសម្លាប់មនុស្សដោយចេតនា តាមរយៈផលិតផល ដែលគេហៅថា ឡេធ្វើឱ្យស្បែកស។ ផលិតផលរបស់អ្នក​ គឺជាថ្នាំបំពុលសម្លាប់មនុស្សយ៉ាងច្បាស់លាស់ណាស់។

សូមអ្នកប្រើប្រាស់គិតសាឡើងវិញម្ដងទៀត! សម្រស់របស់លោកអ្នក មិនអាចកែច្នៃតាមរយៈការបញ្ចូលសារធាតុបារតទៅក្នុងឈាមនោះទេ។ សូមការពារតម្រងនោម និងថែទាំសុខភាព។ អាយុជីវិតរបស់អ្នកមានតម្លៃជាងការទទួលបានស្បែកពណ៌ស ដែលពណ៌នេះ មិនជាទីប្រាថ្នាទេ សម្រាប់ប្រជាជននៅបស្ចិមលោក។ មនុស្សមានស្បែក ស នៅក្នុងក្រសែភ្នែកនៃប្រជាជនប្រទេសជឿនលឿន អ្នកប្រៀបដូចទៅនឹងខ្មោចឆៅ ឬមនុស្សមានជំងឺដែលគេខ្លាច។ ស្បែក ស ដោយការចាក់បារតចូលក្នុងឈាម គ្មានតម្លៃទេ។ សូមភ្ញាក់ខ្លួនឡើង!

រូបថតផលិតដោយបញ្ញាសិប្បនិម្មិត A.I. Copilot
រូបថតផលិតដោយបញ្ញាសិប្បនិម្មិត A.I. Copilot

សូមសហគមន៍វេជ្ជសាស្ត្រនៅកម្ពុជា ក្លាហានឡើង! សូមហ៊ានបើកបង្ហាញទិន្នន័យជាសាធារណៈបន្ថែមទៀត អំពីអ្នកជំងឺ ដែលរងគ្រោះដល់អាយុជីវិត ដោយសាការលាបឡេ។ វេជ្ជបណ្ឌិត គួរទទួលបានការលើកទឹកចិត្តឱ្យរាយការណ៍ពីករណីខ្សោយតម្រងនោម ដែលទាក់ទងនឹងការប្រើប្រាស់គ្រឿងសម្អាងអាក្រក់ទាំងនោះ ដើម្បីឱ្យទំហំពិតនៃបញ្ហាអាចមើលឃើញរឹតតែច្បាស់ឡើង។

វិបត្តិនៃផលិតផលដែលធ្វើឱ្យស្បែកស មិនមែនគ្រាន់តែជាបញ្ហាសុខភាពនោះទេ។ វាថែមទាំងជាបញ្ហាសីលធម៌ និង មនុស្សធម៌ទៀតផង។ ពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់ ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ជាពិសេសស្ត្រីនិងក្មេងស្រី ត្រូវបានគេបំពុលសន្សឹមៗ ឱ្យខ្ទេចខ្ទីអស់នូវសុខុមាលភាព ដែលជាទ្រព្យធនដ៏មានតម្លៃសម្រាប់ការកសាងសុភមង្គលគ្រួសារ ក៏ដូចជាសង្គមជាតិ​ ខណៈដែលអាជ្ញាធរ ធ្វើការយ៉ាងស្ពឹកស្រពន់ទាក់ទងនឹងរឿងនេះ។

ក្នុងនាមជាអ្នកនិពន្ធម្នាក់ ខ្ញុំសូមប្រើសំឡេងរបស់ខ្ញុំ ដើម្បីជួយដល់អ្នកដែលកំពុងរងទុក្ខវេទនានៅក្នុងបន្ទប់លាងឈាមនៃមន្ទីរពេទ្យ ដែលរងគ្រោះពីការប្រើពពួកឡេធ្វើឱ្យស្បែក ស ដ៏ពិសពុល។ វាដល់ពេលដែលយើងត្រូវតែបញ្ឈប់ ការចែកចាយថ្នាំពុល ហើយចាប់ផ្តើមយុទ្ធនាការផ្សព្វផ្សាយឱ្យបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ។

សូមចុចទីនេះ ដើម្បីទស្សនាវិដេអូអំពីអត្ថបទនេះ =>

“ឧ៊, ឪ, ឱ, ឳ” ត្រូវអានដោយរបៀបណា?

ឧ + សក់ ក = ឧ៊ : អានថា “អុក” (ព្រោះសក់ ក ដើរតួជំនួសអក្សរ ក)
ឧ + កន្ទុយ វ = ឪ : អានថា “អុវ ឬ អូវ” (ព្រោះកន្ទុយ វ ដើរតួជំនួសអក្សរ វ)
ឱ = ជា​ប្រភេទ​អញ្ញត្រសព្ទ ដែលមានសំឡេងពេញលេញរួចជាស្រេចហើយ គឺអានថា “អោ”
ឳ = ជា​ប្រភេទ​អញ្ញត្រសព្ទ ដែលមានសំឡេងពេញលេញរួចជាស្រេចហើយ គឺអានថា “អៅ”

ប្រវត្ដិពាក្យ “នាម៉ឺន”

ពាក្យនេះក្លាយមកពីភាសាសៀម ថា “ណាហ្មឺន” (นาหมื่น)“ណា” (นา) ប្រែថា “ស្រែ” ដែលមានន័យសំដៅដល់ផ្ទៃដីសម្រាប់ធ្វើស្រែ។ ចំណែកពាក្យ “ហ្មឺន” (หมื่น) ជាការអានបញ្ចេញសំឡេងខ្យល់ធំធ្ងន់ពីភាសាដើមរបស់ខ្មែរយើងទៅ ស្មើពាក្យរាប់ចំនួន១០ពាន់ ថា “ម៉ឺន”

សម័យដើម មន្ត្រីណាដែលមានបណ្ដាស័ក្ដិធំៗ មានអំណាចអាចក្ដោបក្ដាប់មន្ត្រីក្រោមឱវាទ ឬក្ដោបក្ដាប់ពលទាហានក្រោមបង្គាប់ ចាប់ពី១ម៉ឺននាក់ ឡើងទៅ មានន័យថា គេមានសិទ្ធិ មានយស មានស័ក្ដិ សមនឹងទទួលបានដីស្រែ ១ម៉ឺន ដូច្នោះដែរ​។  

រូបភាពនេះ ត្រូវបានផាត់ពណ៌ឡើងវិញ ដើម្បីបន្ថែមសម្រស់ផ្ទៃរូបភាពដោយជនអនាមិក | រូបនេះជានាម៉ឺនខ្មែរ ខ្សែបម្រើគ្រួសារអភ័យវង្ស នៅក្នុងសម័យអាណានិគមបារាំង នៅខេត្ដ បាត់ដំបង អំឡុងឆ្នាំ ១៩០៧ ។ ក្រោយការដួលរលំនៃត្រកូល អភ័យវង្ស ពួកគេបាននិរទេសទៅរស់នៅក្នុង ខេត្តព្រះជិនបុរី ប្រទេសសៀម ក្រោយមកបានក្លាយជាស្ថាបនិក កសាងមន្ទីរពេទ្យដ៏ល្បីមួយនៅស្រុកសៀម ឈ្មោះថា មន្ទីរពេទ្យ ចៅពញា អភ័យភូបេជ្រ (Chaophraya Abhaibhubejhr Hospital) សាងសង់ឡើងតាមរចនាបថនៃអគារភូមិគ្រឹះលោកម្ចាស់កថាថន ក្នុងខេត្ដបាត់ដំបង។

ក្នុងវចនានុក្រម និងក្នុងឯកសារស្រាវជ្រាវផ្សេងទៀត មិនឃើញមានបញ្ជាក់អំពីប្រភេទនៃឯកតាវាស់វែង ថាដីស្រែ ចំនួន១ម៉ឺននោះ គឺជា១ម៉ឺនអ្វីសោះឡើយ។ បើតាមការគិតស្មានរបស់ខ្ញុំ ប្រហែលជាស្មើនឹង ១ម៉ឺនហិកតា។ ព្រោះដីស្រែទំហំ ១ម៉ឺនហិកតា កាលពីសម័យបុរាណ បើគិតតាមដែនភូមិសាស្ត្រនយោបាយ វាមិនច្រើនដូចសម័យខ្សត់ដី ឥឡូវនេះទេ។ ម្យ៉ាងទៀត ជំនាន់ដើម ការកាត់ទឹក កាត់ដី ជូនមន្ត្រី មានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រង ក៏ស្មើនឹងការផ្ដល់នូវអំណាចជាស្ដេចត្រាញ់មួយ ដល់មន្ត្រីនោះផងដែរ។ ហើយបើយើងគណនា តាមអត្រាជាក់ស្ដែង ផ្ទៃដី ១ម៉ឺនហិកតា គឺស្មើនឹង ទំហំ ១រយ គីឡូម៉ែត្រក្រឡាតែប៉ុណ្ណោះ។ ឃើញថាទំហំប៉ុននេះ វាប្រហាក់ប្រហែលនឹងកូនស្រុកដ៏តូចមួយ ក្នុងតំបន់នៃប្រទេសខ្មែរយើងដែរ។ ម្ល៉ោះហើយ ក្នុងនាមអ្នកសិក្សាពីឫសគល់នៃពាក្យ ខ្ញុំសូមសន្មតថា នាហ្មឺន គឺជា មន្ត្រីដែលបានដីស្រែ១ម៉ឺនហិកតា។

