ឧ + សក់ ក = ឧ៊ : អានថា “អុក” (ព្រោះសក់ ក ដើរតួជំនួសអក្សរ ក)
ឧ + កន្ទុយ វ = ឪ : អានថា “អុវ ឬ អូវ” (ព្រោះកន្ទុយ វ ដើរតួជំនួសអក្សរ វ)
ឱ = ជាប្រភេទអញ្ញត្រសព្ទ ដែលមានសំឡេងពេញលេញរួចជាស្រេចហើយ គឺអានថា “អោ”
ឳ = ជាប្រភេទអញ្ញត្រសព្ទ ដែលមានសំឡេងពេញលេញរួចជាស្រេចហើយ គឺអានថា “អៅ”
ពាក្យនេះក្លាយមកពីភាសាសៀម ថា “ណាហ្មឺន” (นาหมื่น) ។ “ណា” (นา) ប្រែថា “ស្រែ” ដែលមានន័យសំដៅដល់ផ្ទៃដីសម្រាប់ធ្វើស្រែ។ ចំណែកពាក្យ “ហ្មឺន” (หมื่น) ជាការអានបញ្ចេញសំឡេងខ្យល់ធំធ្ងន់ពីភាសាដើមរបស់ខ្មែរយើងទៅ ស្មើពាក្យរាប់ចំនួន១០ពាន់ ថា “ម៉ឺន” ។
សម័យដើម មន្ត្រីណាដែលមានបណ្ដាស័ក្ដិធំៗ មានអំណាចអាចក្ដោបក្ដាប់មន្ត្រីក្រោមឱវាទ ឬក្ដោបក្ដាប់ពលទាហានក្រោមបង្គាប់ ចាប់ពី១ម៉ឺននាក់ ឡើងទៅ មានន័យថា គេមានសិទ្ធិ មានយស មានស័ក្ដិ សមនឹងទទួលបានដីស្រែ ១ម៉ឺន ដូច្នោះដែរ។
ក្នុងវចនានុក្រម និងក្នុងឯកសារស្រាវជ្រាវផ្សេងទៀត មិនឃើញមានបញ្ជាក់អំពីប្រភេទនៃឯកតាវាស់វែង ថាដីស្រែ ចំនួន១ម៉ឺននោះ គឺជា១ម៉ឺនអ្វីសោះឡើយ។ បើតាមការគិតស្មានរបស់ខ្ញុំ ប្រហែលជាស្មើនឹង ១ម៉ឺនហិកតា។ ព្រោះដីស្រែទំហំ ១ម៉ឺនហិកតា កាលពីសម័យបុរាណ បើគិតតាមដែនភូមិសាស្ត្រនយោបាយ វាមិនច្រើនដូចសម័យខ្សត់ដី ឥឡូវនេះទេ។ ម្យ៉ាងទៀត ជំនាន់ដើម ការកាត់ទឹក កាត់ដី ជូនមន្ត្រី មានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រង ក៏ស្មើនឹងការផ្ដល់នូវអំណាចជាស្ដេចត្រាញ់មួយ ដល់មន្ត្រីនោះផងដែរ។ ហើយបើយើងគណនា តាមអត្រាជាក់ស្ដែង ផ្ទៃដី ១ម៉ឺនហិកតា គឺស្មើនឹង ទំហំ ១រយ គីឡូម៉ែត្រក្រឡាតែប៉ុណ្ណោះ។ ឃើញថាទំហំប៉ុននេះ វាប្រហាក់ប្រហែលនឹងកូនស្រុកដ៏តូចមួយ ក្នុងតំបន់នៃប្រទេសខ្មែរយើងដែរ។ ម្ល៉ោះហើយ ក្នុងនាមអ្នកសិក្សាពីឫសគល់នៃពាក្យ ខ្ញុំសូមសន្មតថា នាហ្មឺន គឺជា មន្ត្រីដែលបានដីស្រែ១ម៉ឺនហិកតា។
មួយវិញទៀត នៅក្នុងវចនានុក្រមខ្មែរដដែល ក៏មានបញ្ជាក់ដល់ពាក្យ “ស្ដេចត្រាញ់” ផងដែរ។ ស្ដេចត្រាញ់ គឺជាអ្នកដែលមានសិទ្ធិទទួលបានដីស្រែ ១ម៉ឺន ដូចគ្នា។ អ៊ីចឹង វាមានន័យថា មុនដែលខ្មែរទទួលប្រើពាក្យ “នាហ្មឺន” យកមកប្រើជាផ្លូវការ តំណែងមួយនេះ ត្រូវបានខ្មែរយើងហៅថា “ស្ដេចត្រាញ់”។
ស្ដេចត្រាញ់ គឺជាមេទ័ពធំ ឬហៅថា “ស្ដេចសឹក” ដែលមានអំណាចកាប់សម្លាប់មនុស្សសត្វបានដោយឥតខុសច្បាប់ នៅក្នុងនាទីរបស់ខ្លួន។ ក្នុងប្រទេសកម្ពុជានាសម័យបុរាណព្រេងនាយនោះ មានស្ដេចត្រាញ់៥ស្រុកគឺ ៖
១- ស្រុកកំពង់ស្វាយ មានងារជា អ្នកឧកញ៉ា តេជោ បុរារាជ
២- ស្រុកពោធិ៍សាត់មានងារជា អ្នកឧកញ៉ាសួគ៌ាលោក
៣- ស្រុកទ្រាំង រួមទ្រាំងត្រើយខាងត្បូង និង ទ្រាំង ត្រើយខាងជើង ជាស្រុកតែមួយ មានងារជា អ្នកឧកញ៉ាពិស្ណុលោក
៤- ស្រុកត្បូងឃ្មុំ មានងារជា អ្នកឧកញ៉ាអជ៌ុន ( ហៅក្លាយជា អរជូន )
៥- ស្រុកបាភ្នំទាំង ២ ផ្នែកគឺ ខាងត្រើយ និង ខាងកោះ រួមជាស្រុកតែមួយមានងារជា អ្នកឧកញ៉ាធម្មាតេជោ
កាលបើប្រទេសមានសង្គ្រាម ស្ដេចត្រាញ់ទាំង ៥ នេះ ត្រូវទទួលរ៉ាប់រងរក្សាការពារប្រទេសដោយពេញសមត្ថភាពរៀងរាល់ខ្លួន។
