Category Archives: ចំណេះដឹងទូទៅ | General Knowledge

តើថ្ងៃទី ១៤ ខែមីនា មានលក្ខណៈអស្ចារ្យអ្វីខ្លះ?

ថ្ងៃនេះ គឺជា #ថ្ងៃនៃកាំរង្វង់_Pi (π)

អានតាមបារាំង “ពី”, អានតាមអង់គ្លេស “ផាយ”, នៅកម្ពុជា សិស្សានុសិស្ស ត្រូវបានគ្រូគណិតពួកយើងបង្រៀនឱ្យអានថា “ពីរ”។

ខ្ញុំធ្លាប់បានសរសេរអត្ថបទមួយទាក់ទងនឹងថាមពលពេលវេលានៃលេខពីរ កាលពីថ្ងៃទី ២២ ខែ ២ ឆ្នាំ ២០២២ ដែលកាលណោះ ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹង ការបង្ហោះមិនសមហេតុផលនៃមនុស្សមួយចំនួន ដែលគេនាំគ្នាបួងសួង បន់ស្រន់ស្អីឯណាតែផ្ដេសតែផ្ដាស។

សូមចុចទីនេះដើម្បីអានអត្ថបទចាស់មួយនោះនៅក្នុងគណនីហ្វេសប៊ុគផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ខ្ញុំ [តើនិមិត្តសញ្ញា Pi មានន័យខ្លឹមសារដូចម្ដេច?]

ប៉ុន្តែក្នុងថ្ងៃនេះ ខ្ញុំសរសេរ ជារឿងផ្សេងមួយទៀត ព្រោះកាលបរិច្ឆេទថ្ងៃនេះ ចំនៅលើ ថ្ងៃទី១៤ ខែមីនា ដែលតាមវប្បធម៌បស្ចិម គេសរសេរជា 3.14 ។ ហើយលេខ 3.14 គឺជាលទ្ធផលនៃការគណនា ពីរូបមន្ត π ដែលជា ចំណុចមួយនៅលើរង្វង់មូលនៃអង្កត់ផ្ចិត។

រំឭកឡើងវិញថា រូបមន្តធរណីមាត្រ π នេះ ត្រូវបានរកឃើញដោយ អ្នកប្រាជ្ញក្រិកបុរាណ ឈ្មោះ “អាហ្ស៊ីមែដស៍”(Archimedes) កាលពី ២៥០ ឆ្នាំ មុនគ្រិស្ដសករាជ។ ចំណែកឯ និមិត្តសញ្ញា π នេះ ត្រូវបានច្នៃបង្កើតដោយ វិល្លៀម ច្ហនស៍ (William Jones) អ្នកប្រាជ្ញនិរុត្តិវិទ្យា ជនជាតិអង់គ្លេស ក្នុងឆ្នាំ ១៧០៦ និង ចាប់ផ្ដើមល្បីល្បាញខ្លាំងតាមរយៈ ឡេអុនហាដ អ៊ុយឡឺរ៍ (Leonhard Euler) អ្នកប្រាជ្ញពហុវិទ្យាសាស្ត្រ ជនជាតិអាល្លឺម៉ង់ នៅក្នុងឆ្នាំ ១៧៣៧។

អាហ្ស៊ីមែដស៍ និងអ្នកប្រាជ្ញក្រោយៗមកទៀត បានប្រើរូបមន្តនេះ ដើម្បីគណនារកបច្ចេកទេសធរណីមាត្រពិសេសមួយ ដោយការគូសរង្វង់មូល និងរង្វង់ពហុកោណខាងក្នុង រួមទាំងគំនូសជុំវិញរង្វង់ជាច្រើនរាប់មិនអស់ផង។ វាជាគោលការណ៍ ក្នុងការឈានទៅបង្កើតរូបមន្តវិទ្យាសាស្ត្រជាច្រើន ក្នុងអំណឹះតមកទៀត ដោយអ្នកប្រាជ្ញជំនាន់ក្រោយជាច្រើន រហូតដល់អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របច្ចុប្បន្ន អាចបង្កើតបច្ចេកវិទ្យាទំនើបៗ មិនគួរជឿ។

ក្រៅពីទាក់ទងនឹងរូបមន្តវិទ្យាសាស្ត្រហើយ ថ្ងៃនេះ ១៤ មីនា ឬ π = 3.14 នេះ ក៏ជាថ្ងៃសំខាន់ពីរ ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃការចងចាំរបស់មនុស្សជាតិផងដែរ គឺថ្ងៃលាចាកលោករបស់ កំពូលអ្នកប្រាជ្ញរូបវិទ្យាជនជាតិអង់គ្លេសឈ្មោះ ស្ដេហ្វិន ហូឃីង (Stephen Hawking) និងជាថ្ងៃកំណើត របស់ព្រះបិតានុយក្លេអ៊ែ ជនជាតិជ្វីវ សញ្ជាតិអាល្លឺម៉ង់ និងក្រោយមកអាមេរិកទិញយកផ្ដាច់មុខ នោះគឺ អាល់ប៊ើត អាញស្ដាញ (Albert Einstein) ។

ថ្ងៃនេះ ប្រទេសមួយចំនួននៅបស្ចិមលោក និងអាស៊ីកណ្ដាល គេធ្វើការធម្មតា ប៉ុន្តែគេប្រារព្ធពិធីខ្លះ ព្រោះគេបានចាត់វាជាថ្ងៃដែលគួរតែរំឭកនឹកដល់ហេតុដូចរៀបរាប់ខាងលើ។ ក្នុងនោះក៏មានប្រទេស អ៊ីស្រាអ៊ែល មួយដែរ ដែលជាទឹកដីនៃជនជាតិជ្វីវ ហើយនៅអ៊ីស្រាអ៊ែល ថ្ងៃនេះជាថ្ងៃសម្រាកថ្នាក់ជាតិ។ ចំពោះពិធីក្នុងថ្ងៃនេះ នៅតាមបណ្ដារប្រទេសទាំងនោះ គេច្រើនតែរៀបចំអបអរ ជប់លៀង ដោយក្រុមពួកអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ។

សូមបញ្ជាក់ថា ទោះបីជាកាលបរិច្ឆេទចំលើថ្ងៃដែលមានព្រឹត្តិការណ៍អ្វី ភាពចៃដន្យអ្វីក៏ដោយ ក៏វាគ្រាន់តែជាតួលេខនៃការសន្មតនៃនាមរូបតែប៉ុណ្ណោះ គ្មានការបន់ស្រន់ បួងសួងអ្វីដែលនាំទៅដល់ការហុចផលជាប្រត្យក្សនោះឡើយ។ ហើយទ្រឹស្ដីវិទ្យាសាស្ត្រដ៏អស្ចារ្យ និងជាក់ស្ដែងតែមួយគត់ គឺ The Law of Karma ។

វិរិយា 🌸

ថ្ងៃសុក្រ ១រោច ខែផល្គុន ឆ្នាំរោង ឆស័ក ព.ស. ២៥៦៨ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី ១៤ ខែមីនា គ.ស. ២០២៥

អត្ថប្រយោជន៍ដ៏អស្ចារ្យនៃ “ផ្កាចារ” ឬ “ផ្កាថងខ្វាវ”

គុណប្រយោជន៍ដ៏អស្ចារ្យនៃ “ផ្កាចារ” ឬ “ផ្កាថងខ្វាវ” ដែលមនុស្សមិនសូវដឹង

ឈ្មោះភាសាខ្មែរ៖ ផ្កាចារ

ឈ្មោះភាសាថៃ៖ ផ្កាថងខ្វាវ (ดอกทองกวาว) ឬ ផ្កាចាន (ดอกจาน)

ឈ្មោះភាសាអង់គ្លេស៖ ផ្កាអណ្ដាតភ្លើងព្រៃ (Forest Flame Flower)

ឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ៖ Butea Monosperma

ជាពូជអម្បូរនៃ Papilionaceae

ជាអម្បូររុក្ខជាតិឧសថបុរាណព្យាបាលរោគច្រើនប្រភេទ

ផ្កានេះ មានពណ៌ខុសគ្នាអាស្រ័យលើពូជ។ ពូជខ្លះមានផ្កាលឿងទុំដូចមាស ពូជខ្លះលឿងខ្ចីស្រស់ដូចផ្កាននោង មានដុះដាលនៅស្ទើរសព្វពាសពេញពិភពលោក ជាពិសេស ប្រទេសដែលមានអាកាសធាតុក្ដៅ។

ផ្កាចារ ឬ ផ្កាថងខ្វាវ ជ្រុះរាយនៅលើដី ក្នុងរដូវក្ដៅ
ផ្កាចារ ឬ ផ្កាថងខ្វាវ ពូជលឿងខ្ចី

ក្នុងភាសាខ្មែរ យើងហៅថា “ផ្កាចារ”។ ដើមចារ មានចាក់ឫសគល់ជ្រៅណាស់ក្នុងវប្បធម៌ខ្មែរតាំងពីបុរាណកាលមក។ អ្នកខេត្ដសៀមរាប និយមយកផ្កានេះ មកតុបតែងរចនា ធ្វើជាវត្ថុសក្ការបូជា ក្នុងពិធីពូនភ្នំខ្សាច់ ជញ្ជាត់ព្រលឹងស្រូវ ដោយសារតែវាមានពណ៌ដូចទៅនឹងស្បង់ចីវរព្រះសង្ឃ ក្នុងពុទ្ធសាសនាផង និងដោយសារ រដូវកាល ដែលគេរៀបចំពិធីនោះ ប៉ះចំរដូវផ្កាចាររីកស្គុះស្គាយ និងសម្បូរស្អេកស្កះ ពេញភូមិស្រុកផង។ នៅបរទេស គេបង្កើតសហគមន៍ជាច្រើន ដោយយកផ្កាចារ ចម្រាញ់ជាវត្ថុធាតុដើម ប្រើក្នុងឧស្សាហកម្ម ជ្រលក់ថ្នាំពណ៌លើក្រណាត់ ក្រដាស ផ្លាស្ទីក ។ល។

ផ្កាចារ ឬ ផ្កាថងខ្វាវ រីកស្គុះស្គាយនៅតាមទីសាធារណៈ ក្នុងដើមរដូវក្ដៅ

ផ្កាចារ មានសម្រស់ឆើតឆាយ បំព្រង មិនថា គយគន់ពីឆ្ងាយ ឬពិនិត្យជិតនឹងភ្នែកនោះទេ។ កវីនិពន្ធរាប់មិនអស់ ដែលបាននិពន្ធបទចម្រៀង តែងកំណាព្យ រៀបរាប់ពីរឿងរ៉ាវផ្សេងៗទាក់ទងនឹងផ្កានេះ។ តួយ៉ាងដូចជាបទ “សំពោងផ្កាចារ” ដែលគេនិយមច្រៀងក្នុងពិធីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ ជាដើម។

ក្រៅពីការបញ្ចេញសម្រស់លម្អស្រុកភូមិ និងដើរតួនាទីក្នុងគ្រឿងរណ្ដាប់សក្ការបូជាហើយ ផ្កាចារ ជាថ្នាំបុរាណ ដែលអាចព្យាបាលជំងឺប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព ជាច្រើនមុខ និងថែមទាំងជាមុខបន្លែ ដែលគេអាចយកទៅ ឆា ស្លសម្ល ស្ងោរស៊ុប ស្រុសជាអន្លក់ បំពងខ្លាញ់ ពិសាបាន ប្រកបដោយឧជារសឈ្ងុយឆ្ងាញ់។