មួយវិញទៀត នៅក្នុងវចនានុក្រមខ្មែរដដែល ក៏មានបញ្ជាក់ដល់ពាក្យ “ស្ដេចត្រាញ់” ផងដែរ។ ស្ដេចត្រាញ់ គឺជាអ្នកដែលមានសិទ្ធិទទួលបានដីស្រែ ១ម៉ឺន ដូចគ្នា។ អ៊ីចឹង វាមានន័យថា មុនដែលខ្មែរទទួលប្រើពាក្យ “នាហ្មឺន” យកមកប្រើជាផ្លូវការ តំណែងមួយនេះ ត្រូវបានខ្មែរយើងហៅថា “ស្ដេចត្រាញ់”

ស្ដេចត្រាញ់ គឺជាមេទ័ពធំ ឬហៅថា “ស្ដេចសឹក” ដែលមានអំណាចកាប់សម្លាប់មនុស្សសត្វបានដោយឥតខុសច្បាប់ នៅក្នុងនាទីរបស់ខ្លួន។ ក្នុងប្រទេសកម្ពុជានាសម័យបុរាណព្រេងនាយនោះ មានស្ដេចត្រាញ់៥ស្រុកគឺ ៖

១- ស្រុកកំពង់ស្វាយ មានងារជា អ្នកឧកញ៉ា តេជោ បុរារាជ

២- ស្រុកពោធិ៍សាត់មានងារជា អ្នកឧកញ៉ាសួគ៌ាលោក

៣- ស្រុកទ្រាំង រួមទ្រាំងត្រើយខាងត្បូង និង ទ្រាំង ត្រើយខាងជើង ជាស្រុកតែមួយ មានងារជា អ្នកឧកញ៉ាពិស្ណុលោក

៤- ស្រុកត្បូងឃ្មុំ មានងារជា អ្នកឧកញ៉ាអជ៌ុន ( ហៅក្លាយជា អរជូន )

៥- ស្រុកបាភ្នំទាំង ២ ផ្នែកគឺ ខាងត្រើយ និង ខាងកោះ រួមជាស្រុកតែមួយមានងារជា អ្នកឧកញ៉ាធម្មាតេជោ

កាលបើប្រទេសមានសង្គ្រាម ស្ដេចត្រាញ់ទាំង ៥ នេះ ត្រូវទទួលរ៉ាប់រងរក្សាការពារប្រទេសដោយពេញសមត្ថភាពរៀងរាល់ខ្លួន។

សូមបញ្ជាក់ថា ក្នុងរបៀបគ្រប់គ្រងដឹកនាំប្រទេស កាលពីសម័យបុរាណ មេដឹកនាំធំៗ ដែលមានអំណាចដូចជាព្រះចៅអធិរាជ មិនអាចមានសមត្ថភាព ក្នុងការចុះអង្កេតផ្ទាល់ ទៅលើទីតាំងតូចៗគ្រប់ពេលវេលាបានទេ ព្រោះតែទឹកដីមានទំហំធំធេងពេក។ ម្ល៉ោះហើយ ដើម្បីឱ្យមានភាពងាយស្រួល ព្រះចៅផែនដី និយម ដឹកនាំ របៀបផ្ដល់អំណាចផ្ដាច់ការដល់ស្ដេចត្រាញ់ណាដែលខ្លាំងពូកែ ឱ្យក្លាយជាម្ចាស់នៃទឹកដីផ្នែកណាមួយ ក្នុងតំបន់ណាមួយ ដើម្បីគ្រប់គ្រងដឹកនាំជំនួស។ ដោយហេតុនេះហើយ ទើបបានជា ចំណេរ ចេរកាល ក្រោយៗមក តែងតែមានរឿងស្ដេចត្រាញ់ ក្បត់ស្ដេចផែនដី បង្កទ័ពផ្ដាច់ខ្លួន ផ្ដាច់ទឹកដី បង្កើតជាដែនរដ្ឋឯករាជ្យមួយទៀត បង្កើតប្រទេសថ្មីមួយទៀត ធ្វើឱ្យប្រទេសធំៗ រួមជាតូចទៅ តូចទៅ ។ ហើយរឿងរ៉ាវប្រភេទនេះ កើតមានឡើង នៅគ្រប់ទិសទីនៃប្រវត្ដិសាស្ត្រពិភពលោក។

វិភាគពីសំឡេងភាសាបន្តទៀតសិន! ក្នុងភាសាសៀម គេអានបញ្ចេញសំឡេងថា “ណា-ហ្មឺន” លុះសរសេរមកជាភាសាខ្មែរ សំឡេងខ្យល់ “ណា” (ប្រែថាស្រែ) ក៏ប្រែជា “នា” ទៅវិញ ដោយសារក្នុងវេយ្យាករណ៍ខ្មែរ មានទំនាញនៃសំឡេង “ឃោសៈ” (គឺសំឡេងខ្យល់ធំ ដូចជា គ.ឃ.ង ជាដើម)។ ចំណែក សំឡេងធំថា “មឺន” (១០ពាន់) យើងបែរត្រលប់ ជាអានថា “ម៉ឺន” ទៅវិញ ដោយសារតែ ក្នុងវេយ្យាករណ៍ខ្មែរ កាលណាសំឡេង ឃោសៈចំនួនពីរនៅជាប់គ្នាមុខក្រោយ វានឹងប្រទាញសំឡេងឃោសៈខាងក្រោយឱ្យទៅជា “អឃោសៈ” ។ ដូច្នេះ ខ្យល់ធំអក្សរ “ម” បានប្រែជាខ្យល់ “ម៉” អានបែបស្រាលៗ ។ លុះដល់ “ម៉” ត្រូវដាក់ស្រៈ “អឺ” ពីលើ ទើបគេសរសេរប្ដូរពី “មូសិកទន្ដ” (សញ្ញាបន្ដក់ពីរ) ចុះមកក្រោម ជា ស្រៈអុ វិញ (បុកជើង) ។

ដូច្នេះហើយ ទើបអំណឹះក្រោយមក គេសរសេរ និង ហៅអ្នកមានស័ក្ដិធំៗក្នុងជួររាជការថា “នាហ្មឺន”។ ពីមុន គេនិយមហៅពាក្យភ្លោះជាប់គ្នាថា “នាហ្មឺន នាសែន” មានន័យថា មន្ត្រីដែលមានស្រែរាប់ម៉ឺន រាប់សែនហិកតា។ សព្វថ្ងៃ នៅសល់ត្រឹមតែពាក្យទោលថា “នាហ្មឺន” ប៉ុណ្ណោះ មិនដែលមាននរណា គេថា “នាសែន” ដូចមុនទៀតទេ។

ជាបន្តក្រោយមក ការផ្លាស់ប្ដូររបៀបសរសេរ បានធ្វើឡើង ឱ្យស្របទៅតាមរឿងរ៉ាវប្រវត្ដិនៃពាក្យនោះ ទើបគេប្ដូរសរសេរ ពី “ហ្មឺន” ទៅជា “ម៉ឺន” វិញ។ បើយើងសរសេរថា “ហ្មឺន” មានន័យថា យើងគោរពតាមនិយាម វចនានុក្រមថៃ ព្រោះពាក្យថៃ “หมื่น” មានអក្សរ “ហ” (ห) នាំពីមុខ។ បើយើងសរសេរ “ម៉ឺន” មានន័យថា យើងគោរពតាមនិយាម វចនានុក្រមខ្មែរ ដោយសម្អាងទៅលើពាក្យរាប់ចំនួន “រយ ពាន់ ម៉ឺន សែន” នោះឯង ហើយវាស៊ីគ្នាទៅនឹងការពន្យល់អត្ថន័យខ្លឹមសារ ដែលមានរៀបរាប់ពីខាងដើមនោះផង។

ដោយ លឹម វិរិយា🌸

ប្រវត្តិពាក្យ “ប៉ាកកា” និង “ប៉ាកកៃ”

ប៉ាកកា៖ ពាក្យនេះ ហៅក្លាយដំបូងមកពីភាសាសៀម។ “ប៉ាក” (ปาก) ប្រែថា “មាត់ ឬ ចំពុះ” “កា” (กา) ប្រែថា “ក្អែក”។ ដូច្នេះ ប៉ាកកា ប្រែថា “ចំពុះក្អែក” (ปากกา)។ ហេតុដែលគេហៅដូច្នេះ ព្រោះតែដងសម្រាប់កាន់បង្ហូរទឹកខ្មៅ ឱ្យវាស្រក់ចុះមកលើផ្ទាំងក្រដាស ឬស្បែក កាលជំនាន់ដើម ត្រូវបានគេរចនា ដូចទៅនឹងចំពុះសត្វក្អែក គឺវាវែង ហើយស្រួចខាងចុង តែក្ដោបរលោងស្រិល។