សូមបញ្ជាក់ថា ក្នុងរបៀបគ្រប់គ្រងដឹកនាំប្រទេស កាលពីសម័យបុរាណ មេដឹកនាំធំៗ ដែលមានអំណាចដូចជាព្រះចៅអធិរាជ មិនអាចមានសមត្ថភាព ក្នុងការចុះអង្កេតផ្ទាល់ ទៅលើទីតាំងតូចៗគ្រប់ពេលវេលាបានទេ ព្រោះតែទឹកដីមានទំហំធំធេងពេក។ ម្ល៉ោះហើយ ដើម្បីឱ្យមានភាពងាយស្រួល ព្រះចៅផែនដី និយម ដឹកនាំ របៀបផ្ដល់អំណាចផ្ដាច់ការដល់ស្ដេចត្រាញ់ណាដែលខ្លាំងពូកែ ឱ្យក្លាយជាម្ចាស់នៃទឹកដីផ្នែកណាមួយ ក្នុងតំបន់ណាមួយ ដើម្បីគ្រប់គ្រងដឹកនាំជំនួស។ ដោយហេតុនេះហើយ ទើបបានជា ចំណេរ ចេរកាល ក្រោយៗមក តែងតែមានរឿងស្ដេចត្រាញ់ ក្បត់ស្ដេចផែនដី បង្កទ័ពផ្ដាច់ខ្លួន ផ្ដាច់ទឹកដី បង្កើតជាដែនរដ្ឋឯករាជ្យមួយទៀត បង្កើតប្រទេសថ្មីមួយទៀត ធ្វើឱ្យប្រទេសធំៗ រួមជាតូចទៅ តូចទៅ ។ ហើយរឿងរ៉ាវប្រភេទនេះ កើតមានឡើង នៅគ្រប់ទិសទីនៃប្រវត្ដិសាស្ត្រពិភពលោក។
វិភាគពីសំឡេងភាសាបន្តទៀតសិន! ក្នុងភាសាសៀម គេអានបញ្ចេញសំឡេងថា “ណា-ហ្មឺន” លុះសរសេរមកជាភាសាខ្មែរ សំឡេងខ្យល់ “ណា” (ប្រែថាស្រែ) ក៏ប្រែជា “នា” ទៅវិញ ដោយសារក្នុងវេយ្យាករណ៍ខ្មែរ មានទំនាញនៃសំឡេង “ឃោសៈ” (គឺសំឡេងខ្យល់ធំ ដូចជា គ.ឃ.ង ជាដើម)។ ចំណែក សំឡេងធំថា “មឺន” (១០ពាន់) យើងបែរត្រលប់ ជាអានថា “ម៉ឺន” ទៅវិញ ដោយសារតែ ក្នុងវេយ្យាករណ៍ខ្មែរ កាលណាសំឡេង ឃោសៈចំនួនពីរនៅជាប់គ្នាមុខក្រោយ វានឹងប្រទាញសំឡេងឃោសៈខាងក្រោយឱ្យទៅជា “អឃោសៈ” ។ ដូច្នេះ ខ្យល់ធំអក្សរ “ម” បានប្រែជាខ្យល់ “ម៉” អានបែបស្រាលៗ ។ លុះដល់ “ម៉” ត្រូវដាក់ស្រៈ “អឺ” ពីលើ ទើបគេសរសេរប្ដូរពី “មូសិកទន្ដ” (សញ្ញាបន្ដក់ពីរ) ចុះមកក្រោម ជា ស្រៈអុ វិញ (បុកជើង) ។
ដូច្នេះហើយ ទើបអំណឹះក្រោយមក គេសរសេរ និង ហៅអ្នកមានស័ក្ដិធំៗក្នុងជួររាជការថា “នាហ្មឺន”។ ពីមុន គេនិយមហៅពាក្យភ្លោះជាប់គ្នាថា “នាហ្មឺន នាសែន” មានន័យថា មន្ត្រីដែលមានស្រែរាប់ម៉ឺន រាប់សែនហិកតា។ សព្វថ្ងៃ នៅសល់ត្រឹមតែពាក្យទោលថា “នាហ្មឺន” ប៉ុណ្ណោះ មិនដែលមាននរណា គេថា “នាសែន” ដូចមុនទៀតទេ។
ជាបន្តក្រោយមក ការផ្លាស់ប្ដូររបៀបសរសេរ បានធ្វើឡើង ឱ្យស្របទៅតាមរឿងរ៉ាវប្រវត្ដិនៃពាក្យនោះ ទើបគេប្ដូរសរសេរ ពី “ហ្មឺន” ទៅជា “ម៉ឺន” វិញ។ បើយើងសរសេរថា “ហ្មឺន” មានន័យថា យើងគោរពតាមនិយាម វចនានុក្រមថៃ ព្រោះពាក្យថៃ “หมื่น” មានអក្សរ “ហ” (ห) នាំពីមុខ។ បើយើងសរសេរ “ម៉ឺន” មានន័យថា យើងគោរពតាមនិយាម វចនានុក្រមខ្មែរ ដោយសម្អាងទៅលើពាក្យរាប់ចំនួន “រយ ពាន់ ម៉ឺន សែន” នោះឯង ហើយវាស៊ីគ្នាទៅនឹងការពន្យល់អត្ថន័យខ្លឹមសារ ដែលមានរៀបរាប់ពីខាងដើមនោះផង។
ដោយ លឹម វិរិយា🌸
ប៉ាកកា៖ ពាក្យនេះ ហៅក្លាយដំបូងមកពីភាសាសៀម។ “ប៉ាក” (ปาก) ប្រែថា “មាត់ ឬ ចំពុះ”។ “កា” (กา) ប្រែថា “ក្អែក”។ ដូច្នេះ ប៉ាកកា ប្រែថា “ចំពុះក្អែក” (ปากกา)។ ហេតុដែលគេហៅដូច្នេះ ព្រោះតែដងសម្រាប់កាន់បង្ហូរទឹកខ្មៅ ឱ្យវាស្រក់ចុះមកលើផ្ទាំងក្រដាស ឬស្បែក កាលជំនាន់ដើម ត្រូវបានគេរចនា ដូចទៅនឹងចំពុះសត្វក្អែក គឺវាវែង ហើយស្រួចខាងចុង តែក្ដោបរលោងស្រិល។
កន្លងមក មានអ្នកយល់ច្រឡំ ដោយបានសរសេរប្រកបនឹងអក្សរ “ក” តែមួយតួគត់ ថាជា “ប៉ាកា” តែក្រោយពីមានការសើរើផ្ទៀងផ្ទាត់តាមនិយាមអក្សរសាស្ត្រ ទើបត្រូវតែថែម “ក” មួយទៀត ដើម្បីឱ្យវាត្រូវនឹងការប្រកបក្នុងភាសាសៀម ព្រោះពាក្យពីរព្យាង្គនោះ គឺជានាមសព្ទចំនួនពីរផ្សេងគ្នា ដែលផ្គុំបញ្ចូលគ្នា។