ផ្កាចារ ឬ ផ្កាថងខ្វាវ យកទៅបំពងម្សៅ ជាអាហារ
ផ្កាចារ ឬ ផ្កាថងខ្វាវ បំពងម្សៅ ជាអាហារពិសាដ៏ឈ្ងុយឆ្ងាញ់

#គុណសម្បត្តិផ្នែកឱសថ

*ឫសដើមចារ => យកមកស្ងោរផឹក ព្យាបាលជំងឺសរសៃប្រសាទ និង ជួយចិញ្ចឹម បម្រុងសរីរាង្គខាងក្នុង

*ផ្កាចារ => ហាលស្ងួត ឆុងតែ ឬស្ងោរផឹក បំបាត់គ្រុនក្តៅ បំបាត់ស្រេកទឹក ព្យាបាលពងបែកមាត់ បញ្ចុះទឹកនោម

*បណ្ដូលផ្កាចារ => យកមកបៀមក្នុងមាត់ បំបាត់អាការៈឈឺធ្មេញ និងព្យាបាលអញ្ចាញធ្មេញ។ ទឹកក្នុងបណ្ដូលផ្កាចារ ជាថ្នាំបន្ដក់ភ្នែក ព្យាបាល ភ្នែកក្រហម រលាកភ្នែក ក្រហាយភ្នែក ស្រវាំងភ្នែក រកាំភ្នែក និងជំងឺភ្នែកឡើងបាយ។

*ស្លឹកចារ =>  យកមកបុក ត្រងយកទឹកផឹក ជួយដល់បញ្ហា ក្រពះ ពោះវៀន លាងជាតិពុល បណ្ដេញប៉ារ៉ាស៊ីត បំបាត់ការឈឺចុកចាប់ក្នុងពោះ បំបាត់អាការៈហើមពោះ ឆ្អល់ពោះ ព្យាបាលឫសដូងបាត។ បើយកលាបលើកន្លែងរមួលក្រពើ នឹងសម្រួលដល់សាច់ដុំ ឱ្យបាត់ឈឺ។

ផ្កាចារ ឬ ផ្កាថងខ្វាវ មើលជិត

#គុណសម្បត្តិដែលបានពីការពិសាដើមរុក្ខជាតិ ចារ ជាប្រចាំ នឹងជួយ៖

-ការពារ និងព្យាបាលប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ

-ប្រយុទ្ធប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម ដែលនឹងជួយឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់វា មានសម្រស់ក្មេងជាងវ័យ

-កាត់បន្ថយការចុះខ្សោយនៃកោសិកាគ្រប់ផ្នែកក្នុងសរីរាង្គកាយ

-ប្រឆាំងនឹងជំងឺមហារីកច្រើនប្រភេទ

ចំពោះគុណប្រយោជន៍នានា ក្នុងវិស័យព្យាបាលរោគ នាងខ្ញុំបកប្រែមកពីភាសាថៃ ក្នុងគេហទំព័រឱសថបុរាណថៃ ដែលមានតំណប្រភពឯកសារយោងនៅខាងក្រោមអត្ថបទនេះ។

 ​

ដោយ លឹម វិរិយា

ប្រភពឯកសារយោង៖

https://medthai.com/ทองกวาว/

បណ្ណាល័យសម្រាប់ខ្ចីមនុស្ស (Human Library)

បើហៅត្រឹមតែថាជា “បណ្ណាល័យមនុស្ស” ស្ដាប់ទៅ ដូចជាមិនសូវប្លែកទេ ទាល់តែហៅថា “បណ្ណាល័យសម្រាប់ខ្ចីមនុស្ស” ទើប ជារឿងគួរភ្ញាក់ផ្អើល!

“បណ្ណាល័យមនុស្ស” ឬ Human Library គឺជាអង្គការមិនរកប្រាក់ចំណេញមួយ បង្កើតឡើងតាំងពីឆ្នាំ ២០០០ មានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងរដ្ឋធានី ខឹប៊ែនហោន នៅក្នុងប្រទេសដាណឺម៉ាក ដែលអនុញ្ញាតឱ្យមនុស្សខ្ចីមនុស្ស ជំនួសឱ្យការខ្ចីសៀវភៅ។ បណ្ណាល័យមនុស្ស សព្វថ្ងៃបានរីកសាយភាយចំនួន ៨០ប្រទេសហើយ។ គំនិតនេះ​ត្រូវបានផ្ដួចផ្ដើមបង្កើតឡើង ដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងទៅនឹងការរើសអើងពូជសាសន៍ ដោយការខ្ចីមនុស្សដែលចេញមកពីជាតិសាសន៍ខុសគ្នា ដើម្បីសន្ទនាជាមួយ។

អ្នកទៅបណ្ណាល័យចម្លែកនោះ អាចខ្ចីមនុស្ស១នាក់ ក្នុងរយៈពេល ៣០នាទី ដោយអាចសួរនូវសំណួរផ្សេងៗ ពាក់ព័ន្ធនឹងជីវិតផ្ទាល់ខ្លួនរបស់មនុស្សកម្ចី ឬគ្រាន់តែអង្គុយស្ដាប់មនុស្សកម្ចី និទានពីរឿងរ៉ាវក្នុងឆាកជីវិតគាត់ដោយផ្ទាល់ឱ្យយើងស្ដាប់បាន។ ការនិទានរបស់មនុស្សកម្ចី អាចឱ្យភ្ញៀវទទួលបាននូវមេរៀន ពិសោធន៍ ទាក់ទងនឹងសេចក្ដីឈឺចាប់នានា ដែលចេញមកពីការមើលងាយ ការរើសអើង មិនរាប់រក មិនអនុញ្ញាតឱ្យបញ្ចូលពួកគេទៅក្នុងក្រុម សហគមន៍ សមាគម…។ល។ ដែលទាំងអស់នេះ គឺជាអ្វីស្របទៅនឹងទស្សនវិស័យរបស់បណ្ណាល័យ ដែលមានយុទ្ធនាការណ៍ប្រឆាំងជាដាច់ខាត។

មនុស្សដែលយើងខ្ចីយកមកអង្គុយទល់មុខ ត្រូវបានគេហៅជាទូទៅថាជា “សៀវភៅមនុស្ស” (Human Book)។ សៀវភៅមនុស្ស នឹងជួយឱ្យសង្គមយើង អាចរួមរស់នៅជាមួយគ្នាដោយសន្ដិភាព និងភាពវិជ្ជមាន បើទោះបីជាសង្គមនោះ ពោរពេញមនុស្សដែលមកពី វណ្ណៈពណ៌សម្បុរខុសគ្នា ទំនៀមទម្លាប់សាសនាខុសគ្នា សំនៀងនិយាយស្ដីខុសគ្នា (រដឺន) ជនពិការ…។ល។  ជារួមគឺមនុស្សដែលខុសគ្នា អាចយោគយល់អធ្យាស្រ័យគ្នា និងអាចអង្គុយជជែកគ្នាបានដោយភាតរភាព។

តើ Met Gala គឺជាអ្វី?

អ្នកដែលធ្វើកិច្ចការងារក្នុងវិស័យច្នៃម៉ូដ វិស័យសិល្បៈសម្ដែង ឬសិល្បៈពាក់ព័ន្ធផ្សេងៗ ប្រហែលមិនសូវរំលងព័ត៌មាននេះទេ គឺព្រឹត្តិការណ៍ Met Gala ដ៏ល្បីល្បាញក្នុងពិភពលោក ដែលត្រូវបានគេប្រារព្ធជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដើម្បីរៃអង្គាសប្រាក់ជួយទ្រទ្រង់ ក្នុងវិស័យសម្លៀកបំពាក់។

“Met”ជាអក្សរកាត់ខាងដើមនៃពាក្យថា “Metropolitan” ដែលជាឈ្មោះសារមន្ទីរសិល្បៈដ៏ធំមួយឈ្មោះពេញហៅថា “Metropolitan Museum of Art” ស្ថិតក្នុងតំបន់  មេនហាត្ដាន (Manhattan) ទីក្រុង ញូយ៉ក នៃសហរដ្ឋអាមេរិក។

រូបថតសារមន្ទីរសិល្បៈមាតុធានី (Metropolitan Museum of Art) Source from : https://en.wikipedia.org

វាជាកន្លែងដែលមានមនុស្សដើរណែនណាន់តាន់តាប់ យ៉ាងមមាញឹកបំផុត ហើយក៏ជាកន្លែងផ្ដុំទៅដោយការបង្ហាញម៉ូដសម្លៀកបំពាក់ គ្រឿងអល័ង្ករណ៍ ម៉ូដសក់ ម៉ូដទ្រនាប់ជើងប្លែកៗទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ពីសំណាក់អ្នករចនាម៉ូដ។ ជារៀងរាល់ថ្ងៃ គឺគ្មានលើកលែងថ្ងៃណាទេ ដែលទីនោះ មានមនុស្សតែងតួ ចម្លែកៗ ដើរចុះឡើង ប្រសេចប្រសាច ដែលវាក្លាយជាទម្លាប់ធម្មតារបស់ប្រជាជនរស់នៅតំបន់នោះទៅហើយ។

រូបថតពីលើអាកាស នៃតំបន់ មេនហាត្ដាន ក្រុងញូយ៉ក | By Anthony Quintano – Flickr

សារមន្ទីរសិល្បៈមាតុធានី (Metropolitan Museum of Art) ជាសារមន្ទីរដែលដាក់តាំងគ្រប់វត្ថុសិល្បៈតម្រៀបគ្នាតាមលំដាប់លំដោយ។

មហោស្រព Met Gala ដែលមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា “គុណប្រយោជន៍នៃវិទ្យាស្ថានសម្លៀកបំពាក់” (Costume Institute Benefit) ធ្វើឡើងក្នុងគោលដៅធំបំផុត គឺការប្រមូលថវិកាពីបណ្ដាអ្នកមាន មហាសេដ្ឋី បុគ្គលល្បីៗក្នុងវិស័យបង្ហាញម៉ូដ យកទៅជួយដល់សារមន្ទីរសិល្បៈ Metropolitan នោះ។ រីឯពាក្យថា “Gala” ប្រែថា “មហោស្រព” ឬ “មហាសមោសរ” ដែលធ្វើឱ្យមនុស្សសប្បាយភ្លើតភ្លើន ក្នុងបរិយាកាស ដែលមានការតុបតែងណែងណង ឆើតឆាយ រុងរឿង។

តារាបង្ហាញម៉ូដ ដែលបានទៅចូលរួមក្នុង Met Gala កាលពីថ្ងៃទី ៨ ឧសភា ២០២៤ | រូបថតរបស់ទស្សនាវដ្ដី Vogue | Source: https://www.vogue.com

“Met Gala” ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់​ទុក​​ថា​ជា​ព្រឹត្តិការណ៍​ម៉ូដ​ដ៏​មាន​កិត្យានុភាព និង​អស្ចារ្យ​បំផុត​របស់​ពិភពលោក។ តារាបង្ហាញម៉ូត អ្នកច្នៃម៉ូដល្បីៗ តារាសម្ដែង តារាភាពយន្ដ អ្នកច្រៀង អ្នករាំ អ្នកកីឡា អ្នកជំនួញ អ្នកនយោបាយ…។ល។ អាចទៅបង្ហាញខ្លួន បង្ហាញម៉ូដ យោងទៅតាមប្រធានបទដែលកម្មវិធីប្រកាសមុន។ ពួកគេ អាចទាញប្រយោជន៍ពីព្រឹត្តិការណ៍នោះក្នុងការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មពីខ្លួនឯង ឬផលិតផលខ្លួនឯង ឬអ្វីផ្សេងទៀត ដែលគេចង់ឱ្យល្បី។ នរណាក៏អាចចូលរួមបានដែរ ឱ្យតែគេមានសេចក្ដីក្លាហាននឹងទៅ។ ហើយអ្នកដែលលេចធ្លោរ នឹងត្រូវបានចុះផ្សាយដោយទស្សនាវដ្ដីបង្ហាញម៉ូដ “Vogue”។