កន្លងមក មានអ្នកយល់ច្រឡំ ដោយបានសរសេរប្រកបនឹងអក្សរ “ក” តែមួយតួគត់ ថាជា “ប៉ាកា” តែក្រោយពីមានការសើរើផ្ទៀងផ្ទាត់តាមនិយាមអក្សរសាស្ត្រ ទើបត្រូវតែថែម “ក” មួយទៀត ដើម្បីឱ្យវាត្រូវនឹងការប្រកបក្នុងភាសាសៀម ព្រោះពាក្យពីរព្យាង្គនោះ គឺជានាមសព្ទចំនួនពីរផ្សេងគ្នា ដែលផ្គុំបញ្ចូលគ្នា។

សព្វថ្ងៃ នៅក្នុងភាសាសៀម ពាក្យថា ปากกา (ប៉ាកកា) ប្រែត្រឹមតែជាប៊ិចសរសេរធម្មតាៗតែប៉ុណ្ណោះ មិនមានអត្ថន័យជ្រាលជ្រៅរហូតដល់កម្រិត កវីនិពន្ធ អីដូចខ្មែរយើងទេ។ ភាសាខ្មែរ ពាក្យថា ប៉ាកកា ក្រៅពីមានន័យដូចខ្លឹមសារពន្យល់ខាងលើហើយ វានៅត្រូវបានគេប្រើធ្វើជាគ្រឿងសម្គាល់ដល់អ្នកពូកែតែងកំណាព្យ ឬនិពន្ធរឿងផ្សេងៗ ក្នុងទម្រង់សិល្បៈអក្សរសិល្ប៍ អក្សរសាស្ត្រ។

ឧទាហរណ៍ដូចជា ម្ចាស់ប៉ាកកាដងស្ទឹងសង្កែ ម្ចាស់ប៉ាកកាឥតគូ ប៉ាកកាមាស ប៉ាកកាផ្ដាច់ព្រលឹង…។ល។ ទៅតាមការនិយមចូលចិត្តរបស់អ្នកកវីនិពន្ធម្នាក់ៗ ដែលរើសដាក់ដោយខ្លួនឯង ឬជួនកាលត្រូវបានប្រសិទ្ធងារប៉ាកកា ជូនដោយ ប្រិយមិត្តអ្នកស្រលាញ់គាំទ្រស្នាដៃរបស់ពួកគេ ជាអ្នកដាក់ឱ្យ ឬដោយព្រះមហាក្សត្រ ឬដោយមេដឹកនាំធំណាមួយ ដែលពេញចិត្តនឹងស្នាដៃតែងនិពន្ធរបស់គេនោះតែម្ដង។

ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងវប្បធម៌ខ្មែរ នៅពេលណាដែលគេនិយាយដល់ពាក្យថា ប៉ាកកា គេច្រើនតែប្រើរូបភាពតំណាងជាស្លាបសត្វបក្សីទៅវិញ។ ជាការពិតហើយ ស្លាបសត្វបក្សី ពីដើមឡើយ ក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់ជាឧបករណ៍សរសេរដែរ គឺវាត្រូវបានប្រើតាំងពីសម័យបុរាណម្ល៉េះ ជាពិសេស ម្ចាស់ដើមដំបូងបង្អស់ ដែលនាំចូលឧបករណ៍ស្លាបសត្វជ្រលក់ទឹកខ្មៅនេះមកផ្សាយក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ គឺពួកបស្ចិមលោក ដែលពួកគេបាននាំចូលមក តាមរយៈអាណានិគមកិច្ច អំឡុងនៃសង្គ្រាមលោកលើកទី១ ឬមុននោះបន្តិច។

ចំណុចស្នូលដែលអ្នករៀនសូត្រគួរចងចាំ គឺ ក្នុងវប្បធម៌សៀម បើនឹងត្រូវប្រើរូបភាពតំណាង គេប្រើរូបគល់ប៉ាកកា ដើម្បីបង្ហាញចេញ គឺរូបភាពពីពាក់កណ្ដាលដងប៉ាកកា ចុះមកចុងចំពុះបង្ហូរទឹកខ្មៅ ឬរូបប៊ិចសម័យទំនើបយើងនេះតែម្ដង។ រីឯក្នុងវប្បធម៌ខ្មែរ បើនឹងត្រូវប្រើរូបភាពបង្ហាញខ្លឹមសារនៃប៉ាកកា គេបង្ហាញរូបភាពរោមសត្វមួយសរសៃ ពីគល់ដល់ចុងស្លាប ភាគច្រើន។

នៅក្នុងភាសាសៀម ក៏មានគេនិយមប្រើពាក្យភ្លោះថា “ប៉ាកកា ប៉ាកកៃ” (ปากกา ปากไก่) ផងដែរ ដោយពាក្យថា “ប៉ាកកៃ” ប្រែថា “ចំពុះមាន់” ឬប៊ិចសរសេរដែលមានចុងធំជាងចំពុះក្អែក។ ដូច្នេះ “ប៉ាកកា ប៉ាកកៃ” ប្រែត្រង់ៗមកថា “ចំពុះក្អែក ចំពុះមាន់”។ ព្រោះតែពាក្យថា ក្អែក និងពាក្យថា មាន់ ក្នុងភាសាសៀម មានសំឡេង “ក” ដូចគ្នា។ ទាំងប៉ាកកា និង ប៉ាកកៃ សុទ្ធតែប្រែមកថាប៊ិចសរសេរទាំងអស់ ដោយមួយមានចុងតូច មួយទៀតមានចុងធំ គ្រាន់តែថា គេប្រើពាក្យភ្លោះជាប់គ្នា នៅក្នុងទម្រង់ជាបទនិពន្ធកំណាព្យកាព្យឃ្លោង ឬភាសាអ្នកវប្បធម៌ជាន់ខ្ពស់ សម្រាប់កវីនិពន្ធក្លែមពាក្យពេចន៍ឱ្យបានពីរោះណែងណងតែប៉ុណ្ណោះ។

ខ្មែរ ក៏បានខ្ចីពាក្យថា “ប៉ាកកៃ” នេះយកមកប្រើដែរ ហើយខ្លឹមសារអន្ថន័យ ដូចន័យដើមរបស់សៀមដដែល ប៉ុន្តែយូរៗទៅភាសាខ្មែរបានធ្វើកម្លាយទៅជា “ប្រកៃ” ទៅវិញ ។ ប្រកៃ ប្រសិនបើនឹងចង់សរសេរឱ្យត្រូវតាមនិយាមវចនានុក្រមខ្មែរ គឺវាត្រូវថាជា “បង្កៃ” មានភេទជានាមផង ជាកិរិយាសព្ទផង។ ជានាម មានន័យថា ជាឧបករណ៍សម្រាប់ប្រើភ្ជាប់នឹងដងសន្ទូចស្ទូច មានមុខស្រួចមុត ហើយកោងដូចចំពុះមាន់ ដែលអ្នកស្រុកស្រែនិយមប្រើ សម្រាប់ទាក់ចាប់ត្រី ឬចាប់កង្កែប ឬពពួកសត្វមួយចំនួនទៀត ដែលចូលចិត្តសំងំនៅតាមគម្ពោតនៃវាលស្រែ។ បង្កៃ ធ្វើឡើងពីដើមឫស្សីចាស់បំផុត ដើម្បីអាចត្រាំនៅក្នុងទឹកបានយូរ ដោយការពារវាមិនពុកផុយងាយឡើយ។

បង្កៃ បើដើរតួជាកិរិយាសព្ទ ប្រែថា រៀបចំឧបករណ៍ដងឫស្សីចាស់ ដើម្បី ស្ទូច ចាប់ និងមាននុយបញ្ឆោតទៀតផង។

សូមបញ្ជាក់ថា នៅក្នុងភាសាសៀមបច្ចុប្បន្ន ពាក្យថា “ប៉ាកកា” មានន័យមួយទៀត ប្រភេទជានាម គឺ ប្រដាប់សម្រាប់មួលរឹតឱ្យតឹងណែន ប្រើប្រាស់នៅក្នុងកិច្ចការជាងដែក ជាងឈើ។

_________

អត្ថបទស្រាវជ្រាវដោយ លឹម វិរិយា 🌸

តើថ្ងៃទី ១៤ ខែមីនា មានលក្ខណៈអស្ចារ្យអ្វីខ្លះ?

ថ្ងៃនេះ គឺជា #ថ្ងៃនៃកាំរង្វង់_Pi (π)

អានតាមបារាំង “ពី”, អានតាមអង់គ្លេស “ផាយ”, នៅកម្ពុជា សិស្សានុសិស្ស ត្រូវបានគ្រូគណិតពួកយើងបង្រៀនឱ្យអានថា “ពីរ”។

ខ្ញុំធ្លាប់បានសរសេរអត្ថបទមួយទាក់ទងនឹងថាមពលពេលវេលានៃលេខពីរ កាលពីថ្ងៃទី ២២ ខែ ២ ឆ្នាំ ២០២២ ដែលកាលណោះ ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹង ការបង្ហោះមិនសមហេតុផលនៃមនុស្សមួយចំនួន ដែលគេនាំគ្នាបួងសួង បន់ស្រន់ស្អីឯណាតែផ្ដេសតែផ្ដាស។

សូមចុចទីនេះដើម្បីអានអត្ថបទចាស់មួយនោះនៅក្នុងគណនីហ្វេសប៊ុគផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ខ្ញុំ [តើនិមិត្តសញ្ញា Pi មានន័យខ្លឹមសារដូចម្ដេច?]