សព្វថ្ងៃ នៅក្នុងភាសាសៀម ពាក្យថា ปากกา (ប៉ាកកា) ប្រែត្រឹមតែជាប៊ិចសរសេរធម្មតាៗតែប៉ុណ្ណោះ មិនមានអត្ថន័យជ្រាលជ្រៅរហូតដល់កម្រិត កវីនិពន្ធ អីដូចខ្មែរយើងទេ។ ភាសាខ្មែរ ពាក្យថា ប៉ាកកា ក្រៅពីមានន័យដូចខ្លឹមសារពន្យល់ខាងលើហើយ វានៅត្រូវបានគេប្រើធ្វើជាគ្រឿងសម្គាល់ដល់អ្នកពូកែតែងកំណាព្យ ឬនិពន្ធរឿងផ្សេងៗ ក្នុងទម្រង់សិល្បៈអក្សរសិល្ប៍ អក្សរសាស្ត្រ។
ឧទាហរណ៍ដូចជា ម្ចាស់ប៉ាកកាដងស្ទឹងសង្កែ ម្ចាស់ប៉ាកកាឥតគូ ប៉ាកកាមាស ប៉ាកកាផ្ដាច់ព្រលឹង…។ល។ ទៅតាមការនិយមចូលចិត្តរបស់អ្នកកវីនិពន្ធម្នាក់ៗ ដែលរើសដាក់ដោយខ្លួនឯង ឬជួនកាលត្រូវបានប្រសិទ្ធងារប៉ាកកា ជូនដោយ ប្រិយមិត្តអ្នកស្រលាញ់គាំទ្រស្នាដៃរបស់ពួកគេ ជាអ្នកដាក់ឱ្យ ឬដោយព្រះមហាក្សត្រ ឬដោយមេដឹកនាំធំណាមួយ ដែលពេញចិត្តនឹងស្នាដៃតែងនិពន្ធរបស់គេនោះតែម្ដង។
ម្យ៉ាងទៀត ក្នុងវប្បធម៌ខ្មែរ នៅពេលណាដែលគេនិយាយដល់ពាក្យថា ប៉ាកកា គេច្រើនតែប្រើរូបភាពតំណាងជាស្លាបសត្វបក្សីទៅវិញ។ ជាការពិតហើយ ស្លាបសត្វបក្សី ពីដើមឡើយ ក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់ជាឧបករណ៍សរសេរដែរ គឺវាត្រូវបានប្រើតាំងពីសម័យបុរាណម្ល៉េះ ជាពិសេស ម្ចាស់ដើមដំបូងបង្អស់ ដែលនាំចូលឧបករណ៍ស្លាបសត្វជ្រលក់ទឹកខ្មៅនេះមកផ្សាយក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ គឺពួកបស្ចិមលោក ដែលពួកគេបាននាំចូលមក តាមរយៈអាណានិគមកិច្ច អំឡុងនៃសង្គ្រាមលោកលើកទី១ ឬមុននោះបន្តិច។
ចំណុចស្នូលដែលអ្នករៀនសូត្រគួរចងចាំ គឺ ក្នុងវប្បធម៌សៀម បើនឹងត្រូវប្រើរូបភាពតំណាង គេប្រើរូបគល់ប៉ាកកា ដើម្បីបង្ហាញចេញ គឺរូបភាពពីពាក់កណ្ដាលដងប៉ាកកា ចុះមកចុងចំពុះបង្ហូរទឹកខ្មៅ ឬរូបប៊ិចសម័យទំនើបយើងនេះតែម្ដង។ រីឯក្នុងវប្បធម៌ខ្មែរ បើនឹងត្រូវប្រើរូបភាពបង្ហាញខ្លឹមសារនៃប៉ាកកា គេបង្ហាញរូបភាពរោមសត្វមួយសរសៃ ពីគល់ដល់ចុងស្លាប ភាគច្រើន។
នៅក្នុងភាសាសៀម ក៏មានគេនិយមប្រើពាក្យភ្លោះថា “ប៉ាកកា ប៉ាកកៃ” (ปากกา ปากไก่) ផងដែរ ដោយពាក្យថា “ប៉ាកកៃ” ប្រែថា “ចំពុះមាន់” ឬប៊ិចសរសេរដែលមានចុងធំជាងចំពុះក្អែក។ ដូច្នេះ “ប៉ាកកា ប៉ាកកៃ” ប្រែត្រង់ៗមកថា “ចំពុះក្អែក ចំពុះមាន់”។ ព្រោះតែពាក្យថា ក្អែក និងពាក្យថា មាន់ ក្នុងភាសាសៀម មានសំឡេង “ក” ដូចគ្នា។ ទាំងប៉ាកកា និង ប៉ាកកៃ សុទ្ធតែប្រែមកថាប៊ិចសរសេរទាំងអស់ ដោយមួយមានចុងតូច មួយទៀតមានចុងធំ គ្រាន់តែថា គេប្រើពាក្យភ្លោះជាប់គ្នា នៅក្នុងទម្រង់ជាបទនិពន្ធកំណាព្យកាព្យឃ្លោង ឬភាសាអ្នកវប្បធម៌ជាន់ខ្ពស់ សម្រាប់កវីនិពន្ធក្លែមពាក្យពេចន៍ឱ្យបានពីរោះណែងណងតែប៉ុណ្ណោះ។