តម្លៃសំបុត្រសម្រាប់ ទៅឈរត្រេងត្រាងនៅលើកម្រាលព្រំក្រហម ឱ្យគេថតរូបផ្សាយ បានហក់ឡើងថ្លៃជាបន្តបន្ទាប់ ឥតចុះវិញសោះ។ កាលពីឆ្នាំ ២០២៣ តម្លៃសំបុត្រ ១សន្លឹកតែ US$ 50,000 ទេ (៥ម៉ឺនដុល្លារ) ប៉ុន្តែក្នុងឆ្នាំ ២០២៤ នេះ តម្លៃសំបុត្រ គឺឡើងដល់ US$ 75,000 (៧ម៉ឺន ៥ពាន់ដុល្លារ) ក្នុង១សន្លឹក។ សូមបញ្ជាក់ថា Met Gala (ឬឈ្មោះផ្លូវការ Costume Institute Benefit) ធ្វើឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំ នៅក្នុងចំថ្ងៃចន្ទដំបូងគេ នៃខែឧសភា លើកលែងតែក្នុងឆ្នាំ ២០២១ គេលើកទៅធ្វើក្នុងខែកញ្ញា ដោយមូលហេតុវិបត្តិ Covid-19 កាលណោះ។

អ្នកដែលអាចចូលរួមបាន គឺរាប់បញ្ចូលស្ទើរតែគ្រប់វិស័យ សូម្បីតែអ្នកមិនមានអាជីពក្នុងវិស័យសិល្បៈក៏ដោយ ឱ្យតែមានលុយអាចទិញសំបុត្រចូលរួម ហើយមានភាពជឿជាក់លើខ្លួនឯង គឺសូមចុះឈ្មោះទៅចុះ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកដែលមានលុយជះលើតម្លៃសំបុត្រដែលស្មើនឹងផ្ទះវិឡាកូនកាត់មួយនៅភ្នំពេញទៅហើយនោះ ច្បាស់ជាមិនមែនមនុស្សម្រៀលៗទេ។

កន្លែងទទួលទានអាហារពេលល្ងាច ក្នុងសមោសរ Met Gala 08 May
2024 | រូបថតពី https://www.vogue.com

ដូច្នេះ ប្រសិនបើ លោកអ្នកនាង កញ្ញា ដែលដឹងថាខ្លួនឯងមិនសូវមានសមត្ថភាពអ្វីក្នុងវិស័យផលិតថ្មី តែចង់ល្បី សូមជ្រើសរើស ចូលរួមក្នុង Met Gala វិញ នោះនឹងគ្មានការរិះគន់ទេ។ ជាក់ស្ដែងកន្លងទៅថ្មីៗនេះ ក្នុង Met Gala 2024 នាង “Kim Kardashian” ដែលពិភពលោកទាំងមូលស្គាល់ថាជាមនុស្សសម្បូររឿងអាស្រូវ សម្បូររឿងបំពុលសង្គមផុតលេខ ក៏នៅតែត្រូវបានទស្សនាវដ្ដីចុះផ្សាយព្រោងព្រាត ដោយសារតែម៉ូដសម្លៀកបំពាក់របស់នាង តឹងហួសហេតុ រហូតដល់ អ្នកទស្សនាឃើញហើយ ថប់ដង្ហើមជំនួសគ្រប់ៗគ្នា និងមានមតិរិះគន់ព្រោងព្រាតជុំវិញម៉ូដសម្លៀកបំពាក់របស់នាង ថាវាជាម៉ូដដែលគ្មានផាសុកភាពទាល់តែសោះ។

នាង Kim Kardashian ជាមនុស្សអសមត្ថភាពក្នុងវិស័យសិល្បៈ ប៉ុន្តែនាងសម្បូរលុយ ដែលបានមកពីមុខរបរលក់ផលិតផលផ្សេងៗ តាមអ៊ីនធើណិត និងបង្កើតព័ត៌មានបំពុលសង្គមញឹកញាប់ជាងគេ ក៏ទីបំផុតអាចល្បីល្បាញដោយសារតែ Met Gala នេះដែរ។

រូបថតនាង Kim Kardashian ក្នុងអំឡុងមហាសមោសរ Met Gala 08 ឧសភា 2024 |
| សម្លៀកបំពាក់របស់នាងមានមតិរិះគន់២យ៉ាង ទី១ គឺភាពតឹងណែនហួសហេតុ ដែលអាចបណ្ដាលឱ្យខូចសរីរាង្គតម្រងនោម ឆ្អឹងខ្នងចង្កេះ និងមើលទៅធ្វើឱ្យស្ត្រេសខ្លាំង មួយទៀតគឺអាវនាង ដូចក្រណាត់ជជុះដែលគេទុកជូតជើង។ មិនដឹងថាជាចេតនានាង ចង់ឱ្យគេរិះគន់ ដើម្បីល្បីឬយ៉ាងណា ព្រោះកន្លងមក នាងតែងធ្វើរឿងឆ្កួតៗឡប់ៗមិនស្វាង ដើម្បីបានល្បីឈ្មោះ
Source from: www.vogue.com
រូបថតនាង Rihanna and Rocky ដែលបានទៅចូលរួម មហោស្រព Met Gala 2023 | រូបថតពី Getty Images តាមរយៈទស្សនាវដ្ដី Vogue

ក្នុងបរិបទនេះ ដោយយោងទៅលើព្រឹត្តិការណ៍កំពុងតែល្បីល្បាញនៅកម្ពុជា ពាក់ព័ន្ធនឹងតារាខ្មែរខ្លះ ដែលមិនយល់ពីគោលគំនិតរួមនៃកម្មវិធីអន្តរជាតិ រហូតបណ្ដាលឱ្យមានការរិះគន់ផងនោះ ខ្ញុំក៏សូមបញ្ជាក់ផងដែរថា “មហោស្រពអក្សរសិល្ប៍” ជាកន្លែងប្រកួតប្រជែងស្នាដៃតែងនិពន្ធ ប្រលោមលោកវែង ខ្លី កំណាព្យ ផ្សេងៗ ។ល។ “មហាស្រពចម្រៀង” ជាកន្លែងដែលតារាចម្រៀងទៅបញ្ចេញសមត្ថភាពឬទទួលពានរង្វាន់ ។ “មហោស្រពគំនូរ” ជាកន្លែងដែលវិចិត្រករ ទៅបង្ហាញស្នាដៃគូររូបរបស់គេ។ “មហោស្រពរូបថត” ជាកន្លែងជាងថតល្បីៗ ទៅដាក់តាំងបង្អួតស្នាដៃថតរូបរបស់ពួកគេ។

ហើយក្នុងនោះដែរ “មហោស្រពភាពយន្ត” ជាកន្លែងប្រកួតប្រជែងស្នាដៃផលិតភាពយន្ដ។ ចំណែកតួសម្ដែងអាចមានសិទ្ធិខ្លះ និងអត់ខ្លះ ទៅតាមប្រភេទ ឬក្រេឌីតរបស់ផលិតកម្មកុន ដែលពួកគេបានសម្ដែង។

យ៉ាងណាមិញ មហោស្រពភាពយន្ដ ក៏អាចត្រូវបានគេឆ្លៀតឱកាស បង្ហាញម៉ូដខ្លះៗដែរ ប៉ុន្តែ វាមិនមែនជា ទស្សនវិស័យនៃព្រឹត្តិការណ៍ទាំងមូលទេ ដែលវាខុសផ្ទុយគ្នាស្រឡះពី Met Gala។ ដូច្នេះ ប្រសិនបើយើង ស្លៀកពាក់តែងតួ ឬបញ្ចេញកិរិយា ណាមួយ ខុសប្រធានបទឬចាកប្រធាន យើងនឹងក្លាយជាមនុស្សចម្លែក ឬអាចថាជាមនុស្ស មិនមានការយល់ដឹង។

វាប្រៀបដូចជា យើងយកភ្លេងខ្លកខែក ទៅចាក់ពេលហែរជំនូន ហើយយកភ្លេងមហោរី ទៅចាក់ពេលហែរខ្មោចអ៊ីចឹង។ វាភ្លាវណាស់ មិនសមទេ!

ម៉ូដសម្លៀកបំពាក់ដែលត្រូវបានចុះបញ្ជីរក្សាសិទ្ធិម៉ូដច្នៃ បានបង្ហាញកាលពីព្រឹទ្ធិការណ៍ Met Gala 2024 នៅក្រុងញូយ៉ក | រូបថតរបស់ Getty Image
រូបថតពីឆ្នេងមកស្ដាំ៖ JLo-Zendaya-Bad-Bunny-Chris-Hemsworth | រូបរបស់ GettyImages ក្នុងសមោសរ Met-Gala- 5 May 2024

ឯកសារយោង៖ https://en.wikipedia.org/wiki/Met_Gala

បកប្រែនិងសម្រួលដោយ លឹម វិរិយា

ដំណើររឿងនៃការបំបែកនិកាយក្នុងពុទ្ធសាសនា

(ផែនការក្បត់ប្រឆាំងព្រះពុទ្ធ និងសង្ឃភេទ)

មុនពេលព្រះពុទ្ធចូលមហាបរិនិព្វាន គឺអំឡុងពេលដែលព្រះអង្គមានព្រះជន្ម ៧៣ ព្រះវស្សា ទេវទត្ត (Devadatta) ជាប្អូនជីដូនមួយ ដែលមានចិត្តច្រណែនឈ្នានីសព្រះអង្គតាំងពីតូចដល់ធំ បានរៀបចំផែនការក្បត់ ដើម្បីបំបែកបំបាក់សមាគមពុទ្ធសាសនាព្រះអង្គឱ្យបែកខ្ញែកជាច្រើនផ្នែក គោលដៅ ដើម្បីចង់ផ្ចាញ់ផ្ចាលព្រះអង្គផង និងចង់ដណ្ដើមតួនាទីរបស់ព្រះសម្ពុទ្ធ ផង ។ ទេវទត្ដ គិតថា បើអាចដណ្ដើមតួនាទីជាមេដឹកនាំពុទ្ធសាសនាបាន ខ្លួនគេក៏អាចក្លាយជាព្រះពុទ្ធបានដែរ។ ដូច្នោះហើយ ទេវទត្ត ដែលតែងតែមានចិត្តក្ដៅក្រហាយ បានព្យាយាម លួងលោម អូសទាញ ព្រះសង្ឃ ឱ្យចាកចេញពីព្រះពុទ្ធ ដោយបានអះអាងថា ខ្លួនមាន “សីលបរិសុទ្ធ” ជាងព្រះពុទ្ធ ហើយបានស្នើបញ្ញត្តិវិន័យតឹងរឹងជាងព្រះសម្ពុទ្ធ រាប់សិបដង។

នៅក្នុង គម្ពីរវិសុទ្ធិមគ្គ (Visuddhimagga) ដែលនិពន្ធដោយ ព្រះមហាថេរពុទ្ធឃោស: (Buddhaghosa) នៅសតវត្សទី ៤ នៃគ្រិស្តសករាជ បានបង្ហាញសេចក្ដីលម្អិត ដែលនឹងសង្ខេបជូនដូចខាងក្រោមនេះ ទាក់ទងនឹងសំណើសូមបញ្ញត្តសិក្ខាបទថ្មី ពីសំណាក់ទេវទត្ដ ដូចជា៖