ប៉ុន្តែក្នុងថ្ងៃនេះ ខ្ញុំសរសេរ ជារឿងផ្សេងមួយទៀត ព្រោះកាលបរិច្ឆេទថ្ងៃនេះ ចំនៅលើ ថ្ងៃទី១៤ ខែមីនា ដែលតាមវប្បធម៌បស្ចិម គេសរសេរជា 3.14 ។ ហើយលេខ 3.14 គឺជាលទ្ធផលនៃការគណនា ពីរូបមន្ត π ដែលជា ចំណុចមួយនៅលើរង្វង់មូលនៃអង្កត់ផ្ចិត។

រំឭកឡើងវិញថា រូបមន្តធរណីមាត្រ π នេះ ត្រូវបានរកឃើញដោយ អ្នកប្រាជ្ញក្រិកបុរាណ ឈ្មោះ “អាហ្ស៊ីមែដស៍”(Archimedes) កាលពី ២៥០ ឆ្នាំ មុនគ្រិស្ដសករាជ។ ចំណែកឯ និមិត្តសញ្ញា π នេះ ត្រូវបានច្នៃបង្កើតដោយ វិល្លៀម ច្ហនស៍ (William Jones) អ្នកប្រាជ្ញនិរុត្តិវិទ្យា ជនជាតិអង់គ្លេស ក្នុងឆ្នាំ ១៧០៦ និង ចាប់ផ្ដើមល្បីល្បាញខ្លាំងតាមរយៈ ឡេអុនហាដ អ៊ុយឡឺរ៍ (Leonhard Euler) អ្នកប្រាជ្ញពហុវិទ្យាសាស្ត្រ ជនជាតិអាល្លឺម៉ង់ នៅក្នុងឆ្នាំ ១៧៣៧។

អាហ្ស៊ីមែដស៍ និងអ្នកប្រាជ្ញក្រោយៗមកទៀត បានប្រើរូបមន្តនេះ ដើម្បីគណនារកបច្ចេកទេសធរណីមាត្រពិសេសមួយ ដោយការគូសរង្វង់មូល និងរង្វង់ពហុកោណខាងក្នុង រួមទាំងគំនូសជុំវិញរង្វង់ជាច្រើនរាប់មិនអស់ផង។ វាជាគោលការណ៍ ក្នុងការឈានទៅបង្កើតរូបមន្តវិទ្យាសាស្ត្រជាច្រើន ក្នុងអំណឹះតមកទៀត ដោយអ្នកប្រាជ្ញជំនាន់ក្រោយជាច្រើន រហូតដល់អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របច្ចុប្បន្ន អាចបង្កើតបច្ចេកវិទ្យាទំនើបៗ មិនគួរជឿ។

ក្រៅពីទាក់ទងនឹងរូបមន្តវិទ្យាសាស្ត្រហើយ ថ្ងៃនេះ ១៤ មីនា ឬ π = 3.14 នេះ ក៏ជាថ្ងៃសំខាន់ពីរ ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃការចងចាំរបស់មនុស្សជាតិផងដែរ គឺថ្ងៃលាចាកលោករបស់ កំពូលអ្នកប្រាជ្ញរូបវិទ្យាជនជាតិអង់គ្លេសឈ្មោះ ស្ដេហ្វិន ហូឃីង (Stephen Hawking) និងជាថ្ងៃកំណើត របស់ព្រះបិតានុយក្លេអ៊ែ ជនជាតិជ្វីវ សញ្ជាតិអាល្លឺម៉ង់ និងក្រោយមកអាមេរិកទិញយកផ្ដាច់មុខ នោះគឺ អាល់ប៊ើត អាញស្ដាញ (Albert Einstein) ។

ថ្ងៃនេះ ប្រទេសមួយចំនួននៅបស្ចិមលោក និងអាស៊ីកណ្ដាល គេធ្វើការធម្មតា ប៉ុន្តែគេប្រារព្ធពិធីខ្លះ ព្រោះគេបានចាត់វាជាថ្ងៃដែលគួរតែរំឭកនឹកដល់ហេតុដូចរៀបរាប់ខាងលើ។ ក្នុងនោះក៏មានប្រទេស អ៊ីស្រាអ៊ែល មួយដែរ ដែលជាទឹកដីនៃជនជាតិជ្វីវ ហើយនៅអ៊ីស្រាអ៊ែល ថ្ងៃនេះជាថ្ងៃសម្រាកថ្នាក់ជាតិ។ ចំពោះពិធីក្នុងថ្ងៃនេះ នៅតាមបណ្ដារប្រទេសទាំងនោះ គេច្រើនតែរៀបចំអបអរ ជប់លៀង ដោយក្រុមពួកអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ។

សូមបញ្ជាក់ថា ទោះបីជាកាលបរិច្ឆេទចំលើថ្ងៃដែលមានព្រឹត្តិការណ៍អ្វី ភាពចៃដន្យអ្វីក៏ដោយ ក៏វាគ្រាន់តែជាតួលេខនៃការសន្មតនៃនាមរូបតែប៉ុណ្ណោះ គ្មានការបន់ស្រន់ បួងសួងអ្វីដែលនាំទៅដល់ការហុចផលជាប្រត្យក្សនោះឡើយ។ ហើយទ្រឹស្ដីវិទ្យាសាស្ត្រដ៏អស្ចារ្យ និងជាក់ស្ដែងតែមួយគត់ គឺ The Law of Karma ។

វិរិយា 🌸

ថ្ងៃសុក្រ ១រោច ខែផល្គុន ឆ្នាំរោង ឆស័ក ព.ស. ២៥៦៨ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី ១៤ ខែមីនា គ.ស. ២០២៥

អត្ថប្រយោជន៍ដ៏អស្ចារ្យនៃ “ផ្កាចារ” ឬ “ផ្កាថងខ្វាវ”

គុណប្រយោជន៍ដ៏អស្ចារ្យនៃ “ផ្កាចារ” ឬ “ផ្កាថងខ្វាវ” ដែលមនុស្សមិនសូវដឹង

ឈ្មោះភាសាខ្មែរ៖ ផ្កាចារ

ឈ្មោះភាសាថៃ៖ ផ្កាថងខ្វាវ (ดอกทองกวาว) ឬ ផ្កាចាន (ดอกจาน)

ឈ្មោះភាសាអង់គ្លេស៖ ផ្កាអណ្ដាតភ្លើងព្រៃ (Forest Flame Flower)

ឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ៖ Butea Monosperma

ជាពូជអម្បូរនៃ Papilionaceae

ជាអម្បូររុក្ខជាតិឧសថបុរាណព្យាបាលរោគច្រើនប្រភេទ

ផ្កានេះ មានពណ៌ខុសគ្នាអាស្រ័យលើពូជ។ ពូជខ្លះមានផ្កាលឿងទុំដូចមាស ពូជខ្លះលឿងខ្ចីស្រស់ដូចផ្កាននោង មានដុះដាលនៅស្ទើរសព្វពាសពេញពិភពលោក ជាពិសេស ប្រទេសដែលមានអាកាសធាតុក្ដៅ។

ផ្កាចារ ឬ ផ្កាថងខ្វាវ ជ្រុះរាយនៅលើដី ក្នុងរដូវក្ដៅ
ផ្កាចារ ឬ ផ្កាថងខ្វាវ ពូជលឿងខ្ចី

ក្នុងភាសាខ្មែរ យើងហៅថា “ផ្កាចារ”។ ដើមចារ មានចាក់ឫសគល់ជ្រៅណាស់ក្នុងវប្បធម៌ខ្មែរតាំងពីបុរាណកាលមក។ អ្នកខេត្ដសៀមរាប និយមយកផ្កានេះ មកតុបតែងរចនា ធ្វើជាវត្ថុសក្ការបូជា ក្នុងពិធីពូនភ្នំខ្សាច់ ជញ្ជាត់ព្រលឹងស្រូវ ដោយសារតែវាមានពណ៌ដូចទៅនឹងស្បង់ចីវរព្រះសង្ឃ ក្នុងពុទ្ធសាសនាផង និងដោយសារ រដូវកាល ដែលគេរៀបចំពិធីនោះ ប៉ះចំរដូវផ្កាចាររីកស្គុះស្គាយ និងសម្បូរស្អេកស្កះ ពេញភូមិស្រុកផង។ នៅបរទេស គេបង្កើតសហគមន៍ជាច្រើន ដោយយកផ្កាចារ ចម្រាញ់ជាវត្ថុធាតុដើម ប្រើក្នុងឧស្សាហកម្ម ជ្រលក់ថ្នាំពណ៌លើក្រណាត់ ក្រដាស ផ្លាស្ទីក ។ល។