ខ្មែរ ក៏បានខ្ចីពាក្យថា “ប៉ាកកៃ” នេះយកមកប្រើដែរ ហើយខ្លឹមសារអន្ថន័យ ដូចន័យដើមរបស់សៀមដដែល ប៉ុន្តែយូរៗទៅភាសាខ្មែរបានធ្វើកម្លាយទៅជា “ប្រកៃ” ទៅវិញ ។ ប្រកៃ ប្រសិនបើនឹងចង់សរសេរឱ្យត្រូវតាមនិយាមវចនានុក្រមខ្មែរ គឺវាត្រូវថាជា “បង្កៃ” មានភេទជានាមផង ជាកិរិយាសព្ទផង។ ជានាម មានន័យថា ជាឧបករណ៍សម្រាប់ប្រើភ្ជាប់នឹងដងសន្ទូចស្ទូច មានមុខស្រួចមុត ហើយកោងដូចចំពុះមាន់ ដែលអ្នកស្រុកស្រែនិយមប្រើ សម្រាប់ទាក់ចាប់ត្រី ឬចាប់កង្កែប ឬពពួកសត្វមួយចំនួនទៀត ដែលចូលចិត្តសំងំនៅតាមគម្ពោតនៃវាលស្រែ។ បង្កៃ ធ្វើឡើងពីដើមឫស្សីចាស់បំផុត ដើម្បីអាចត្រាំនៅក្នុងទឹកបានយូរ ដោយការពារវាមិនពុកផុយងាយឡើយ។
បង្កៃ បើដើរតួជាកិរិយាសព្ទ ប្រែថា រៀបចំឧបករណ៍ដងឫស្សីចាស់ ដើម្បី ស្ទូច ចាប់ និងមាននុយបញ្ឆោតទៀតផង។
សូមបញ្ជាក់ថា នៅក្នុងភាសាសៀមបច្ចុប្បន្ន ពាក្យថា “ប៉ាកកា” មានន័យមួយទៀត ប្រភេទជានាម គឺ ប្រដាប់សម្រាប់មួលរឹតឱ្យតឹងណែន ប្រើប្រាស់នៅក្នុងកិច្ចការជាងដែក ជាងឈើ។
_________
អត្ថបទស្រាវជ្រាវដោយ លឹម វិរិយា 🌸
ថ្ងៃនេះ គឺជា #ថ្ងៃនៃកាំរង្វង់_Pi (π)
អានតាមបារាំង “ពី”, អានតាមអង់គ្លេស “ផាយ”, នៅកម្ពុជា សិស្សានុសិស្ស ត្រូវបានគ្រូគណិតពួកយើងបង្រៀនឱ្យអានថា “ពីរ”។
ខ្ញុំធ្លាប់បានសរសេរអត្ថបទមួយទាក់ទងនឹងថាមពលពេលវេលានៃលេខពីរ កាលពីថ្ងៃទី ២២ ខែ ២ ឆ្នាំ ២០២២ ដែលកាលណោះ ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹង ការបង្ហោះមិនសមហេតុផលនៃមនុស្សមួយចំនួន ដែលគេនាំគ្នាបួងសួង បន់ស្រន់ស្អីឯណាតែផ្ដេសតែផ្ដាស។
សូមចុចទីនេះដើម្បីអានអត្ថបទចាស់មួយនោះនៅក្នុងគណនីហ្វេសប៊ុគផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ខ្ញុំ [តើនិមិត្តសញ្ញា Pi មានន័យខ្លឹមសារដូចម្ដេច?]
ប៉ុន្តែក្នុងថ្ងៃនេះ ខ្ញុំសរសេរ ជារឿងផ្សេងមួយទៀត ព្រោះកាលបរិច្ឆេទថ្ងៃនេះ ចំនៅលើ ថ្ងៃទី១៤ ខែមីនា ដែលតាមវប្បធម៌បស្ចិម គេសរសេរជា 3.14 ។ ហើយលេខ 3.14 គឺជាលទ្ធផលនៃការគណនា ពីរូបមន្ត π ដែលជា ចំណុចមួយនៅលើរង្វង់មូលនៃអង្កត់ផ្ចិត។
រំឭកឡើងវិញថា រូបមន្តធរណីមាត្រ π នេះ ត្រូវបានរកឃើញដោយ អ្នកប្រាជ្ញក្រិកបុរាណ ឈ្មោះ “អាហ្ស៊ីមែដស៍”(Archimedes) កាលពី ២៥០ ឆ្នាំ មុនគ្រិស្ដសករាជ។ ចំណែកឯ និមិត្តសញ្ញា π នេះ ត្រូវបានច្នៃបង្កើតដោយ វិល្លៀម ច្ហនស៍ (William Jones) អ្នកប្រាជ្ញនិរុត្តិវិទ្យា ជនជាតិអង់គ្លេស ក្នុងឆ្នាំ ១៧០៦ និង ចាប់ផ្ដើមល្បីល្បាញខ្លាំងតាមរយៈ ឡេអុនហាដ អ៊ុយឡឺរ៍ (Leonhard Euler) អ្នកប្រាជ្ញពហុវិទ្យាសាស្ត្រ ជនជាតិអាល្លឺម៉ង់ នៅក្នុងឆ្នាំ ១៧៣៧។
អាហ្ស៊ីមែដស៍ និងអ្នកប្រាជ្ញក្រោយៗមកទៀត បានប្រើរូបមន្តនេះ ដើម្បីគណនារកបច្ចេកទេសធរណីមាត្រពិសេសមួយ ដោយការគូសរង្វង់មូល និងរង្វង់ពហុកោណខាងក្នុង រួមទាំងគំនូសជុំវិញរង្វង់ជាច្រើនរាប់មិនអស់ផង។ វាជាគោលការណ៍ ក្នុងការឈានទៅបង្កើតរូបមន្តវិទ្យាសាស្ត្រជាច្រើន ក្នុងអំណឹះតមកទៀត ដោយអ្នកប្រាជ្ញជំនាន់ក្រោយជាច្រើន រហូតដល់អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របច្ចុប្បន្ន អាចបង្កើតបច្ចេកវិទ្យាទំនើបៗ មិនគួរជឿ។
ក្រៅពីទាក់ទងនឹងរូបមន្តវិទ្យាសាស្ត្រហើយ ថ្ងៃនេះ ១៤ មីនា ឬ π = 3.14 នេះ ក៏ជាថ្ងៃសំខាន់ពីរ ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃការចងចាំរបស់មនុស្សជាតិផងដែរ គឺថ្ងៃលាចាកលោករបស់ កំពូលអ្នកប្រាជ្ញរូបវិទ្យាជនជាតិអង់គ្លេសឈ្មោះ ស្ដេហ្វិន ហូឃីង (Stephen Hawking) និងជាថ្ងៃកំណើត របស់ព្រះបិតានុយក្លេអ៊ែ ជនជាតិជ្វីវ សញ្ជាតិអាល្លឺម៉ង់ និងក្រោយមកអាមេរិកទិញយកផ្ដាច់មុខ នោះគឺ អាល់ប៊ើត អាញស្ដាញ (Albert Einstein) ។