*ប្រើប្រាស់ស្បង់ជីពរ ដែលបានដេរភ្ជិត ពីក្រណាត់រហែក

*ស្លៀកពាក់តែត្រៃជីវរម្យ៉ាងគត់

*និមន្តបិណ្ឌបាតតែម្យ៉ាងគត់ មិនត្រូវទទួលការនិមន្តឱ្យឆាន់ចង្ហាន់តាមផ្ទះឡើយ

*មិនត្រូវរំលងផ្ទះណាមួយ នៅពេលនិមន្តបិណ្ឌបាតឡើយ

*ឆាន់ចង្ហាន់តែនៅលើកំណាត់សំពត់ក្រាលអង្គុយ ដែលខ្លួនបិណ្ឌបាតបានដោយខ្លួនឯង

*ឆាន់តែចង្ហាន់ដែលមានក្នុងបាត្ររបស់ខ្លួនប៉ុណ្ណោះ

*ឆាន់តែត្រួយរុក្ខជាតិដុះក្នុងព្រៃ មិនឱ្យឆាន់សាច់ឡើយ

*មិនត្រូវទទួលភត្តាហារដទៃទៀតទាំងអស់

*រស់នៅទៀបគល់ឈើ និងនៅក្នុងព្រៃអស់មួយជីវិត មិនអាចនៅក្នុងកុដិ បានឡើយ

*គង់នៅកន្លែងតម្កល់សពឱ្យបានច្រើនតាមដែលអាចធ្វើបាន

*ត្រូវស្កប់ស្កល់ចំពោះទីកន្លែងស្នាក់នៅ ដែលខ្លួនរកឃើញ ខណៈបន្តនិមន្តត្រាច់រង្គាត់ពីកន្លែងមួយទៅកន្លែងមួយ

*សិងក្នុងឥរិយាបថអង្គុយ មិនត្រូវសិងដោយទម្រេតខ្លួនឡើយ។

ក្រោយពេលស្ដាប់ពាក្យស្នើសូមរបស់ទេវទត្ដរួចមក ព្រះពុទ្ធទ្រង់ត្រាស់ថា បើសិនជាភិក្ខុចង់គោរពតាមវិន័យបន្ថែមទាំងនេះ ក៏មិនមានបញ្ហាអ្វីដែរ។ ប៉ុន្តែវាមិនអាចប្រព្រឹត្តទៅបានទេ ក្នុងការតម្រូវឱ្យភិក្ខុគ្រប់អង្គមានកាតព្វកិច្ច អនុវត្តតាមវិន័យទាំងនេះ។

មានភិក្ខុជាច្រើន ដែលភិក្ខុទាំងនោះចូលមកបួស ដោយមានការជ្រោមជ្រែងពីព្រះបាទ អាជាតសត្ដុ (Ajatshatru) នៅក្នុងផែនការរបស់ទេវទត្ត ដើម្បីកៀរគរ យកធ្វើជាសាវ័កផ្ទាល់ខ្លួនឯងនាពេលក្រោយនោះ បានងើបឡើង ដើរចេញពីអារាមព្រះពុទ្ធ ទៅតាមទេវទត្តដើម្បីទៅបង្កើត និកាយផ្សេងមួយទៀតដែលគេជឿថាវាល្អបរិសុទ្ធជាង។

សព្វថ្ងៃ យើងអាចនឹងឮ ឬឃើញនៅមានសេសសល់ខ្លះៗ ក្រុមអ្នកបដិបត្តិសិក្ខាដ៏តឹងតែងនោះ ដែលគេហៅថា ពុទ្ធសាសនាមហាយាន។ ក្នុងលទ្ធិពួកមហាយាន ថ្វីត្បិតតែគេរឹតបន្ដឹងចំណុចខ្លះៗទាក់ទងនឹងចង្ហាន់ព្រះសង្ឃ (ឆាន់តែបន្លែ) មិនដើរបិណ្ឌបាត ហើយធ្វើកសិកម្មខ្លួនឯង ហាត់វិជ្ជាគុនហោះហើរដើរលើអាកាស ដើរលើទឹក សម្ដែងឫទ្ធានុភាពផ្សេងៗ ប៉ុន្តែ បែរជាធូរលុង ក្នុងចំណុចជាច្រើនផ្សេងទៀតទាក់ទងនឹងអភិសម្មាចារ្យ ទៅវិញ។

ទាញចេញពីរឿងរ៉ាវប្រវត្តិការណ៍ នៃការបំបែកសាសនាព្រះពុទ្ធ ពីក្រុមទេវទត្ដ បានបង្ហាញឱ្យយើងឃើញពីទឹកចិត្តមហាសប្បុរសធម៌របស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ដែលព្រះអង្គមិនយកទោសអូសដំណើរ ហើយយោគយល់អធ្យាស្រ័យខ្ពស់ និងតែងតែតម្កល់ផ្នត់គំនិតនៃការគោរពសិទ្ធិមនុស្សជាសាកល ជាអាទិភាព គ្រប់ពេលវេលា។

ព្រះសម្ពុទ្ធ បើកទូលាយជានិច្ច សម្រាប់អ្នកដែលចង់ដាក់ទណ្ឌកម្មខ្លួនឯង ប៉ុន្តែសិក្ខាបទនានាដែលព្រះអង្គដាក់បញ្ញត្តិ ក៏នៅតែមានសុពលភាពស្របច្បាប់ មិនទាស់ខុសឡើយ សម្រាប់ភិក្ខុណាដែលមិនចង់បួសក្នុងសម្ពាធដ៏តឹងតែងពេក។ ព្រោះព្រះអង្គឈ្វេងយល់ដោយព្រះបញ្ញាញាណ ត្រាស់ដឹងថា មានតែផ្លូវកណ្ដាលប៉ុណ្ណោះ ទើបអាចជួយសង្គ្រោះគ្នានិងគ្នាទៅវិញទៅមកបាន វាគឺជាធម៌ឧបេក្ខា។

ប៉ុន្តែ គួរសោកស្ដាយជាពន់ពេកណាស់ ដែលបច្ចុប្បន្ន មនុស្សមិនយល់ពីសាសនាព្រះអង្គ បានព្យាយាមបំបែក ក្រុមឱ្យទៅជាលទ្ធិផ្សេងៗ ដែលវាជាន់ដាន ចូលទៅក្នុងគន្លងចាស់របស់ពួកហិណ្ឌូ ដែលព្រះអង្គបានចាកចេញផុតទៅហើយ។ ហើយអ្វីដែលរឹតតែបង្កជាវិនាសកម្មធំឡើង នៅក្នុងសង្គម គឺបរិស័ទ មិនសូវគោរពព្រះធម៌ (Dhamma) ដែលមានចែងក្នុងគម្ពីរថេរវាទ ទេ បែរជាគោរពលើកតម្កើង បុគ្គលជាបព្វជិតដែលជាមេដឹកនាំលទ្ធិទៅវិញ។ បើយើងប្រៀបធៀបឱ្យងាយយល់ គឺ ប្រៀបដូចអ្នកជំងឺ ដែលមិនព្រមជឿជាក់លើថ្នាំពេទ្យឬរូបមន្តព្យាបាលជំងឺទេ តែនាំគ្នាជឿជាក់លើកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្បីល្បាញរបស់បុគ្គលជាវេជ្ជបណ្ឌិតទៅវិញ។

តាមពិតរឿងនេះ ងាយយល់ណាស់ បើសិនជាពុទ្ធបរិស័ទព្រមលើកយកគម្ពីរព្រះធម៌ដើមរបស់ព្រះសក្យមុនី គោតម មកសិក្សាឈ្វេងយល់។ មេរៀនព្រះពុទ្ធ ជាមេរៀនសម្រាប់យើងអាចរស់នៅចុះសម្រុងនឹងជីវិតខ្លួនឯង ហើយវាល្អប្រសើរជាង មេរៀនចិត្តសាស្ត្រ របស់គ្រូពេទ្យចិត្តវិទ្យាសម័យនេះរាប់ពាន់ដង បើអ្នកយកវាមកបដិបត្តិក្នុងជីវិតពិតប្រចាំថ្ងៃ។

_______________

***ឆ្លៀតក្នុងបរិបទនេះដែរ ខ្ញុំសូមអនុញ្ញាតពន្យល់បន្ថែមត្រង់បញ្ញត្តិចុងក្រោយ ថាហេតុអ្វីបានជា ព្រះពុទ្ធ មិនហាមឃាត់ការឆាន់សាច់? មូលហេតុ ព្រោះថា ព្រះសង្ឃជាអ្នកទទួលអាហារពីសិទ្ធាជ្រះថ្លា ពីការបរិច្ចាគរបស់អ្នកស្រុកភូមិ ដូច្នេះ គេប្រគេនអ្វី ដាក់អ្វី ត្រូវតែឆាន់របស់នោះ មិនអាចរើសតាមចិត្តបានឡើយ។ បើកាលណា បង្គាប់បញ្ជាថាត្រូវរៀបបែបនេះ ឬបែបនោះ វានឹងក្លាយជាការរំខានដល់សិទ្ធិស្វ័យសម្រេចរបស់អ្នកម្ចាស់ទានទៅវិញ ហើយអាចប្រឈមនឹងគេលែងជ្រះថ្លាក្នុងការធ្វើទាន។

ម្យ៉ាងទៀត ព្រះពុទ្ធក៏បានពន្យល់ដែរថា គ្រប់យ៉ាងអាស្រ័យលើចេតនាចិត្តរបស់អ្នកឱ្យនិងអ្នកទទួល។ បើសង្ឃអង្គណា ទទួលចង្ហាន់ជាសាច់សត្វ ដែលចេញមកពីបំណងគិតទុកមុនថាចង់ឆាន់សាច់ ឬ មានចេតនាធ្វើឱ្យអ្នកម្ចាស់ទានបានដឹងខ្លួនជាមុនក្នុងការសម្លាប់សត្វដើម្បីរៀបចង្ហាន់ ព្រះសង្ឃនោះនឹងមានទោស។

__________

***ការពន្យល់បន្ថែមរបស់សាវ័កព្រះពុទ្ធសម័យបច្ចុប្បន្ន

ការទទួលទានបន្លែ ក៏មិនមែនមានន័យថា អាចគេចផុតពីការសម្លាប់ជីវិតសត្វនោះទេ។ ដើម្បីបានបន្លែ យកមកជាអាហារមនុស្សនៅតែគេចមិនផុតពីការសម្លាប់ជីវិត ដែលរួមមានដូចជា សត្វជន្លេនក្នុងដី សត្វល្អិតនានា ដែលត្រូវបានបំផ្លាញដោយថ្នាំពុល ។ល។ ហើយ ការទទួលបន្លែតែម្យ៉ាង មិនបានឆ្លុះបញ្ចាំងនូវសីលបរិសុទ្ធ ឬ គុណធម៌របស់មនុស្សនោះទេ ដរាបណា ចេតនាចិត្តរបស់គេនៅតែជាប់ជំពាក់ទៅនឹងអកុសលធម៌ផ្សេងៗ។ មិនថាជាអ្នកតមសាច់ ឬ មិនតម យើងត្រូវរស់នៅប្រកបដោយ សីល ជាប្រចាំ។

________

វិរិយា 🌸

May be an image of 3 people and temple

See insights and ads

Boost post

All reactions:

3030

វិបត្តិបរិត្ដផរណារបស់ចិនឆ្នាំ២០២៣

“បរិត្តផរណា” (Deflation) គឺជាវិបត្តិមួយដែលមានលក្ខណៈអាក្រក់ជាង​ និងគ្រោះថ្នាក់ជាង “អតិផរណា” (Inflation)។ ពេលនេះ ចិនកំពុងផុងខ្លួនយ៉ាងជ្រៅ ក្នុងវិបត្តិបរិត្ដផរណា។

តើ “បរិត្តផរណា”​ ជាអ្វី?