ផ្កាចារ ឬ ផ្កាថងខ្វាវ រីកស្គុះស្គាយនៅតាមទីសាធារណៈ ក្នុងដើមរដូវក្ដៅ

ផ្កាចារ មានសម្រស់ឆើតឆាយ បំព្រង មិនថា គយគន់ពីឆ្ងាយ ឬពិនិត្យជិតនឹងភ្នែកនោះទេ។ កវីនិពន្ធរាប់មិនអស់ ដែលបាននិពន្ធបទចម្រៀង តែងកំណាព្យ រៀបរាប់ពីរឿងរ៉ាវផ្សេងៗទាក់ទងនឹងផ្កានេះ។ តួយ៉ាងដូចជាបទ “សំពោងផ្កាចារ” ដែលគេនិយមច្រៀងក្នុងពិធីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ ជាដើម។

ក្រៅពីការបញ្ចេញសម្រស់លម្អស្រុកភូមិ និងដើរតួនាទីក្នុងគ្រឿងរណ្ដាប់សក្ការបូជាហើយ ផ្កាចារ ជាថ្នាំបុរាណ ដែលអាចព្យាបាលជំងឺប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព ជាច្រើនមុខ និងថែមទាំងជាមុខបន្លែ ដែលគេអាចយកទៅ ឆា ស្លសម្ល ស្ងោរស៊ុប ស្រុសជាអន្លក់ បំពងខ្លាញ់ ពិសាបាន ប្រកបដោយឧជារសឈ្ងុយឆ្ងាញ់។

ផ្កាចារ ឬ ផ្កាថងខ្វាវ យកទៅបំពងម្សៅ ជាអាហារ
ផ្កាចារ ឬ ផ្កាថងខ្វាវ បំពងម្សៅ ជាអាហារពិសាដ៏ឈ្ងុយឆ្ងាញ់

#គុណសម្បត្តិផ្នែកឱសថ

*ឫសដើមចារ => យកមកស្ងោរផឹក ព្យាបាលជំងឺសរសៃប្រសាទ និង ជួយចិញ្ចឹម បម្រុងសរីរាង្គខាងក្នុង

*ផ្កាចារ => ហាលស្ងួត ឆុងតែ ឬស្ងោរផឹក បំបាត់គ្រុនក្តៅ បំបាត់ស្រេកទឹក ព្យាបាលពងបែកមាត់ បញ្ចុះទឹកនោម

*បណ្ដូលផ្កាចារ => យកមកបៀមក្នុងមាត់ បំបាត់អាការៈឈឺធ្មេញ និងព្យាបាលអញ្ចាញធ្មេញ។ ទឹកក្នុងបណ្ដូលផ្កាចារ ជាថ្នាំបន្ដក់ភ្នែក ព្យាបាល ភ្នែកក្រហម រលាកភ្នែក ក្រហាយភ្នែក ស្រវាំងភ្នែក រកាំភ្នែក និងជំងឺភ្នែកឡើងបាយ។

*ស្លឹកចារ =>  យកមកបុក ត្រងយកទឹកផឹក ជួយដល់បញ្ហា ក្រពះ ពោះវៀន លាងជាតិពុល បណ្ដេញប៉ារ៉ាស៊ីត បំបាត់ការឈឺចុកចាប់ក្នុងពោះ បំបាត់អាការៈហើមពោះ ឆ្អល់ពោះ ព្យាបាលឫសដូងបាត។ បើយកលាបលើកន្លែងរមួលក្រពើ នឹងសម្រួលដល់សាច់ដុំ ឱ្យបាត់ឈឺ។

ផ្កាចារ ឬ ផ្កាថងខ្វាវ មើលជិត

#គុណសម្បត្តិដែលបានពីការពិសាដើមរុក្ខជាតិ ចារ ជាប្រចាំ នឹងជួយ៖

-ការពារ និងព្យាបាលប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ

-ប្រយុទ្ធប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម ដែលនឹងជួយឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់វា មានសម្រស់ក្មេងជាងវ័យ

-កាត់បន្ថយការចុះខ្សោយនៃកោសិកាគ្រប់ផ្នែកក្នុងសរីរាង្គកាយ

-ប្រឆាំងនឹងជំងឺមហារីកច្រើនប្រភេទ

ចំពោះគុណប្រយោជន៍នានា ក្នុងវិស័យព្យាបាលរោគ នាងខ្ញុំបកប្រែមកពីភាសាថៃ ក្នុងគេហទំព័រឱសថបុរាណថៃ ដែលមានតំណប្រភពឯកសារយោងនៅខាងក្រោមអត្ថបទនេះ។

 ​

ដោយ លឹម វិរិយា

ប្រភពឯកសារយោង៖

https://medthai.com/ทองกวาว/

បណ្ណាល័យសម្រាប់ខ្ចីមនុស្ស (Human Library)

បើហៅត្រឹមតែថាជា “បណ្ណាល័យមនុស្ស” ស្ដាប់ទៅ ដូចជាមិនសូវប្លែកទេ ទាល់តែហៅថា “បណ្ណាល័យសម្រាប់ខ្ចីមនុស្ស” ទើប ជារឿងគួរភ្ញាក់ផ្អើល!

“បណ្ណាល័យមនុស្ស” ឬ Human Library គឺជាអង្គការមិនរកប្រាក់ចំណេញមួយ បង្កើតឡើងតាំងពីឆ្នាំ ២០០០ មានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងរដ្ឋធានី ខឹប៊ែនហោន នៅក្នុងប្រទេសដាណឺម៉ាក ដែលអនុញ្ញាតឱ្យមនុស្សខ្ចីមនុស្ស ជំនួសឱ្យការខ្ចីសៀវភៅ។ បណ្ណាល័យមនុស្ស សព្វថ្ងៃបានរីកសាយភាយចំនួន ៨០ប្រទេសហើយ។ គំនិតនេះ​ត្រូវបានផ្ដួចផ្ដើមបង្កើតឡើង ដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងទៅនឹងការរើសអើងពូជសាសន៍ ដោយការខ្ចីមនុស្សដែលចេញមកពីជាតិសាសន៍ខុសគ្នា ដើម្បីសន្ទនាជាមួយ។

អ្នកទៅបណ្ណាល័យចម្លែកនោះ អាចខ្ចីមនុស្ស១នាក់ ក្នុងរយៈពេល ៣០នាទី ដោយអាចសួរនូវសំណួរផ្សេងៗ ពាក់ព័ន្ធនឹងជីវិតផ្ទាល់ខ្លួនរបស់មនុស្សកម្ចី ឬគ្រាន់តែអង្គុយស្ដាប់មនុស្សកម្ចី និទានពីរឿងរ៉ាវក្នុងឆាកជីវិតគាត់ដោយផ្ទាល់ឱ្យយើងស្ដាប់បាន។ ការនិទានរបស់មនុស្សកម្ចី អាចឱ្យភ្ញៀវទទួលបាននូវមេរៀន ពិសោធន៍ ទាក់ទងនឹងសេចក្ដីឈឺចាប់នានា ដែលចេញមកពីការមើលងាយ ការរើសអើង មិនរាប់រក មិនអនុញ្ញាតឱ្យបញ្ចូលពួកគេទៅក្នុងក្រុម សហគមន៍ សមាគម…។ល។ ដែលទាំងអស់នេះ គឺជាអ្វីស្របទៅនឹងទស្សនវិស័យរបស់បណ្ណាល័យ ដែលមានយុទ្ធនាការណ៍ប្រឆាំងជាដាច់ខាត។

មនុស្សដែលយើងខ្ចីយកមកអង្គុយទល់មុខ ត្រូវបានគេហៅជាទូទៅថាជា “សៀវភៅមនុស្ស” (Human Book)។ សៀវភៅមនុស្ស នឹងជួយឱ្យសង្គមយើង អាចរួមរស់នៅជាមួយគ្នាដោយសន្ដិភាព និងភាពវិជ្ជមាន បើទោះបីជាសង្គមនោះ ពោរពេញមនុស្សដែលមកពី វណ្ណៈពណ៌សម្បុរខុសគ្នា ទំនៀមទម្លាប់សាសនាខុសគ្នា សំនៀងនិយាយស្ដីខុសគ្នា (រដឺន) ជនពិការ…។ល។  ជារួមគឺមនុស្សដែលខុសគ្នា អាចយោគយល់អធ្យាស្រ័យគ្នា និងអាចអង្គុយជជែកគ្នាបានដោយភាតរភាព។

តើ Met Gala គឺជាអ្វី?