ថ្ងៃនេះ ប្រទេសមួយចំនួននៅបស្ចិមលោក និងអាស៊ីកណ្ដាល គេធ្វើការធម្មតា ប៉ុន្តែគេប្រារព្ធពិធីខ្លះ ព្រោះគេបានចាត់វាជាថ្ងៃដែលគួរតែរំឭកនឹកដល់ហេតុដូចរៀបរាប់ខាងលើ។ ក្នុងនោះក៏មានប្រទេស អ៊ីស្រាអ៊ែល មួយដែរ ដែលជាទឹកដីនៃជនជាតិជ្វីវ ហើយនៅអ៊ីស្រាអ៊ែល ថ្ងៃនេះជាថ្ងៃសម្រាកថ្នាក់ជាតិ។ ចំពោះពិធីក្នុងថ្ងៃនេះ នៅតាមបណ្ដារប្រទេសទាំងនោះ គេច្រើនតែរៀបចំអបអរ ជប់លៀង ដោយក្រុមពួកអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ។
សូមបញ្ជាក់ថា ទោះបីជាកាលបរិច្ឆេទចំលើថ្ងៃដែលមានព្រឹត្តិការណ៍អ្វី ភាពចៃដន្យអ្វីក៏ដោយ ក៏វាគ្រាន់តែជាតួលេខនៃការសន្មតនៃនាមរូបតែប៉ុណ្ណោះ គ្មានការបន់ស្រន់ បួងសួងអ្វីដែលនាំទៅដល់ការហុចផលជាប្រត្យក្សនោះឡើយ។ ហើយទ្រឹស្ដីវិទ្យាសាស្ត្រដ៏អស្ចារ្យ និងជាក់ស្ដែងតែមួយគត់ គឺ The Law of Karma ។
វិរិយា 🌸
ថ្ងៃសុក្រ ១រោច ខែផល្គុន ឆ្នាំរោង ឆស័ក ព.ស. ២៥៦៨ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី ១៤ ខែមីនា គ.ស. ២០២៥
គុណប្រយោជន៍ដ៏អស្ចារ្យនៃ “ផ្កាចារ” ឬ “ផ្កាថងខ្វាវ” ដែលមនុស្សមិនសូវដឹង
ឈ្មោះភាសាខ្មែរ៖ ផ្កាចារ
ឈ្មោះភាសាថៃ៖ ផ្កាថងខ្វាវ (ดอกทองกวาว) ឬ ផ្កាចាន (ดอกจาน)
ឈ្មោះភាសាអង់គ្លេស៖ ផ្កាអណ្ដាតភ្លើងព្រៃ (Forest Flame Flower)
ឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ៖ Butea Monosperma
ជាពូជអម្បូរនៃ Papilionaceae
ជាអម្បូររុក្ខជាតិឧសថបុរាណព្យាបាលរោគច្រើនប្រភេទ
ផ្កានេះ មានពណ៌ខុសគ្នាអាស្រ័យលើពូជ។ ពូជខ្លះមានផ្កាលឿងទុំដូចមាស ពូជខ្លះលឿងខ្ចីស្រស់ដូចផ្កាននោង មានដុះដាលនៅស្ទើរសព្វពាសពេញពិភពលោក ជាពិសេស ប្រទេសដែលមានអាកាសធាតុក្ដៅ។
ក្នុងភាសាខ្មែរ យើងហៅថា “ផ្កាចារ”។ ដើមចារ មានចាក់ឫសគល់ជ្រៅណាស់ក្នុងវប្បធម៌ខ្មែរតាំងពីបុរាណកាលមក។ អ្នកខេត្ដសៀមរាប និយមយកផ្កានេះ មកតុបតែងរចនា ធ្វើជាវត្ថុសក្ការបូជា ក្នុងពិធីពូនភ្នំខ្សាច់ ជញ្ជាត់ព្រលឹងស្រូវ ដោយសារតែវាមានពណ៌ដូចទៅនឹងស្បង់ចីវរព្រះសង្ឃ ក្នុងពុទ្ធសាសនាផង និងដោយសារ រដូវកាល ដែលគេរៀបចំពិធីនោះ ប៉ះចំរដូវផ្កាចាររីកស្គុះស្គាយ និងសម្បូរស្អេកស្កះ ពេញភូមិស្រុកផង។ នៅបរទេស គេបង្កើតសហគមន៍ជាច្រើន ដោយយកផ្កាចារ ចម្រាញ់ជាវត្ថុធាតុដើម ប្រើក្នុងឧស្សាហកម្ម ជ្រលក់ថ្នាំពណ៌លើក្រណាត់ ក្រដាស ផ្លាស្ទីក ។ល។
ផ្កាចារ មានសម្រស់ឆើតឆាយ បំព្រង មិនថា គយគន់ពីឆ្ងាយ ឬពិនិត្យជិតនឹងភ្នែកនោះទេ។ កវីនិពន្ធរាប់មិនអស់ ដែលបាននិពន្ធបទចម្រៀង តែងកំណាព្យ រៀបរាប់ពីរឿងរ៉ាវផ្សេងៗទាក់ទងនឹងផ្កានេះ។ តួយ៉ាងដូចជាបទ “សំពោងផ្កាចារ” ដែលគេនិយមច្រៀងក្នុងពិធីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ ជាដើម។