វាជាសូចនករណ៍មួយបញ្ជាក់ថាប្រទេសជាតិកំពុងតែសម្បូរហូរហៀ ពោរពេញទៅដោយអ្នកផលិត អ្នកផ្គត់ផ្គង់ អ្នកលក់ចេញ អ្នកនាំចេញ អ្នកលក់បន្ត ប៉ុន្តែបែរជាគ្មាន ឬមានតិចតួចពេកនូវចំនួនអ្នកទិញចុងក្រោយសម្រាប់ការប្រើប្រាស់ (Final Consumers)។ 

បញ្ហានេះ អាចបណ្ដាលឱ្យទំនិញសព្វសារពើជាប់គាំង ចាល់ ពេញក្នុងប្រទេសដូច្នេះចរន្ដសាច់ប្រាក់ក៏នឹងគាំងដូចគ្នា។ ដូច្នេះ ចង់ឬមិនចង់ ម្ចាស់រោងចក្រសហគ្រាសធំៗទាំងអស់ ត្រូវបញ្ចុះថ្លៃទំនិញនិងសេវា គ្រប់បែបយ៉ាង ហើយរដ្ឋាភិបាល ត្រូវលើកលែងពន្ធសព្វសារពើ ទាំងចំពោះអ្នកផលិត អ្នកលក់ និងអ្នកទិញ។ ក្នុងករណីធ្ងន់ធ្ងរ ធនាគារជាតិ ត្រូវបោះពុម្ពលុយបន្ថែមឱ្យច្រើនឡើង ដើម្បីជួយឱ្យទំនិញមានតម្រូវការទិញដូរ និងឡើងថ្លៃវិញ ប៉ុន្តែវាមិនមែនជាវិធីដ៏ល្អសម្រាប់ប្រទេសជាតិទេ។

ជប៉ុនក៏ធ្លាប់ជួបនឹងវិបត្តិដូចគ្នានេះម្ដងរួចមកហើយកាលអំឡុងក្រោយព្យុះរលកយក្ស ស៊ូណាមិ ឆ្នាំ ២០១១ (កុំច្រឡំជាមួយស៊ូណាមិ ២០០៤) វាជាពេលដែលលុយយេនជប៉ុនឡើងថ្លៃខ្ពស់កប់ពពក ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យអ្នកលក់ផលិតផលជប៉ុននៅទូទាំងពិភពលោកលក់ផលិតផល Made in Japan លែងដាច់ ព្រោះតម្លៃទំនិញត្រូវបានគណនាតាមរយៈលុយយេនជប៉ុន។ ដំណោះស្រាយរបស់រដ្ឋាភិបាលជប៉ុន កាលណោះ គឺ បញ្ចេញលុយយេន ទៅបរទេសយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ ហើយប្រមូលទិញរូបិយបណ្ណបរទេស ដូចជាដុល្លារ យូរ៉ូ ផោន រីងហ្គីត… ចូលឱ្យច្រើន ដើម្បីបន្ទាបបន្ថោក រូបិយបណ្ណជាតិជប៉ុនខ្លួនឯង ដើម្បីជួយស្រោចស្រង់ផលិតផលជប៉ុនដែលលក់នៅបរទេសឱ្យធ្លាក់ចុះថោកមកវិញ ដើម្បីរក្សាតុល្យភាពរវាងការផ្គត់ផ្គង់ និងតម្រូវការក្នុងទីផ្សារអន្តរជាតិ។ លុយយេន កាលណោះ ឡើងថ្លៃខ្លាំងក្នុងរយៈពេលដ៏ខ្លីពេក គឺត្រឹមតែប៉ុន្មានខែប៉ុណ្ណោះដោយសារតែក្រុមហ៊ុនធានារ៉ាប់រងនៅបរទេស សម្រុកដូរយកលុយយេនដើម្បីសងសំណងខូចខាតទៅរោងចក្រ សហគ្រាសដែលមានមូលដ្ឋាននៅជប៉ុន ដែលត្រូវបានរងការបំផ្លាញពីគ្រោះរលកយក្សស៊ូណាមិ។

ខ្ញុំសូមលើកឧទាហរណ៍ជាក់ស្ដែងឱ្យងាយយល់ កាលជំនាន់បរិត្ដផរណាជប៉ុន។ មុនវិបត្ដិបរិត្តផរណា (ឆ្នាំ ២០១០) អត្រាប្ដូរប្រាក់ USD 1 = JPY 87.78 លុះក្រោយព្យុះរលកយក្សភ្លាម ក្នុងឆ្នាំ ២០១១ អត្រាប្ដូរប្រាក់ គឺ USD 1 = JPY 79.71។ មានន័យថា លុយយេនជប៉ុនឡើងថ្លៃខ្លាំងក្រោយវិបត្តិ វាគឺជា បរិត្តផរណារបស់ជប៉ុន។ ការឡើងថ្លៃតម្លៃរូបិយបណ្ណជាតិក្នុងរយៈពេលខ្លីពេក គឺជាគ្រោះថ្នាក់របស់សេដ្ឋកិច្ចជាតិ។

រឿងរ៉ាវជាឧទាហរណ៍ មានដូចជា ក្នុងពាក់កណ្ដាលឆ្នាំ ២០១១ ម៉ាស៊ីនត្រជាក់ Hitachi តម្លៃ $200 លុះក្រោយជប៉ុនជួបវិបត្តិបរិត្តផរណា (លុយយេនឡើងថ្លៃ) ធ្វើឱ្យតម្លៃម៉ាស៊ីនត្រជាក់ Hitachi ដែលលក់នៅបរទេស ដែលទិញមកពីជប៉ុន ឡើងដល់ $250 ក្នុង១គ្រឿង។ ពេលនោះ អ្នកលក់ លក់លែងដាច់ ព្រោះតែអ្នកទិញងាកទៅទិញម៉ាស៊ីនត្រជាក់ដែលផលិតពីប្រទេសផ្សេង ដែលមានតម្លៃទាបជាង។

ហេតុអ្វីមានបាតុភូតនេះ? ព្រោះថា ក្រុមហ៊ុននាំចូលម៉ាស៊ីនត្រជាក់ បានទិញផលិតផលនោះពីជប៉ុនមក ក្នុងអត្រាគណនារូបិយបណ្ណជាលុយយេនជប៉ុន អ៊ីចឹងនៅពេលដែលលុយជប៉ុនឡើងថ្លៃ ទំនិញជប៉ុននៅទូទាំងពិភពលោកក៏ឡើងថ្លៃដែរ។ ការណ៍នោះហើយ ដែលវាមិនសមតុល្យជាមួយនឹងលទ្ធភាពចាយវាយរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយ (final consumers) ធ្វើឱ្យផលិតផលជប៉ុនគាំងលក់ឥតដាច់។

ដោយឡែក រឿងរបស់ចិនវិញ គឺផ្សេងគ្នា។ វិបត្តិ បរិត្ដផរណា ចិន គឺបណ្ដាលមកពីចំនួនអ្នកផលិត ដើម្បីលក់កើនច្រើនជាងចំនួនអ្នកទិញដើម្បីប្រើប្រាស់។ ចិនបានតាំងខ្លួនជាអ្នកផលិតអ្វីៗសព្វគ្រប់បែបយ៉ាងសម្រាប់ពិភពលោកទាំងមូល។ ជាតួយ៉ាង ដែលបងប្អូនខ្មែរយើងអាចសម្គាល់បានងាយនោះ គឺសព្វថ្ងៃ យើងឃើញមានលក់ពាសពេញទីផ្សារប្រទេសកម្ពុជា នូវផលិតផលវាយនភណ្ឌពីប្រទេសចិន សម្បូរបែប ជាពិសេស ហូល ផាមួង ក្រណាត់ប៉ាក់ ឌិន អង្កាំ គ្រឿងអលង្ករណ៍សម្រាប់តុបតែងតួស្ត្រីរបាំបុរាណខ្មែរ ។ល។ ក្រៅពីផលិតហូល ផាមួង ហើយ ចិននៅបង្កើតរោងចក្រ ដេរសំពត់បត់ អាវប៉ាក់ សម្រាប់ខ្មែរស្លៀកក្នុងពិធីប្រពៃណីថែមទៀតផង។ បើយើងទិញហូល ផាមួង ខ្មែរដែលត្បាញស្រុកខ្មែរ ហើយជួលជាងដេរខ្មែរ យើងត្រូវចំណាយ យ៉ាងតិច US$ 100 ប៉ុន្តែ បើទិញពីចិនស្រាប់តែម្ដង ១ឈុតអស់តែ $25 តែប៉ុណ្ណោះ។ នោះហើយជាមូលហេតុដែលចិនអាចទន្ទ្រានចូលទីផ្សារ ហូលផាមួងនិងសម្លៀកបំពាក់ប្រណៃណីខ្មែរបាន។ ក្រៅពីនោះ ចិននៅថែមទាំងទន្ទ្រានចូល ទីផ្សារដូចគ្នានេះ នៅប្រទេសថៃ ឡាវ ភូមា ម៉ាឡេស៊ី ឥណ្ឌូណេស៊ី និងបណ្ដាប្រទេសស្ទើរទាំងអស់ក្នុងលោក។

ប៉ុន្តែអ្វីៗវាមិនដូចក្ដីរំពឹងទុករបស់ចិនទេ មហាសុបិនផ្លូវសូត្រ (One belt one road) ដែលចិនបានគូសវាស និងបានកំពុងធ្វើយ៉ាងសស្រាក់សស្រាំ ក៏មិនប្រាកដថាជោគជ័យ១០០%។ មហិច្ឆតាចិន ដែលហ៊ានដល់ថ្នាក់រាំងខ្ទប់ផ្លូវទឹក នៃមហាអនុតំបន់ទន្លេមេគង្គ ជាភាពគឃ្លើនមួយ ដែលយើងអាចពិចារណាពី ភាពលោភលន់ និងកង្វះគុណធម៌ របស់ដង្ខៅភ្នែកលឹបមួយនេះបាន។ គេបិទត្រីមិនឱ្យហូរចុះមកក្រោម (វៀតណាម ឡាវ កម្ពុជា ថៃ និង ភូមា) ហើយគេប្រាប់ថា ចាំគេ (ចិនអ្នកនៅខ្សែទឹកខាងលើ) អ្នកដឹកត្រីតាមផ្លូវសូត្រ យកមកលក់ឱ្យវិញ កុំពិបាកអី។ គេប៉ុនប៉ង ចង់ធ្វើជាអ្នកដើរប្រមូលយកភោគផល សម្បត្តិ ធម្មជាតិ ដី ទឹក ព្រៃ រ៉ែ របស់ភពផែនដីនេះទាំងមូល ហើយធ្វើជាអ្នកផលិត និងលក់តែម្នាក់ឯង សម្រាប់មនុស្សមួយពិភពលោកទិញ។

ពេលនេះ គ្រប់គ្នាកំពុងអង្គុយទស្សនា រង់ចាំមើលថា តើចិននឹងដោះស្រាយបញ្ហា បរិត្ដផរណា ដោយរបៀបណា។ ប្រសិនបើគ្មានដំណោះស្រាយសមស្របណាមួយទេ រោងចក្រ សហគ្រាសធំៗ អាចនឹងប្រឈមបិទទ្វារ មនុស្សអត់ការងារធ្វើ ទំនិញខូចចាក់ចោលឬដុតចោល…ប្រទេសជាតិនឹងជួបបញ្ហាធំ។