អ្នកដែលធ្វើកិច្ចការងារក្នុងវិស័យច្នៃម៉ូដ វិស័យសិល្បៈសម្ដែង ឬសិល្បៈពាក់ព័ន្ធផ្សេងៗ ប្រហែលមិនសូវរំលងព័ត៌មាននេះទេ គឺព្រឹត្តិការណ៍ Met Gala ដ៏ល្បីល្បាញក្នុងពិភពលោក ដែលត្រូវបានគេប្រារព្ធជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដើម្បីរៃអង្គាសប្រាក់ជួយទ្រទ្រង់ ក្នុងវិស័យសម្លៀកបំពាក់។

“Met”ជាអក្សរកាត់ខាងដើមនៃពាក្យថា “Metropolitan” ដែលជាឈ្មោះសារមន្ទីរសិល្បៈដ៏ធំមួយឈ្មោះពេញហៅថា “Metropolitan Museum of Art” ស្ថិតក្នុងតំបន់  មេនហាត្ដាន (Manhattan) ទីក្រុង ញូយ៉ក នៃសហរដ្ឋអាមេរិក។

រូបថតសារមន្ទីរសិល្បៈមាតុធានី (Metropolitan Museum of Art) Source from : https://en.wikipedia.org

វាជាកន្លែងដែលមានមនុស្សដើរណែនណាន់តាន់តាប់ យ៉ាងមមាញឹកបំផុត ហើយក៏ជាកន្លែងផ្ដុំទៅដោយការបង្ហាញម៉ូដសម្លៀកបំពាក់ គ្រឿងអល័ង្ករណ៍ ម៉ូដសក់ ម៉ូដទ្រនាប់ជើងប្លែកៗទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ពីសំណាក់អ្នករចនាម៉ូដ។ ជារៀងរាល់ថ្ងៃ គឺគ្មានលើកលែងថ្ងៃណាទេ ដែលទីនោះ មានមនុស្សតែងតួ ចម្លែកៗ ដើរចុះឡើង ប្រសេចប្រសាច ដែលវាក្លាយជាទម្លាប់ធម្មតារបស់ប្រជាជនរស់នៅតំបន់នោះទៅហើយ។

រូបថតពីលើអាកាស នៃតំបន់ មេនហាត្ដាន ក្រុងញូយ៉ក | By Anthony Quintano – Flickr

សារមន្ទីរសិល្បៈមាតុធានី (Metropolitan Museum of Art) ជាសារមន្ទីរដែលដាក់តាំងគ្រប់វត្ថុសិល្បៈតម្រៀបគ្នាតាមលំដាប់លំដោយ។

មហោស្រព Met Gala ដែលមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា “គុណប្រយោជន៍នៃវិទ្យាស្ថានសម្លៀកបំពាក់” (Costume Institute Benefit) ធ្វើឡើងក្នុងគោលដៅធំបំផុត គឺការប្រមូលថវិកាពីបណ្ដាអ្នកមាន មហាសេដ្ឋី បុគ្គលល្បីៗក្នុងវិស័យបង្ហាញម៉ូដ យកទៅជួយដល់សារមន្ទីរសិល្បៈ Metropolitan នោះ។ រីឯពាក្យថា “Gala” ប្រែថា “មហោស្រព” ឬ “មហាសមោសរ” ដែលធ្វើឱ្យមនុស្សសប្បាយភ្លើតភ្លើន ក្នុងបរិយាកាស ដែលមានការតុបតែងណែងណង ឆើតឆាយ រុងរឿង។

តារាបង្ហាញម៉ូដ ដែលបានទៅចូលរួមក្នុង Met Gala កាលពីថ្ងៃទី ៨ ឧសភា ២០២៤ | រូបថតរបស់ទស្សនាវដ្ដី Vogue | Source: https://www.vogue.com

“Met Gala” ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​​ថា​ជា​ព្រឹត្តិការណ៍​ម៉ូដ​ដ៏​មាន​កិត្យានុភាព និង​អស្ចារ្យ​បំផុត​របស់​ពិភពលោក។ តារាបង្ហាញម៉ូត អ្នកច្នៃម៉ូដល្បីៗ តារាសម្ដែង តារាភាពយន្ដ អ្នកច្រៀង អ្នករាំ អ្នកកីឡា អ្នកជំនួញ អ្នកនយោបាយ…។ល។ អាចទៅបង្ហាញខ្លួន បង្ហាញម៉ូដ យោងទៅតាមប្រធានបទដែលកម្មវិធីប្រកាសមុន។ ពួកគេ អាចទាញប្រយោជន៍ពីព្រឹត្តិការណ៍នោះក្នុងការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មពីខ្លួនឯង ឬផលិតផលខ្លួនឯង ឬអ្វីផ្សេងទៀត ដែលគេចង់ឱ្យល្បី។ នរណាក៏អាចចូលរួមបានដែរ ឱ្យតែគេមានសេចក្ដីក្លាហាននឹងទៅ។ ហើយអ្នកដែលលេចធ្លោរ នឹងត្រូវបានចុះផ្សាយដោយទស្សនាវដ្ដីបង្ហាញម៉ូដ “Vogue”។

តម្លៃសំបុត្រសម្រាប់ ទៅឈរត្រេងត្រាងនៅលើកម្រាលព្រំក្រហម ឱ្យគេថតរូបផ្សាយ បានហក់ឡើងថ្លៃជាបន្តបន្ទាប់ ឥតចុះវិញសោះ។ កាលពីឆ្នាំ ២០២៣ តម្លៃសំបុត្រ ១សន្លឹកតែ US$ 50,000 ទេ (៥ម៉ឺនដុល្លារ) ប៉ុន្តែក្នុងឆ្នាំ ២០២៤ នេះ តម្លៃសំបុត្រ គឺឡើងដល់ US$ 75,000 (៧ម៉ឺន ៥ពាន់ដុល្លារ) ក្នុង១សន្លឹក។ សូមបញ្ជាក់ថា Met Gala (ឬឈ្មោះផ្លូវការ Costume Institute Benefit) ធ្វើឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំ នៅក្នុងចំថ្ងៃចន្ទដំបូងគេ នៃខែឧសភា លើកលែងតែក្នុងឆ្នាំ ២០២១ គេលើកទៅធ្វើក្នុងខែកញ្ញា ដោយមូលហេតុវិបត្តិ Covid-19 កាលណោះ។

អ្នកដែលអាចចូលរួមបាន គឺរាប់បញ្ចូលស្ទើរតែគ្រប់វិស័យ សូម្បីតែអ្នកមិនមានអាជីពក្នុងវិស័យសិល្បៈក៏ដោយ ឱ្យតែមានលុយអាចទិញសំបុត្រចូលរួម ហើយមានភាពជឿជាក់លើខ្លួនឯង គឺសូមចុះឈ្មោះទៅចុះ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកដែលមានលុយជះលើតម្លៃសំបុត្រដែលស្មើនឹងផ្ទះវិឡាកូនកាត់មួយនៅភ្នំពេញទៅហើយនោះ ច្បាស់ជាមិនមែនមនុស្សម្រៀលៗទេ។

កន្លែងទទួលទានអាហារពេលល្ងាច ក្នុងសមោសរ Met Gala 08 May
2024 | រូបថតពី https://www.vogue.com

ដូច្នេះ ប្រសិនបើ លោកអ្នកនាង កញ្ញា ដែលដឹងថាខ្លួនឯងមិនសូវមានសមត្ថភាពអ្វីក្នុងវិស័យផលិតថ្មី តែចង់ល្បី សូមជ្រើសរើស ចូលរួមក្នុង Met Gala វិញ នោះនឹងគ្មានការរិះគន់ទេ។ ជាក់ស្ដែងកន្លងទៅថ្មីៗនេះ ក្នុង Met Gala 2024 នាង “Kim Kardashian” ដែលពិភពលោកទាំងមូលស្គាល់ថាជាមនុស្សសម្បូររឿងអាស្រូវ សម្បូររឿងបំពុលសង្គមផុតលេខ ក៏នៅតែត្រូវបានទស្សនាវដ្ដីចុះផ្សាយព្រោងព្រាត ដោយសារតែម៉ូដសម្លៀកបំពាក់របស់នាង តឹងហួសហេតុ រហូតដល់ អ្នកទស្សនាឃើញហើយ ថប់ដង្ហើមជំនួសគ្រប់ៗគ្នា និងមានមតិរិះគន់ព្រោងព្រាតជុំវិញម៉ូដសម្លៀកបំពាក់របស់នាង ថាវាជាម៉ូដដែលគ្មានផាសុកភាពទាល់តែសោះ។

នាង Kim Kardashian ជាមនុស្សអសមត្ថភាពក្នុងវិស័យសិល្បៈ ប៉ុន្តែនាងសម្បូរលុយ ដែលបានមកពីមុខរបរលក់ផលិតផលផ្សេងៗ តាមអ៊ីនធើណិត និងបង្កើតព័ត៌មានបំពុលសង្គមញឹកញាប់ជាងគេ ក៏ទីបំផុតអាចល្បីល្បាញដោយសារតែ Met Gala នេះដែរ។