ក្រៅពីការបញ្ចេញសម្រស់លម្អស្រុកភូមិ និងដើរតួនាទីក្នុងគ្រឿងរណ្ដាប់សក្ការបូជាហើយ ផ្កាចារ ជាថ្នាំបុរាណ ដែលអាចព្យាបាលជំងឺប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព ជាច្រើនមុខ និងថែមទាំងជាមុខបន្លែ ដែលគេអាចយកទៅ ឆា ស្លសម្ល ស្ងោរស៊ុប ស្រុសជាអន្លក់ បំពងខ្លាញ់ ពិសាបាន ប្រកបដោយឧជារសឈ្ងុយឆ្ងាញ់។
#គុណសម្បត្តិផ្នែកឱសថ
*ឫសដើមចារ => យកមកស្ងោរផឹក ព្យាបាលជំងឺសរសៃប្រសាទ និង ជួយចិញ្ចឹម បម្រុងសរីរាង្គខាងក្នុង
*ផ្កាចារ => ហាលស្ងួត ឆុងតែ ឬស្ងោរផឹក បំបាត់គ្រុនក្តៅ បំបាត់ស្រេកទឹក ព្យាបាលពងបែកមាត់ បញ្ចុះទឹកនោម
*បណ្ដូលផ្កាចារ => យកមកបៀមក្នុងមាត់ បំបាត់អាការៈឈឺធ្មេញ និងព្យាបាលអញ្ចាញធ្មេញ។ ទឹកក្នុងបណ្ដូលផ្កាចារ ជាថ្នាំបន្ដក់ភ្នែក ព្យាបាល ភ្នែកក្រហម រលាកភ្នែក ក្រហាយភ្នែក ស្រវាំងភ្នែក រកាំភ្នែក និងជំងឺភ្នែកឡើងបាយ។
*ស្លឹកចារ => យកមកបុក ត្រងយកទឹកផឹក ជួយដល់បញ្ហា ក្រពះ ពោះវៀន លាងជាតិពុល បណ្ដេញប៉ារ៉ាស៊ីត បំបាត់ការឈឺចុកចាប់ក្នុងពោះ បំបាត់អាការៈហើមពោះ ឆ្អល់ពោះ ព្យាបាលឫសដូងបាត។ បើយកលាបលើកន្លែងរមួលក្រពើ នឹងសម្រួលដល់សាច់ដុំ ឱ្យបាត់ឈឺ។
#គុណសម្បត្តិដែលបានពីការពិសាដើមរុក្ខជាតិ ចារ ជាប្រចាំ នឹងជួយ៖
-ការពារ និងព្យាបាលប្រព័ន្ធរំលាយអាហារ
-ប្រយុទ្ធប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម ដែលនឹងជួយឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់វា មានសម្រស់ក្មេងជាងវ័យ
-កាត់បន្ថយការចុះខ្សោយនៃកោសិកាគ្រប់ផ្នែកក្នុងសរីរាង្គកាយ
-ប្រឆាំងនឹងជំងឺមហារីកច្រើនប្រភេទ
ចំពោះគុណប្រយោជន៍នានា ក្នុងវិស័យព្យាបាលរោគ នាងខ្ញុំបកប្រែមកពីភាសាថៃ ក្នុងគេហទំព័រឱសថបុរាណថៃ ដែលមានតំណប្រភពឯកសារយោងនៅខាងក្រោមអត្ថបទនេះ។
ដោយ លឹម វិរិយា
ប្រភពឯកសារយោង៖
បើហៅត្រឹមតែថាជា “បណ្ណាល័យមនុស្ស” ស្ដាប់ទៅ ដូចជាមិនសូវប្លែកទេ ទាល់តែហៅថា “បណ្ណាល័យសម្រាប់ខ្ចីមនុស្ស” ទើប ជារឿងគួរភ្ញាក់ផ្អើល!
“បណ្ណាល័យមនុស្ស” ឬ Human Library គឺជាអង្គការមិនរកប្រាក់ចំណេញមួយ បង្កើតឡើងតាំងពីឆ្នាំ ២០០០ មានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងរដ្ឋធានី ខឹប៊ែនហោន នៅក្នុងប្រទេសដាណឺម៉ាក ដែលអនុញ្ញាតឱ្យមនុស្សខ្ចីមនុស្ស ជំនួសឱ្យការខ្ចីសៀវភៅ។ បណ្ណាល័យមនុស្ស សព្វថ្ងៃបានរីកសាយភាយចំនួន ៨០ប្រទេសហើយ។ គំនិតនេះត្រូវបានផ្ដួចផ្ដើមបង្កើតឡើង ដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងទៅនឹងការរើសអើងពូជសាសន៍ ដោយការខ្ចីមនុស្សដែលចេញមកពីជាតិសាសន៍ខុសគ្នា ដើម្បីសន្ទនាជាមួយ។
អ្នកទៅបណ្ណាល័យចម្លែកនោះ អាចខ្ចីមនុស្ស១នាក់ ក្នុងរយៈពេល ៣០នាទី ដោយអាចសួរនូវសំណួរផ្សេងៗ ពាក់ព័ន្ធនឹងជីវិតផ្ទាល់ខ្លួនរបស់មនុស្សកម្ចី ឬគ្រាន់តែអង្គុយស្ដាប់មនុស្សកម្ចី និទានពីរឿងរ៉ាវក្នុងឆាកជីវិតគាត់ដោយផ្ទាល់ឱ្យយើងស្ដាប់បាន។ ការនិទានរបស់មនុស្សកម្ចី អាចឱ្យភ្ញៀវទទួលបាននូវមេរៀន ពិសោធន៍ ទាក់ទងនឹងសេចក្ដីឈឺចាប់នានា ដែលចេញមកពីការមើលងាយ ការរើសអើង មិនរាប់រក មិនអនុញ្ញាតឱ្យបញ្ចូលពួកគេទៅក្នុងក្រុម សហគមន៍ សមាគម…។ល។ ដែលទាំងអស់នេះ គឺជាអ្វីស្របទៅនឹងទស្សនវិស័យរបស់បណ្ណាល័យ ដែលមានយុទ្ធនាការណ៍ប្រឆាំងជាដាច់ខាត។