យោងតាមអត្ថបទមួយពី The Telegraph ប្រទេសចិនកំពុងព្រួយបារម្ភកាន់តែខ្លាំងឡើងអំពីសុខភាពនៃសេដ្ឋកិច្ចជាតិខ្លួនឯងនិងសេដ្ឋកិច្ចធំទីពីររបស់ពិភពលោក។

តម្លៃនៃទំនិញប្រើប្រាស់ផលិតនៅចិន​ Made in China គិតត្រឹមខែឧសភា បានធ្លាក់មកនៅ 0.6% ចូលដល់ខែមិថុនា បានធ្លាក់ចុះមកថែមទៀត ត្រឹម 0.1% ហើយសប្ដាហ៍មុន គឺចូលដល់ខែកក្កដា ២០២៣ នេះសន្ទស្សន៍តម្លៃអ្នកប្រើប្រាស់ CPI (Consumers Price Index) ធ្លាក់មកនៅ 0.0% (មានន័យថាគ្មានការទិញទាល់តែសោះ) ខណៈដែលសក្ដានុពលរបស់ក្រុមផលិតករចិនក៏កំពុងតែធ្លាក់ដាំក្បាលលឿនដូចផ្លេកបន្ទោរ និងអាចឈានដល់ការដួលរលំក្នុងពេលដ៏ខ្លីខាងមុខ។ 

យោងតាមទិន្នន័យដែលចេញផ្សាយដោយការិយាល័យស្ថិតិជាតិ (National Bureau of Statistics) កាលពីថ្ងៃចន្ទ សន្ទស្សន៍តម្លៃអ្នកប្រើប្រាស់ (CPI)  មិនមានការផ្លាស់ប្តូរទេ តាំងពីខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២១ មកទើសឆ្នាំ២០២៣ នេះ។ នោះគឺជាអត្រាទាបបំផុតដែលមហាយក្សកំណាចចិនមិនធ្លាប់ជួបប្រទះទេ គិតចាប់តាំងពីដើមសតវត្សរ៍ទី១៩ មក។ បើនិយាយពីបរិត្ដផរណារបស់ពួកផលិតករចិននាគ្រានេះវិញ គឺវាមានសញ្ញាអាក្រក់តាំងពីខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០១៥ មកម្ល៉េះ។ មូលហេតុដ៏ធំជាងគេ គឺបណ្ដាលមកពី គោលនយោបាយ ម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចរបស់ចិនខ្លួនឯង។


ជំងឺ រលាក និង កៀបសរសៃ​កដៃ | Carpal Tunnel Syndrome (ហៅកាត់ថា CTS)

រូបភាពពី https://en.wikipedia.org/wiki/Carpal_tunnel_syndrome

ប្រិយមិត្តអ្នកអាន ប្រហែលជាមិនសូវបានឮញឹកញាប់ពីជំងឺនេះទេ ប៉ុន្តែខ្ញុំជឿថាប្រិយមិត្តប្រហែលជាធ្លាប់ជួបអ្នកជំងឺនេះ ឬប្រហែលជា មានម្ដងម្កាលទទួលដឹងនូវអាការៈជំងឺនេះដោយខ្លួនឯង គ្រាន់តែមិនចាប់អារម្មណ៍។ ជំងឺ Carpal Tunnel Syndrome (CTS) នេះ អាចបកប្រែជាខ្មែរថា “ជំងឺរលាកសរសៃកដៃ ឬ ជំងឺកៀបសរសៃកដៃ”។

រូបភាពពី https://www.medindia.net

អ្នកជំងឺ មានអាការៈ ដំបូងៗគឺឈឺស្ពឹកបាតម្រាមដៃ ចាប់ពីពាក់កណ្ដាលនាងដៃ ដល់មេដៃ។ ជាញឹកញាប់ រោគសញ្ញាសំខាន់របស់វា គឺញាក់នៅមេដៃ ម្រាមដៃចង្អុល ម្រាមដៃកណ្ដាល និងដៃនាង។ ហើយការឈឺចាប់ លេចឡើងខ្លាំងបំផុតនៅពេលយប់ នៅក្នុងចង្កោមរោគសញ្ញានៃជំងឺ CTS នេះ ពេលខ្លះក៏អាចធ្វើឱ្យអ្នកជំងឺ មានអារម្មណ៍ថា ក្រហាយ ក្ដៅនៅតំបន់កដៃ និងបាតដៃ។ អ្នកជំងឺខ្លះ ហាក់ដូចជាទទួលអារម្មណ៍ថា ខ្សោយដៃ ទន់ដៃ នៅពេលដែលប្រើប្រាស់ដៃដើម្បីចាប់កាន់អ្វីមួយ។

រូបភាពពី https://www.academyorthopedics.com

គេបានរកឃើញមូលហេតុធំៗមួយចំនួន ដែលបណ្ដាលឱ្យកើតមានជំងឺ CTS នេះ ដូចជា៖ ការចុចកុំព្យូទ័ររយៈពេលយូរ ក្ដាប់កាន់ទូរស័ព្ទរយៈពេលយូរ (ប្រសិនបើជាទូរស័ព្ទស្មាតហ្វូនទៀតនោះ ហានិភ័យនៃការបង្កជំងឺកាន់តែខ្ពស់) ការបើកបររថយន្ត ឬក្ដាប់កាន់ចង្កូតម៉ូតូ កង់ រយៈពេលយូរ។

រូបភាពពី http://www.schreibermd.com

អ្នកកើតជំងឺនេះ ប្រសិនបើ ទុកយូរមិនព្យាបាលឱ្យបានទាន់ពេលវេលាទេ អាចបណ្ដាលឱ្យបាត់បង់សរីរវិញ្ញាណចាប់ពីកដៃចុះទៅ (ឥតទទួលដឹងពីការប៉ះពាល់) សាច់ដុំបាតដៃទៅជារួមតូចស្វិត ទ្រុឌទ្រោម ខ្សោយ។ វាក៏អាចបណ្ដាលដល់មានការរលាកសន្លាក់ឆ្អឹង ហើយអាចដល់បាក់ឆ្អឹងកដៃទៀតផង។

វិធីការពារ ក៏ដូចជាវិធីសង្គ្រោះ ទាក់ទងនឹងជំងឺរលាកឬកៀបសរសៃកដៃ ( រូបភាពពី http://www.healthline.com )

ប្រសិនបើជំងឺនៅស្រាល គ្រូពេទ្យអាចប្រើវិធីចាក់ថ្នាំ ឬ ចាក់ម្ជុលវិទ្យាសាស្ត្រតាមក្បួនបុរាណចិន ព្យាបាលដោយយោហ្គា ឬ ចលនាពត់ពេនរាងកាយ ឬដោយបាញ់ឡាស៊ែកម្រិតទាប ការផ្ដល់សារធាតុវិតាមីនជំនួយ ការកៀបរុំដៃដោយឧបករណ៍សង្គ្រោះបែបទំនើប ជាដើម…។ល។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើ ករណីធ្ងន់ខ្លាំង គ្រូពេទ្យ នឹងវះកាត់ ដោយកាត់សរសៃ ចងសរសៃពួរ ដែលព័ទ្ធឆ្លងកាត់ ប្រអប់ដៃទៅកដៃ។

រូបភាពពី http://www.orthoracle.com

ចំពោះការបង្ការកុំឱ្យជំងឺនេះលេចឡើងបាន យើងត្រូវពិនិត្យមើលថា តើកិច្ចការងារប្រចាំថ្ងៃដែលយើងកំពុងធ្វើ មានសម្ពាធធ្ងន់ចំពោះកដៃដែរឬទេ? ប្រសិនបើការងារយើង គឺជាអ្នកវាយកុំព្យូទ័រវាស់ៗល្ងាច សូមឧស្សាហ៍សម្រាក ហើយម៉ាស្សាកដៃ តាមរយៈការធ្វើចលនាបង្វិលកដៃខ្លួនឯងយឺតៗ ឬ យកដៃឆ្វេងច្របាច់ដៃស្ដាំ និងយកដៃស្ដាំច្របាច់ដៃឆ្វេង ឆ្លាស់គ្នាទៅវិញទៅមក​ យ៉ាងហោចណាស់ ឱ្យបាន៥នាទីជាប់គ្នា ក្នុងការម៉ាស្សា។

របៀបម៉ាស្សាដៃ ឱ្យបានញឹកញាប់ ក្នុងអំឡុងពេលវាយកុំព្យូទ័រ ឬធ្វើកិច្ចការងារដោយប្រើដៃ និងប្រើកដៃ (រូបភាពពី http://www.powerofpositivity.com )

ប្រសិនបើ ការងារវាយកុំព្យូទ័រនោះ ជាការងារពេញម៉ោង ដែលត្រូវប្រតិបត្តិដល់ទៅ៨ម៉ោង ក្នុង១ថ្ងៃ គួរតែឈប់សម្រាក រៀងរាល់ ២ម៉ោងម្ដង។ ក្រៅពីនោះ ត្រូវរកតុ រកវត្ថុអ្វីដាក់កល់ដៃ កុំឱ្យកដៃមានសភាពប្រឹងខ្លាំងពេកក្នុងការទប់ចលនា។ ក្រៅពីកិច្ចការងារវាយកុំព្យូទ័រ សូម្បីតែអ្នកញៀននឹងទូរស័ព្ទដៃស្មាតហ្វូន ហើយកាន់ជាប់គ្នាច្រើនៗម៉ោងក្នុង១ថ្ងៃ ក៏អាចជួបបញ្ហាដូចរៀបរាប់ខាងលើនោះដែរ។ មានបច្ច័យរួមផ្សំមួយទៀតដែរ ដែលទាក់ទងនឹងកត្ដាហ្សែន ឬ តំណពូជ។ មានន័យថា ប្រសិនបើយើង មានបុព្វបុរស ដែលជាអ្នកជំនាន់មុន (ឪពុក ម្ដាយ ជីដូន ជីតា…) ធ្លាប់កើតមានជំងឺ CTS នេះ មានន័យថា យើងក៏ងាយប្រឈមនឹងការកកើតឡើងជាទីបំផុត ប្រសិនបើយើងប្រហែសតែបន្តិច។

រូបភាពពី http://www.mountsinai.org
រូបភាពពី http://www.mountsinai.org

តើស្ត្រីអាស៊ី ដែលមានសម្បុរស្បែកស្រអែម ត្រូវចាយវាយលុយកាក់ លើគ្រឿងសម្អាងដោយរបៀបណា ទើបទទួលបានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់?

នេះជាអត្ថបទសម្រាប់បងប្អូនស្ត្រី (ប្រហែលជាមានមនុស្សប្រុសខ្លះៗដែរមើលទៅ) សម្រាប់ជាគតិត្រិះរិះពិចារណា ទៅលើការគ្រប់គ្រងថវិកា ចំណាយទាក់ទងនឹងការថែរក្សាសម្រស់ របស់បងប្អូន ជាពិសេសអ្នកដែលកំពុងរស់នៅក្នុងតំបន់ក្ដៅហើយសើម ដូចជាប្រទេសកម្ពុជាយើងជាតួយ៉ាង។ តើធ្វើដូចម្ដេច ទើបអាចចាយវាយលុយកាក់អស់តិចបំផុត ហើយទទួលបានលទ្ធផលខ្ពស់បំផុត?