រូបថតនាង Kim Kardashian ក្នុងអំឡុងមហាសមោសរ Met Gala 08 ឧសភា 2024 |
| សម្លៀកបំពាក់របស់នាងមានមតិរិះគន់២យ៉ាង ទី១ គឺភាពតឹងណែនហួសហេតុ ដែលអាចបណ្ដាលឱ្យខូចសរីរាង្គតម្រងនោម ឆ្អឹងខ្នងចង្កេះ និងមើលទៅធ្វើឱ្យស្ត្រេសខ្លាំង មួយទៀតគឺអាវនាង ដូចក្រណាត់ជជុះដែលគេទុកជូតជើង។ មិនដឹងថាជាចេតនានាង ចង់ឱ្យគេរិះគន់ ដើម្បីល្បីឬយ៉ាងណា ព្រោះកន្លងមក នាងតែងធ្វើរឿងឆ្កួតៗឡប់ៗមិនស្វាង ដើម្បីបានល្បីឈ្មោះ
Source from: www.vogue.com
រូបថតនាង Rihanna and Rocky ដែលបានទៅចូលរួម មហោស្រព Met Gala 2023 | រូបថតពី Getty Images តាមរយៈទស្សនាវដ្ដី Vogue

ក្នុងបរិបទនេះ ដោយយោងទៅលើព្រឹត្តិការណ៍កំពុងតែល្បីល្បាញនៅកម្ពុជា ពាក់ព័ន្ធនឹងតារាខ្មែរខ្លះ ដែលមិនយល់ពីគោលគំនិតរួមនៃកម្មវិធីអន្តរជាតិ រហូតបណ្ដាលឱ្យមានការរិះគន់ផងនោះ ខ្ញុំក៏សូមបញ្ជាក់ផងដែរថា “មហោស្រពអក្សរសិល្ប៍” ជាកន្លែងប្រកួតប្រជែងស្នាដៃតែងនិពន្ធ ប្រលោមលោកវែង ខ្លី កំណាព្យ ផ្សេងៗ ។ល។ “មហាស្រពចម្រៀង” ជាកន្លែងដែលតារាចម្រៀងទៅបញ្ចេញសមត្ថភាពឬទទួលពានរង្វាន់ ។ “មហោស្រពគំនូរ” ជាកន្លែងដែលវិចិត្រករ ទៅបង្ហាញស្នាដៃគូររូបរបស់គេ។ “មហោស្រពរូបថត” ជាកន្លែងជាងថតល្បីៗ ទៅដាក់តាំងបង្អួតស្នាដៃថតរូបរបស់ពួកគេ។

ហើយក្នុងនោះដែរ “មហោស្រពភាពយន្ត” ជាកន្លែងប្រកួតប្រជែងស្នាដៃផលិតភាពយន្ដ។ ចំណែកតួសម្ដែងអាចមានសិទ្ធិខ្លះ និងអត់ខ្លះ ទៅតាមប្រភេទ ឬក្រេឌីតរបស់ផលិតកម្មកុន ដែលពួកគេបានសម្ដែង។

យ៉ាងណាមិញ មហោស្រពភាពយន្ដ ក៏អាចត្រូវបានគេឆ្លៀតឱកាស បង្ហាញម៉ូដខ្លះៗដែរ ប៉ុន្តែ វាមិនមែនជា ទស្សនវិស័យនៃព្រឹត្តិការណ៍ទាំងមូលទេ ដែលវាខុសផ្ទុយគ្នាស្រឡះពី Met Gala។ ដូច្នេះ ប្រសិនបើយើង ស្លៀកពាក់តែងតួ ឬបញ្ចេញកិរិយា ណាមួយ ខុសប្រធានបទឬចាកប្រធាន យើងនឹងក្លាយជាមនុស្សចម្លែក ឬអាចថាជាមនុស្ស មិនមានការយល់ដឹង។

វាប្រៀបដូចជា យើងយកភ្លេងខ្លកខែក ទៅចាក់ពេលហែរជំនូន ហើយយកភ្លេងមហោរី ទៅចាក់ពេលហែរខ្មោចអ៊ីចឹង។ វាភ្លាវណាស់ មិនសមទេ!

ម៉ូដសម្លៀកបំពាក់ដែលត្រូវបានចុះបញ្ជីរក្សាសិទ្ធិម៉ូដច្នៃ បានបង្ហាញកាលពីព្រឹទ្ធិការណ៍ Met Gala 2024 នៅក្រុងញូយ៉ក | រូបថតរបស់ Getty Image
រូបថតពីឆ្នេងមកស្ដាំ៖ JLo-Zendaya-Bad-Bunny-Chris-Hemsworth | រូបរបស់ GettyImages ក្នុងសមោសរ Met-Gala- 5 May 2024

ឯកសារយោង៖ https://en.wikipedia.org/wiki/Met_Gala

បកប្រែនិងសម្រួលដោយ លឹម វិរិយា

ដំណើររឿងនៃការបំបែកនិកាយក្នុងពុទ្ធសាសនា

(ផែនការក្បត់ប្រឆាំងព្រះពុទ្ធ និងសង្ឃភេទ)

មុនពេលព្រះពុទ្ធចូលមហាបរិនិព្វាន គឺអំឡុងពេលដែលព្រះអង្គមានព្រះជន្ម ៧៣ ព្រះវស្សា ទេវទត្ត (Devadatta) ជាប្អូនជីដូនមួយ ដែលមានចិត្តច្រណែនឈ្នានីសព្រះអង្គតាំងពីតូចដល់ធំ បានរៀបចំផែនការក្បត់ ដើម្បីបំបែកបំបាក់សមាគមពុទ្ធសាសនាព្រះអង្គឱ្យបែកខ្ញែកជាច្រើនផ្នែក គោលដៅ ដើម្បីចង់ផ្ចាញ់ផ្ចាលព្រះអង្គផង និងចង់ដណ្ដើមតួនាទីរបស់ព្រះសម្ពុទ្ធ ផង ។ ទេវទត្ដ គិតថា បើអាចដណ្ដើមតួនាទីជាមេដឹកនាំពុទ្ធសាសនាបាន ខ្លួនគេក៏អាចក្លាយជាព្រះពុទ្ធបានដែរ។ ដូច្នោះហើយ ទេវទត្ត ដែលតែងតែមានចិត្តក្ដៅក្រហាយ បានព្យាយាម លួងលោម អូសទាញ ព្រះសង្ឃ ឱ្យចាកចេញពីព្រះពុទ្ធ ដោយបានអះអាងថា ខ្លួនមាន “សីលបរិសុទ្ធ” ជាងព្រះពុទ្ធ ហើយបានស្នើបញ្ញត្តិវិន័យតឹងរឹងជាងព្រះសម្ពុទ្ធ រាប់សិបដង។

នៅក្នុង គម្ពីរវិសុទ្ធិមគ្គ (Visuddhimagga) ដែលនិពន្ធដោយ ព្រះមហាថេរពុទ្ធឃោស: (Buddhaghosa) នៅសតវត្សទី ៤ នៃគ្រិស្តសករាជ បានបង្ហាញសេចក្ដីលម្អិត ដែលនឹងសង្ខេបជូនដូចខាងក្រោមនេះ ទាក់ទងនឹងសំណើសូមបញ្ញត្តសិក្ខាបទថ្មី ពីសំណាក់ទេវទត្ដ ដូចជា៖

*ប្រើប្រាស់ស្បង់ជីពរ ដែលបានដេរភ្ជិត ពីក្រណាត់រហែក

*ស្លៀកពាក់តែត្រៃជីវរម្យ៉ាងគត់

*និមន្តបិណ្ឌបាតតែម្យ៉ាងគត់ មិនត្រូវទទួលការនិមន្តឱ្យឆាន់ចង្ហាន់តាមផ្ទះឡើយ

*មិនត្រូវរំលងផ្ទះណាមួយ នៅពេលនិមន្តបិណ្ឌបាតឡើយ

*ឆាន់ចង្ហាន់តែនៅលើកំណាត់សំពត់ក្រាលអង្គុយ ដែលខ្លួនបិណ្ឌបាតបានដោយខ្លួនឯង

*ឆាន់តែចង្ហាន់ដែលមានក្នុងបាត្ររបស់ខ្លួនប៉ុណ្ណោះ

*ឆាន់តែត្រួយរុក្ខជាតិដុះក្នុងព្រៃ មិនឱ្យឆាន់សាច់ឡើយ

*មិនត្រូវទទួលភត្តាហារដទៃទៀតទាំងអស់

*រស់នៅទៀបគល់ឈើ និងនៅក្នុងព្រៃអស់មួយជីវិត មិនអាចនៅក្នុងកុដិ បានឡើយ

*គង់នៅកន្លែងតម្កល់សពឱ្យបានច្រើនតាមដែលអាចធ្វើបាន

*ត្រូវស្កប់ស្កល់ចំពោះទីកន្លែងស្នាក់នៅ ដែលខ្លួនរកឃើញ ខណៈបន្តនិមន្តត្រាច់រង្គាត់ពីកន្លែងមួយទៅកន្លែងមួយ

*សិងក្នុងឥរិយាបថអង្គុយ មិនត្រូវសិងដោយទម្រេតខ្លួនឡើយ។

ក្រោយពេលស្ដាប់ពាក្យស្នើសូមរបស់ទេវទត្ដរួចមក ព្រះពុទ្ធទ្រង់ត្រាស់ថា បើសិនជាភិក្ខុចង់គោរពតាមវិន័យបន្ថែមទាំងនេះ ក៏មិនមានបញ្ហាអ្វីដែរ។ ប៉ុន្តែវាមិនអាចប្រព្រឹត្តទៅបានទេ ក្នុងការតម្រូវឱ្យភិក្ខុគ្រប់អង្គមានកាតព្វកិច្ច អនុវត្តតាមវិន័យទាំងនេះ។