មនុស្សដែលយើងខ្ចីយកមកអង្គុយទល់មុខ ត្រូវបានគេហៅជាទូទៅថាជា “សៀវភៅមនុស្ស” (Human Book)។ សៀវភៅមនុស្ស នឹងជួយឱ្យសង្គមយើង អាចរួមរស់នៅជាមួយគ្នាដោយសន្ដិភាព និងភាពវិជ្ជមាន បើទោះបីជាសង្គមនោះ ពោរពេញមនុស្សដែលមកពី វណ្ណៈពណ៌សម្បុរខុសគ្នា ទំនៀមទម្លាប់សាសនាខុសគ្នា សំនៀងនិយាយស្ដីខុសគ្នា (រដឺន) ជនពិការ…។ល។ ជារួមគឺមនុស្សដែលខុសគ្នា អាចយោគយល់អធ្យាស្រ័យគ្នា និងអាចអង្គុយជជែកគ្នាបានដោយភាតរភាព។
អ្នកដែលធ្វើកិច្ចការងារក្នុងវិស័យច្នៃម៉ូដ វិស័យសិល្បៈសម្ដែង ឬសិល្បៈពាក់ព័ន្ធផ្សេងៗ ប្រហែលមិនសូវរំលងព័ត៌មាននេះទេ គឺព្រឹត្តិការណ៍ Met Gala ដ៏ល្បីល្បាញក្នុងពិភពលោក ដែលត្រូវបានគេប្រារព្ធជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដើម្បីរៃអង្គាសប្រាក់ជួយទ្រទ្រង់ ក្នុងវិស័យសម្លៀកបំពាក់។
“Met”ជាអក្សរកាត់ខាងដើមនៃពាក្យថា “Metropolitan” ដែលជាឈ្មោះសារមន្ទីរសិល្បៈដ៏ធំមួយឈ្មោះពេញហៅថា “Metropolitan Museum of Art” ស្ថិតក្នុងតំបន់ មេនហាត្ដាន (Manhattan) ទីក្រុង ញូយ៉ក នៃសហរដ្ឋអាមេរិក។
វាជាកន្លែងដែលមានមនុស្សដើរណែនណាន់តាន់តាប់ យ៉ាងមមាញឹកបំផុត ហើយក៏ជាកន្លែងផ្ដុំទៅដោយការបង្ហាញម៉ូដសម្លៀកបំពាក់ គ្រឿងអល័ង្ករណ៍ ម៉ូដសក់ ម៉ូដទ្រនាប់ជើងប្លែកៗទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ពីសំណាក់អ្នករចនាម៉ូដ។ ជារៀងរាល់ថ្ងៃ គឺគ្មានលើកលែងថ្ងៃណាទេ ដែលទីនោះ មានមនុស្សតែងតួ ចម្លែកៗ ដើរចុះឡើង ប្រសេចប្រសាច ដែលវាក្លាយជាទម្លាប់ធម្មតារបស់ប្រជាជនរស់នៅតំបន់នោះទៅហើយ។
សារមន្ទីរសិល្បៈមាតុធានី (Metropolitan Museum of Art) ជាសារមន្ទីរដែលដាក់តាំងគ្រប់វត្ថុសិល្បៈតម្រៀបគ្នាតាមលំដាប់លំដោយ។
មហោស្រព Met Gala ដែលមានឈ្មោះជាផ្លូវការថា “គុណប្រយោជន៍នៃវិទ្យាស្ថានសម្លៀកបំពាក់” (Costume Institute Benefit) ធ្វើឡើងក្នុងគោលដៅធំបំផុត គឺការប្រមូលថវិកាពីបណ្ដាអ្នកមាន មហាសេដ្ឋី បុគ្គលល្បីៗក្នុងវិស័យបង្ហាញម៉ូដ យកទៅជួយដល់សារមន្ទីរសិល្បៈ Metropolitan នោះ។ រីឯពាក្យថា “Gala” ប្រែថា “មហោស្រព” ឬ “មហាសមោសរ” ដែលធ្វើឱ្យមនុស្សសប្បាយភ្លើតភ្លើន ក្នុងបរិយាកាស ដែលមានការតុបតែងណែងណង ឆើតឆាយ រុងរឿង។
“Met Gala” ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាព្រឹត្តិការណ៍ម៉ូដដ៏មានកិត្យានុភាព និងអស្ចារ្យបំផុតរបស់ពិភពលោក។ តារាបង្ហាញម៉ូត អ្នកច្នៃម៉ូដល្បីៗ តារាសម្ដែង តារាភាពយន្ដ អ្នកច្រៀង អ្នករាំ អ្នកកីឡា អ្នកជំនួញ អ្នកនយោបាយ…។ល។ អាចទៅបង្ហាញខ្លួន បង្ហាញម៉ូដ យោងទៅតាមប្រធានបទដែលកម្មវិធីប្រកាសមុន។ ពួកគេ អាចទាញប្រយោជន៍ពីព្រឹត្តិការណ៍នោះក្នុងការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មពីខ្លួនឯង ឬផលិតផលខ្លួនឯង ឬអ្វីផ្សេងទៀត ដែលគេចង់ឱ្យល្បី។ នរណាក៏អាចចូលរួមបានដែរ ឱ្យតែគេមានសេចក្ដីក្លាហាននឹងទៅ។ ហើយអ្នកដែលលេចធ្លោរ នឹងត្រូវបានចុះផ្សាយដោយទស្សនាវដ្ដីបង្ហាញម៉ូដ “Vogue”។