ទី១៖ ជ្រើសរើសផលិតផលដែលចម្រាញ់ក្រោមរូបមន្ត “ស្បែកអាស៊ី”

យើងដឹងហើយថា កន្លងមកមានក្រុមហ៊ុនផលិត និង ចែកចាយ គ្រឿងសម្អាងច្រើនរាប់មិនអស់ បានផលិតគ្រឿងថែរក្សាសម្ផស្សសម្រាប់មនុស្សច្រើនវ័យ ច្រើនប្រភេទស្បែក ទៅតាមតំបន់ទីតាំងភូមិសាស្ត្រ អាកាសធាតុ របស់អ្នកប្រើប្រាស់ ប៉ុន្តែក៏មានអ្នកប្រើជាច្រើនដែលមិនសូវយល់ដឹងពីរឿងនេះ ហើយសម្រេចចិត្តទិញប្រើផលិតផលគ្រឿងសម្អាង ទៅតាមទំនោរនៃភាពល្បីល្បាញរបស់ស្លាកសញ្ញាទៅវិញ។ មានន័យថា ប្រើតាមតែគេល្បី ប្រើតាមតែគេបញ្ជោ ដោយមិនបានសិក្សាឱ្យបានច្បាស់លាស់ដោយខ្លួនឯងទេ។ មានអ្នកខ្លះយល់ច្រឡំថា របស់ដែលមានតម្លៃខ្ពស់ៗកប់ពពក ជារបស់មានគុណភាពល្អកប់ពពកដូចតម្លៃដែរ នោះជាការយល់ខុសហើយ។

មានសុភាសិតមួយ ដែលលោកអ្នកត្រូវតែចងចាំ គឺថា “របស់ល្អ ត្រូវតែថ្លៃ តែរបស់ថ្លៃ មិនប្រាកដថាសុទ្ធតែល្អទេ”

ប្រសិនបើក្រែមលាបមុខមួយប្រភេទ គេចម្រាញ់សម្រាប់ស្ត្រីបារាំង លក់ក្នុងប្រទេសបារាំង មានន័យថា ក្រែមនោះ សម្រាប់អ្នកមានស្បែកស្ងួតខ្លាំង រស់ក្នុងអាកាសធាតុត្រជាក់ខ្លាំង សម្រាប់ស្បែកដែលមិនសូវទទួលបានពន្លឺព្រះអាទិត្យច្រើន។ ដូច្នេះ បើលោកអ្នកទៅទិញក្រែមលាបស្បែកមុខពីប្រទេសបារាំង មានន័យថា លោកអ្នកមិនអាចទទួលបានប្រសិទ្ធភាពពិតប្រាកដពីក្រែមនោះទេ វាលើកលែងតែ ក្រែមនោះ គេផលិតឡើងសម្រាប់ស្បែកស្ត្រីអាស៊ី ហើយគេសរសេរបញ្ជាក់ថា សម្រាប់នាំចេញទៅតំបន់អាស៊ី អាហ្នឹងទើបយើងអាចប្រើបាន។

ទី២៖ ជ្រើសរើសផលិតផលដែលចម្រាញ់ពីវត្ថុធាតុដើមដែលសម្បូរច្រើននៅក្នុងស្រុក

ធម្មជាតិបានបង្កើតជីវិតមនុស្សដាក់នៅទីណា ធម្មជាតិក៏បានបង្កើតរុក្ខជាតិដែលជាឱសថពូកែសក្ដិសិទ្ធ សម្រាប់ជួយជីវិតមនុស្សដាក់នៅទីនោះដែរ តែមនុស្សទេ ដែលចេះតែវង្វេងផ្លូវដោយខ្លួនឯង ហើយយល់ច្រឡំថា របស់ដែលល្អ ទាល់តែផ្សំពីវត្ថុធាតុដើមដែលនាំមកពីតំបន់ឆ្ងាយៗទៅវិញ។

ខ្ញុំឧទាហរណ៍រឿងពិតមួយដែលខ្ញុំបានជួបដោយផ្ទាល់ កាលខ្ញុំទៅសិក្សារយៈពេលខ្លីនៅប្រទេសអ៊ីរ៉ង់។ នៅអ៊ីរ៉ង់ ប្រសិនបើយើងដើរតាមផ្សារ យើងនឹងឃើញគេលក់ផ្កាក្រៀមមួយប្រភេទ ដែលមានពណ៌ក្រហមឆ្អិនឆ្អៅ ស្ទើរតែគ្រប់ច្រកល្ហក កន្លែងខ្លះចាក់ធារ គរដូចភ្នំ ហើយវាមានតម្លៃថោកៗ ដូចទៅនឹងតម្លៃម្អម ជីរ ម្រះព្រៅ ស្លឹកគ្រៃ ស្លឹកក្រូច មើមខ្ជាយ មើមរំដេង មើមល្មៀត នៅស្រុកខ្មែរយើងអ៊ីចឹងដែរ។ ផ្កាទាំងនោះ មានច្រើនពូជ ច្រើនអម្បូរ ខុសៗគ្នាក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែវាមានឈ្មោះរួមជាទូទៅមួយ ដែលគេស្គាល់ហៅថា “សាហ្វារ៉ុន”។ នៅក្រុងតេហេរ៉ង់ បើយើងចំណាយលុយ US$ ១ ឬស្មើនឹង KHR ៤,០០០ យើងអាចទទួលបានផ្កានោះប្រហែលជាកន្លះគីឡូក្រាម។ ខ្ញុំទិញតែកន្លះគីឡូ ប្រើរាប់ឆ្នាំមិនអស់។​

ផ្ទុយទៅវិញ ផ្កានេះ គេអាចឃោសនាផ្សាយពាណិជ្ជកម្មលក់នៅក្រៅប្រទេស បានតម្លៃថ្លៃ គុណនឹង ៥,០០០ដង ឬលើសនេះទៅទៀត អាស្រ័យទៅតាមសមត្ថភាពអ្នកធ្វើម៉ាឃីធីង។ ខ្ញុំធ្លាប់ឃើញមានឈ្មួញយកមកលក់ក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ជាពិសេសក្នុងប្រទេសដែលមិនសូវមានព័ត៌មានសម្បូរបែប អាចលក់បានដល់ទៅជាង ១ម៉ឺនដុល្លារ ក្នុង១គីឡូក្រាម ថែមទៀតផង។ មានន័យថា បើទិញនៅអ៊ីរ៉ង់ ១គីឡូក្រាម ចាយអស់ប្រហែល ១ម៉ឺនរៀលលុយខ្មែរ តែបើមកទិញនៅស្រុកខ្មែរ ត្រូវចាយអស់ ១ម៉ឺនដុល្លារអាមេរិក។ ដូច្នេះ តម្លៃពិតវា គឺស្ថិតនៅលើ តម្រូវការ។ នេះជាច្បាប់នៃតម្រូវការ (Law of Demand)។

ឥលូវស្លេះពីការបរិយាយតម្លៃលក់ យើងមកវិភាគពីគុណភាពផ្កា សាហ្វារ៉ុន វិញម្ដង។ តើផ្កានោះ ពិតជាមានគុណប្រយោជន៍ដ៏ធំធេង អាចជួយជំរុញសុខភាពរបស់មនុស្សឱ្យល្អប្រសើរ ដូចការឃោសនា របស់គេពិតដែរទេ? ខ្ញុំសូមឆ្លើយជូនថា “គឺវាជាការពិត” គេឥតបានកុហកទេ។ ផ្កានោះ វាមានអត្ថប្រយោជន៍ច្រើនពិតមែន។

ប៉ុន្តែ បើសួរទៀតថា ចុះរុក្ខជាតិ ដែលដុះស្អេកស្កះ នៅព័ទ្ធជុំវិញរបងផ្ទះយើងនៅស្រុកខ្មែរនេះ មានរបស់ណា ដែលមានអត្ថប្រយោជន៍អស្ចារ្យ ដូចផ្កានោះទេ? សូមឆ្លើយថា “មាន” ហើយវាមានច្រើនជាងនោះផង ក៏ថាបានដែរ។

ខ្ញុំរំឭកសារឡើងវិញ ធម្មជាតិបង្កើតជីវិតមនុស្សនៅទីណា ធម្មជាតិក៏នឹងបង្កើតថ្នាំព្យាបាលមនុស្សនៅទីនោះដែរ។ ដូច្នេះហើយ ទើបយើងគួរនាំគ្នា ងាកមកសម្លឹងមើល ផលិតផលទាំងឡាយណា ដែលបានចម្រាញ់ចេញពីវត្ថុធាតុដើមធម្មជាតិ ដែលដុះដាលក្រាលគ្រង ស្អេកស្កះ នៅក្នុងភូមិស្រុកខ្លួនឯងវិញ ទើបហៅចំជាអ្នកមានបញ្ញាឆ្លាត។

យើងអាច ឧទាហរណ៍ ងាយៗ រុក្ខជាតិដែលជាឧសថបុរាណ ពូកែស័ក្ដិសិទ្ធិ សម្រាប់ព្យាបាលជំងឺមនុស្សលោក រួមមានតាំងពី៖ “ល្មៀត រំដេង ខ្ជាយ ស្លឹកក្រូចសើច ដើមស្លឹកគ្រៃ ជីររណា ជីរក្រហម ជីរអង្កាម…និងស្មៅរាប់ពាន់ប្រភេទដែលដុះក្នុងទឹក លើគោក និង វល្លិ៍។ ក្រៅពីនោះ មានដើមឈើហូបផ្លែ ដូចជា ដើមញ ដើមល្ហុង ដើមទៀប ដើមដូង…។ល។

ទាំងពពួកស្មៅរុក្ខជាតិ មើមរុក្ខជាតិ ដើមឈើ ដើមផ្កា ដើមប្រទាល រាប់មិនអស់ទាំងនោះ កន្លងមក ក៏ធ្លាប់មាន គេយកទៅកែច្នៃ ផលិតជាគ្រឿងសម្អាង  ជាអាហារបំប៉ន ជាថ្នាំព្យាបាលរោគ រាប់រយប្រភេទ ហើយនាំចេញយកទៅលក់នៅតាមបណ្ដាប្រទេសអ្នកមាន ក្នុងតម្លៃខ្ពស់ៗកប់ពពក ដែលអាចជួយឱ្យអ្នកផលិត កើបប្រាក់ចំណេញមហាសាល ក្លាយជាមហាសេដ្ឋីស្ទើរតែគ្រប់គ្នា។

មូលហេតុចម្បង ដូចខ្ញុំបានរៀបរាប់ពីខាងដើមរួចមកហើយអ៊ីចឹង មនុស្សយើងភាគច្រើន យល់ច្រឡំថា ទាល់តែរបស់ដែលនាំមកពីតំបន់ឆ្ងាយៗ ឬជារបស់ដែលគ្មានសោះ នៅក្នុងភូមិស្រុកប្រទេសខ្លួន ទើបគិតថាជារបស់ល្អ។ បើធ្លាប់គិតដូច្នេះ សូមងាកមកពិចារណា សាជាថ្មីម្ដងទៀត ព្រោះគំនិតពីមុន នៅមិនទាន់ត្រឹមត្រូវទេ។

ទី៣៖ កុំទិញឱ្យសោះ គ្រប់ផលិតផលលាបស្បែកទាំងឡាយណា ដែលឃោសនាប្រាប់ថា អាចជួយប្ដូរពណ៌ស្បែករបស់អ្នកបាន