មានភិក្ខុជាច្រើន ដែលភិក្ខុទាំងនោះចូលមកបួស ដោយមានការជ្រោមជ្រែងពីព្រះបាទ អាជាតសត្ដុ (Ajatshatru) នៅក្នុងផែនការរបស់ទេវទត្ត ដើម្បីកៀរគរ យកធ្វើជាសាវ័កផ្ទាល់ខ្លួនឯងនាពេលក្រោយនោះ បានងើបឡើង ដើរចេញពីអារាមព្រះពុទ្ធ ទៅតាមទេវទត្តដើម្បីទៅបង្កើត និកាយផ្សេងមួយទៀតដែលគេជឿថាវាល្អបរិសុទ្ធជាង។

សព្វថ្ងៃ យើងអាចនឹងឮ ឬឃើញនៅមានសេសសល់ខ្លះៗ ក្រុមអ្នកបដិបត្តិសិក្ខាដ៏តឹងតែងនោះ ដែលគេហៅថា ពុទ្ធសាសនាមហាយាន។ ក្នុងលទ្ធិពួកមហាយាន ថ្វីត្បិតតែគេរឹតបន្ដឹងចំណុចខ្លះៗទាក់ទងនឹងចង្ហាន់ព្រះសង្ឃ (ឆាន់តែបន្លែ) មិនដើរបិណ្ឌបាត ហើយធ្វើកសិកម្មខ្លួនឯង ហាត់វិជ្ជាគុនហោះហើរដើរលើអាកាស ដើរលើទឹក សម្ដែងឫទ្ធានុភាពផ្សេងៗ ប៉ុន្តែ បែរជាធូរលុង ក្នុងចំណុចជាច្រើនផ្សេងទៀតទាក់ទងនឹងអភិសម្មាចារ្យ ទៅវិញ។

ទាញចេញពីរឿងរ៉ាវប្រវត្តិការណ៍ នៃការបំបែកសាសនាព្រះពុទ្ធ ពីក្រុមទេវទត្ដ បានបង្ហាញឱ្យយើងឃើញពីទឹកចិត្តមហាសប្បុរសធម៌របស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ដែលព្រះអង្គមិនយកទោសអូសដំណើរ ហើយយោគយល់អធ្យាស្រ័យខ្ពស់ និងតែងតែតម្កល់ផ្នត់គំនិតនៃការគោរពសិទ្ធិមនុស្សជាសាកល ជាអាទិភាព គ្រប់ពេលវេលា។

ព្រះសម្ពុទ្ធ បើកទូលាយជានិច្ច សម្រាប់អ្នកដែលចង់ដាក់ទណ្ឌកម្មខ្លួនឯង ប៉ុន្តែសិក្ខាបទនានាដែលព្រះអង្គដាក់បញ្ញត្តិ ក៏នៅតែមានសុពលភាពស្របច្បាប់ មិនទាស់ខុសឡើយ សម្រាប់ភិក្ខុណាដែលមិនចង់បួសក្នុងសម្ពាធដ៏តឹងតែងពេក។ ព្រោះព្រះអង្គឈ្វេងយល់ដោយព្រះបញ្ញាញាណ ត្រាស់ដឹងថា មានតែផ្លូវកណ្ដាលប៉ុណ្ណោះ ទើបអាចជួយសង្គ្រោះគ្នានិងគ្នាទៅវិញទៅមកបាន វាគឺជាធម៌ឧបេក្ខា។

ប៉ុន្តែ គួរសោកស្ដាយជាពន់ពេកណាស់ ដែលបច្ចុប្បន្ន មនុស្សមិនយល់ពីសាសនាព្រះអង្គ បានព្យាយាមបំបែក ក្រុមឱ្យទៅជាលទ្ធិផ្សេងៗ ដែលវាជាន់ដាន ចូលទៅក្នុងគន្លងចាស់របស់ពួកហិណ្ឌូ ដែលព្រះអង្គបានចាកចេញផុតទៅហើយ។ ហើយអ្វីដែលរឹតតែបង្កជាវិនាសកម្មធំឡើង នៅក្នុងសង្គម គឺបរិស័ទ មិនសូវគោរពព្រះធម៌ (Dhamma) ដែលមានចែងក្នុងគម្ពីរថេរវាទ ទេ បែរជាគោរពលើកតម្កើង បុគ្គលជាបព្វជិតដែលជាមេដឹកនាំលទ្ធិទៅវិញ។ បើយើងប្រៀបធៀបឱ្យងាយយល់ គឺ ប្រៀបដូចអ្នកជំងឺ ដែលមិនព្រមជឿជាក់លើថ្នាំពេទ្យឬរូបមន្តព្យាបាលជំងឺទេ តែនាំគ្នាជឿជាក់លើកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្បីល្បាញរបស់បុគ្គលជាវេជ្ជបណ្ឌិតទៅវិញ។

តាមពិតរឿងនេះ ងាយយល់ណាស់ បើសិនជាពុទ្ធបរិស័ទព្រមលើកយកគម្ពីរព្រះធម៌ដើមរបស់ព្រះសក្យមុនី គោតម មកសិក្សាឈ្វេងយល់។ មេរៀនព្រះពុទ្ធ ជាមេរៀនសម្រាប់យើងអាចរស់នៅចុះសម្រុងនឹងជីវិតខ្លួនឯង ហើយវាល្អប្រសើរជាង មេរៀនចិត្តសាស្ត្រ របស់គ្រូពេទ្យចិត្តវិទ្យាសម័យនេះរាប់ពាន់ដង បើអ្នកយកវាមកបដិបត្តិក្នុងជីវិតពិតប្រចាំថ្ងៃ។

_______________

***ឆ្លៀតក្នុងបរិបទនេះដែរ ខ្ញុំសូមអនុញ្ញាតពន្យល់បន្ថែមត្រង់បញ្ញត្តិចុងក្រោយ ថាហេតុអ្វីបានជា ព្រះពុទ្ធ មិនហាមឃាត់ការឆាន់សាច់? មូលហេតុ ព្រោះថា ព្រះសង្ឃជាអ្នកទទួលអាហារពីសិទ្ធាជ្រះថ្លា ពីការបរិច្ចាគរបស់អ្នកស្រុកភូមិ ដូច្នេះ គេប្រគេនអ្វី ដាក់អ្វី ត្រូវតែឆាន់របស់នោះ មិនអាចរើសតាមចិត្តបានឡើយ។ បើកាលណា បង្គាប់បញ្ជាថាត្រូវរៀបបែបនេះ ឬបែបនោះ វានឹងក្លាយជាការរំខានដល់សិទ្ធិស្វ័យសម្រេចរបស់អ្នកម្ចាស់ទានទៅវិញ ហើយអាចប្រឈមនឹងគេលែងជ្រះថ្លាក្នុងការធ្វើទាន។

ម្យ៉ាងទៀត ព្រះពុទ្ធក៏បានពន្យល់ដែរថា គ្រប់យ៉ាងអាស្រ័យលើចេតនាចិត្តរបស់អ្នកឱ្យនិងអ្នកទទួល។ បើសង្ឃអង្គណា ទទួលចង្ហាន់ជាសាច់សត្វ ដែលចេញមកពីបំណងគិតទុកមុនថាចង់ឆាន់សាច់ ឬ មានចេតនាធ្វើឱ្យអ្នកម្ចាស់ទានបានដឹងខ្លួនជាមុនក្នុងការសម្លាប់សត្វដើម្បីរៀបចង្ហាន់ ព្រះសង្ឃនោះនឹងមានទោស។

__________

***ការពន្យល់បន្ថែមរបស់សាវ័កព្រះពុទ្ធសម័យបច្ចុប្បន្ន

ការទទួលទានបន្លែ ក៏មិនមែនមានន័យថា អាចគេចផុតពីការសម្លាប់ជីវិតសត្វនោះទេ។ ដើម្បីបានបន្លែ យកមកជាអាហារមនុស្សនៅតែគេចមិនផុតពីការសម្លាប់ជីវិត ដែលរួមមានដូចជា សត្វជន្លេនក្នុងដី សត្វល្អិតនានា ដែលត្រូវបានបំផ្លាញដោយថ្នាំពុល ។ល។ ហើយ ការទទួលបន្លែតែម្យ៉ាង មិនបានឆ្លុះបញ្ចាំងនូវសីលបរិសុទ្ធ ឬ គុណធម៌របស់មនុស្សនោះទេ ដរាបណា ចេតនាចិត្តរបស់គេនៅតែជាប់ជំពាក់ទៅនឹងអកុសលធម៌ផ្សេងៗ។ មិនថាជាអ្នកតមសាច់ ឬ មិនតម យើងត្រូវរស់នៅប្រកបដោយ សីល ជាប្រចាំ។

________

វិរិយា 🌸

May be an image of 3 people and temple

See insights and ads

Boost post

All reactions:

3030