សូមចងចាំថា ពណ៌ស្បែករបស់មនុស្សយើងម្នាក់ៗ ត្រូវបានកំណត់ដោយមេឡានីន។ តើ “មេឡានីន” គឺជាអ្វី? “មេឡានីន” គឺជាសារធាតុពណ៌ត្នោតម្យ៉ាងដែលតែងតែមានការប្រែប្រួលចំនួន អាស្រ័យលើជីវភាពរស់នៅរបស់យើង។ អ្នកមានស្បែកពណ៌ខ្មៅ ព្រោះមានជាតិមេឡានីនច្រើនខ្លាំង។ អ្នកមានស្បែកពណ៌ស ព្រោះមាន មេឡានីនតិចតួច។ ប្រសិនបើយើងមានស្បែកស ហើយយើងចេញដើរហាលថ្ងៃច្រើន ពេលនោះ ស្បែកយើងនឹងធ្វើស្វ័យប្រតិកម្ម ដោយផលិតគ្រាប់មេឡានីនឱ្យច្រើនខ្លាំងឡើង ដើម្បីទៅជួយការពារស្បែករបស់យើងពីការបំផ្លាញដោយពន្លឺព្រះអាទិត្យ។ ដូច្នេះហើយ ទើបពេលយើងចេញដើរហាលថ្ងៃរឹតតែច្រើន ស្បែករឹតតែខ្មៅឡើង។ ហើយបើយើង ចូលចិត្តដើរហាលថ្ងៃ ដោយគ្មានលាបក្រែមការពារកម្ដៅ មិនបិទបាំងមុខមាត់ដោយកន្សែង មួក ឬឆ័ត្រ ទោះស្បែកផលិតមេឡានីនច្រើនប៉ុនណាក៏ជួយមិនបានដែរ យើងនឹងបានលទ្ធផលអាក្រក់មួយ គឺការឡើងខ្មៅជាំ លើផ្ទៃមុខ ហើយករណីរឹតតែធ្ងន់ គឺការឡើងគ្រាប់កន្ទួលខ្មៅៗនៅបរិវេន កញ្ចឹង ក ស្មា ជាដើម។ សម្រាប់ការឡើងជាំមុខមាត់នេះ ក៏មានមូលហេតុផ្សេងៗមួយចំនួនទៀតដែរ មិនមែនត្រឹមតែករណី ត្រូវកម្ដៅថ្ងៃ តែម្យ៉ាងនោះទេ។

ដូច្នេះ តើក្រែមលាបស្បែក ឬឡេលាបស្បែក ដែលធ្វើឱ្យលោកអ្នកមើលទៅឃើញមានសម្បុរភ្លឺថ្លា ស ជាងធម្មតានោះ តើបណ្ដាលពីអ្វី?

ច្បាស់ណាស់ថា វាមិនមែនបណ្ដាលមកពីវាមានប្រតិកម្មផ្លាស់ប្ដូរពណ៌ស្បែកទេ។ មូលហេតុដែលយើងលាបឡេ ហើយឃើញស្បែកខ្លួនឯងឡើងពណ៌ ស ភ្លឺថ្លា បណ្ដាលមកពី ឡេនោះ មានផ្សំសារជាតិគីមីម្យ៉ាង ដែលទៅខាត់ស្បែកចាស់ៗដែលនៅផ្ទៃខាងលើឱ្យដាច់ដោចជ្រុះអស់គ្មានសល់។ តាមពិតទៅ ប្រសិនបើយើង គ្រាន់តែងូតទឹក ដុសសាប៊ូធម្មតា ហើយយកស្បៃ សរសៃ ននោងមកដុះខាត់លើស្បែកជាប្រចាំ ក៏អាចធ្វើឱ្យស្បែកយើង មើលទៅឃើញភ្លឺរលោង ស ជាងមុនបានដែរ គ្រាន់តែវាមិនលឿនទាន់ចិត្ត ដូចលាបឡេដែលមានជាតិកាត់ស្បែក។

អ៊ីចឹងសួរថា បើលាបក្រែមឬឡេ ដែលមានជាតិកាត់ដូច្នេះ នឹងមានផលប៉ះពាល់អ្វីខ្លះ? ចម្លើយគឺ ប៉ះពាល់ច្រើនណាស់។ ដំបូងឡើយ វាបានចាប់បង្ខំស្បែកឱ្យជម្រុះកោសិកាចាស់ ទាំងដែលកោសិកាចាស់នោះ មិនទាន់ដល់ពេលត្រូវជ្រុះ។ យើងឧបមា ដូចជា ដំបៅក្រម៉ដែលក្រៀម មិនទាន់ជ្រុះ ហើយយើងយកដៃទៅកេះទាំងបង្ខំឱ្យវាជ្រុះចេញមក។ ពេលខ្លះ វាអាចទៅជាក្លាយ ពិបាកលើសដើម។ ដូច្នេះ ការប្រើឡេលាបស្បែក ដែលមានសារជាតិខាត់ដោយបង្ខំនេះ ក៏អាចរុញឱ្យយើងប្រឈមនឹងជំងឺមហារីកស្បែក ជំងឺសើស្បែកផ្សេងៗ ជាយថាហេតុ។

សូមសិក្សារៀនសូត្រថា នៅលើលោកនេះ មិនទាន់មានអ្នកប្រាជ្ញគីមីណា អាចមានលទ្ធភាព ប្ដូរពណ៌ស្បែករបស់មនុស្សបាននៅឡើយទេ។ ដូច្នេះ ប្រសិនបើមានគេឃោសនា លក់ផលិតផល ប្ដូរពណ៌ស្បែកមនុស្ស នោះជាអំពើបោកប្រាស់ហើយ។

សូមថែរក្សាស្បែករបស់លោកអ្នកឱ្យបានល្អ តាមរយៈការរក្សាសំណើមស្បែកជាប់ជាប្រចាំ។ សំណើមដែលល្អបំផុតសម្រាប់ស្បែកមនុស្សយើង គឺប្រេង។ ស្ត្រីក្នុងតំបន់អាស៊ី គួរជ្រើសរើសប្រើប្រេងដូងត្រជាក់ ដោយហេតុថា ដូងជាផល្លានុផលដ៏សម្បូរហូរហៀរនៅក្នុងតំបន់។

ប្រេងដូងដែលចម្រាញ់ត្រជាក់ ផ្ទុកពេញទៅដោយ អាស៊ីតខ្លាញ់ឆ្អែត ដែលប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងភាពជ្រីវជ្រួញ ប្រឆាំងនឹងជំងឺសើស្បែកគ្រប់ប្រភេទ។ ប្រេងដូងត្រជាក់ បើប្រើជាអាហារបំប៉នសុខភាព នឹងជួយបញ្ចុះទម្ងន់រាងកាយ។ បើប្រើជាគ្រឿងសម្អាងលាបពីខាងក្រៅវិញ នឹងជួយបណ្ដុះសក់ បណ្ដុះរោម ការពារសង្វារ កាត់បន្ថយសង្វារដែលឡើងរួច ប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងមេរោគសើស្បែក ជួយព្យាបាលជំងឺសើស្បែកគ្រប់ប្រភេទ។

ប្រសិនបើលោកអ្នកជ្រើសរើសទិញផលិតផលគ្រឿងសម្អាង សូមរកមើលផលិតផលណាដែល ផ្សំពីវត្ថុធាតុដើម ប្រេងដូង ឬ ដូង លោកអ្នកនឹងចាយប្រាក់អស់តិចបំផុត ហើយទទួលបានលទ្ធផលខ្ពស់បំផុត។

______

អត្ថបទរក្សាសិទ្ធិដោយ លឹម វិរិយា

ពាក្យ “ស៊ី” ក្នុងភាសាខ្មែរ

មូលហេតុដែលខ្ញុំថតពាក្យនេះយកមកបង្ហោះ ព្រោះតែខ្ញុំឧស្សាហ៍ឮសំឡេងរបស់លោកវេជ្ជបណ្ឌិតដ៏ល្បី១រូប ដែលលោកតែងផ្ដល់ការពិគ្រោះយោបល់ផ្សេងៗផ្នែកសុខភាពតាមវិដេអូយូធូប។ ក្នុងវិដេអូនោះ ជារឿយៗ លោកតែងតែមានប្រសាសន៍ថា “អ្នកញ៉ាំផឹក អ្នកញ៉ាំចុក”។ ជាដំបូង សូមអរគុណដែលលោកតែងតែឆ្លៀតពេលវេលាដ៏មានតម្លៃចែករំលែកបទពិសោធ ចំណេះដឹងសុខភាព។ ប៉ុន្តែ ខ្ញុំចង់ចូលរួមកែកំហុសបន្តិច ត្រង់ពាក្យដែលលោកចូលចិត្តពោលថា “ញ៉ាំផឹក ញ៉ាំចុក”។

ខ្ញុំសូមពន្យល់បំភ្លឺថា ភាសាខ្មែរ ដែលពាក្យខ្លះ ហាក់ស្ដាប់ទៅដូចជា មិនសូវសុភាព តាមពិតនោះជាព្រលឹងនៃភាសា ដែលមិនអាចយើងទៅកែប្រែតាមតែចិត្តនឹកឃើញបានទេ។

ឧទាហរណ៍៖ ពាក្យថា “ដេកស៊ី – ស៊ីការ – ស៊ីឈ្នួល – ស៊ីលុយ – ស៊ីថ្លៃ – ស៊ីផឹក – ស៊ីចុក…។ល។” យើងមិនអាចយកវាមកកាឡៃទៅជា “គេងញ៉ាំ – ញ៉ាំការ – ញ៉ាំឈ្នួល – ញ៉ាំថ្លៃ – ញ៉ាំផឹក – ញ៉ាំចុក” បានទេ។ ព្រោះខ្លឹមសាររបស់ពាក្យ “ស៊ី” នីមួយៗ វាមានន័យផ្សេងៗពីគ្នា គ្រប់គ្រាន់ដែលបញ្ជាក់ឱ្យពាក្យខាងចុងរួចហើយ។ វាមិនមែនមានន័យប្រៀបធៀបដល់ពាក្យថា “ហូប ពិសា ញ៉ាំ ឆាន់” ដែលអង់គ្លេសប្រែថា eat នោះទេ។

ក្នុងវចនានុក្រមខ្មែរ បោះពុម្ពឆ្នាំ ១៩៦៧ ត្រង់ទំព័រលេខ ១៣៥៦ – 1386 បានពន្យល់ថា “ស៊ី” (កិ.) ប្រែថា ទទួលទានអាហារ បរិភោគភោជនាហារ។ ដូច្នេះ ពាក្យមួយម៉ាត់នេះ វាក្ដោបជារួមថា ជាសកម្មភាព ហូប – ពិសា – ញ៉ាំ – សោយ – អាហារក្នុងពិធីជួបជុំអ្វីមួយ ជាមួយគ្នានោះហើយ។ សូមកុំកែពាក្យនេះទៅជាអ្វីផ្សេងដែលធ្វើឱ្យប្រាសចាកខុសន័យដើម ដែលជនបរទេសកំពុងរៀនភាសាខ្មែរ ទៅជាវង្វេងលែងយល់។

​ប្រសិនបើយើងគិតថា ឱ្យតែឃើញពាក្យ “ស៊ី” សុទ្ធតែឥតសុជីវធម៌ ហើយត្រូវប្ដូរទៅជា “ញ៉ាំ ឬ ហូប ឬ ពិសា” ដូច្នេះ តើពាក្យផ្សេងទៀត ដូចជា “អ្នកស៊ីឈ្នួល ទឹកស៊ីជើង អ្នកស៊ីចាយ អ្នកដេកស៊ី រឿងស៊ីគ្នា តូចស៊ីតាមតូច ធំស៊ីតាមធំ ស៊ីមុខស៊ីក្រោយ អ្នកស៊ីពែ ស៊ីសំណូក អ្នកស៊ីផ្អែម ក្ដៅស៊ីរាក់ ត្រជាក់ស៊ីជ្រៅ……។ល។” គួរប្ដូរដែរឬយ៉ាងណា?

សូមត្រិះរិះតាមការគួរ និង សូមអរគុណ!

ភាសាខ្មែរមួយចំនួនដែលខ្មែរប្រើមិនទាន់ត្រឹមត្រូវ