តម្លៃសំបុត្រសម្រាប់ ទៅឈរត្រេងត្រាងនៅលើកម្រាលព្រំក្រហម ឱ្យគេថតរូបផ្សាយ បានហក់ឡើងថ្លៃជាបន្តបន្ទាប់ ឥតចុះវិញសោះ។ កាលពីឆ្នាំ ២០២៣ តម្លៃសំបុត្រ ១សន្លឹកតែ US$ 50,000 ទេ (៥ម៉ឺនដុល្លារ) ប៉ុន្តែក្នុងឆ្នាំ ២០២៤ នេះ តម្លៃសំបុត្រ គឺឡើងដល់ US$ 75,000 (៧ម៉ឺន ៥ពាន់ដុល្លារ) ក្នុង១សន្លឹក។ សូមបញ្ជាក់ថា Met Gala (ឬឈ្មោះផ្លូវការ Costume Institute Benefit) ធ្វើឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំ នៅក្នុងចំថ្ងៃចន្ទដំបូងគេ នៃខែឧសភា លើកលែងតែក្នុងឆ្នាំ ២០២១ គេលើកទៅធ្វើក្នុងខែកញ្ញា ដោយមូលហេតុវិបត្តិ Covid-19 កាលណោះ។
អ្នកដែលអាចចូលរួមបាន គឺរាប់បញ្ចូលស្ទើរតែគ្រប់វិស័យ សូម្បីតែអ្នកមិនមានអាជីពក្នុងវិស័យសិល្បៈក៏ដោយ ឱ្យតែមានលុយអាចទិញសំបុត្រចូលរួម ហើយមានភាពជឿជាក់លើខ្លួនឯង គឺសូមចុះឈ្មោះទៅចុះ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកដែលមានលុយជះលើតម្លៃសំបុត្រដែលស្មើនឹងផ្ទះវិឡាកូនកាត់មួយនៅភ្នំពេញទៅហើយនោះ ច្បាស់ជាមិនមែនមនុស្សម្រៀលៗទេ។
ដូច្នេះ ប្រសិនបើ លោកអ្នកនាង កញ្ញា ដែលដឹងថាខ្លួនឯងមិនសូវមានសមត្ថភាពអ្វីក្នុងវិស័យផលិតថ្មី តែចង់ល្បី សូមជ្រើសរើស ចូលរួមក្នុង Met Gala វិញ នោះនឹងគ្មានការរិះគន់ទេ។ ជាក់ស្ដែងកន្លងទៅថ្មីៗនេះ ក្នុង Met Gala 2024 នាង “Kim Kardashian” ដែលពិភពលោកទាំងមូលស្គាល់ថាជាមនុស្សសម្បូររឿងអាស្រូវ សម្បូររឿងបំពុលសង្គមផុតលេខ ក៏នៅតែត្រូវបានទស្សនាវដ្ដីចុះផ្សាយព្រោងព្រាត ដោយសារតែម៉ូដសម្លៀកបំពាក់របស់នាង តឹងហួសហេតុ រហូតដល់ អ្នកទស្សនាឃើញហើយ ថប់ដង្ហើមជំនួសគ្រប់ៗគ្នា និងមានមតិរិះគន់ព្រោងព្រាតជុំវិញម៉ូដសម្លៀកបំពាក់របស់នាង ថាវាជាម៉ូដដែលគ្មានផាសុកភាពទាល់តែសោះ។
នាង Kim Kardashian ជាមនុស្សអសមត្ថភាពក្នុងវិស័យសិល្បៈ ប៉ុន្តែនាងសម្បូរលុយ ដែលបានមកពីមុខរបរលក់ផលិតផលផ្សេងៗ តាមអ៊ីនធើណិត និងបង្កើតព័ត៌មានបំពុលសង្គមញឹកញាប់ជាងគេ ក៏ទីបំផុតអាចល្បីល្បាញដោយសារតែ Met Gala នេះដែរ។
ក្នុងបរិបទនេះ ដោយយោងទៅលើព្រឹត្តិការណ៍កំពុងតែល្បីល្បាញនៅកម្ពុជា ពាក់ព័ន្ធនឹងតារាខ្មែរខ្លះ ដែលមិនយល់ពីគោលគំនិតរួមនៃកម្មវិធីអន្តរជាតិ រហូតបណ្ដាលឱ្យមានការរិះគន់ផងនោះ ខ្ញុំក៏សូមបញ្ជាក់ផងដែរថា “មហោស្រពអក្សរសិល្ប៍” ជាកន្លែងប្រកួតប្រជែងស្នាដៃតែងនិពន្ធ ប្រលោមលោកវែង ខ្លី កំណាព្យ ផ្សេងៗ ។ល។ “មហាស្រពចម្រៀង” ជាកន្លែងដែលតារាចម្រៀងទៅបញ្ចេញសមត្ថភាពឬទទួលពានរង្វាន់ ។ “មហោស្រពគំនូរ” ជាកន្លែងដែលវិចិត្រករ ទៅបង្ហាញស្នាដៃគូររូបរបស់គេ។ “មហោស្រពរូបថត” ជាកន្លែងជាងថតល្បីៗ ទៅដាក់តាំងបង្អួតស្នាដៃថតរូបរបស់ពួកគេ។
ហើយក្នុងនោះដែរ “មហោស្រពភាពយន្ត” ជាកន្លែងប្រកួតប្រជែងស្នាដៃផលិតភាពយន្ដ។ ចំណែកតួសម្ដែងអាចមានសិទ្ធិខ្លះ និងអត់ខ្លះ ទៅតាមប្រភេទ ឬក្រេឌីតរបស់ផលិតកម្មកុន ដែលពួកគេបានសម្ដែង។
យ៉ាងណាមិញ មហោស្រពភាពយន្ដ ក៏អាចត្រូវបានគេឆ្លៀតឱកាស បង្ហាញម៉ូដខ្លះៗដែរ ប៉ុន្តែ វាមិនមែនជា ទស្សនវិស័យនៃព្រឹត្តិការណ៍ទាំងមូលទេ ដែលវាខុសផ្ទុយគ្នាស្រឡះពី Met Gala។ ដូច្នេះ ប្រសិនបើយើង ស្លៀកពាក់តែងតួ ឬបញ្ចេញកិរិយា ណាមួយ ខុសប្រធានបទឬចាកប្រធាន យើងនឹងក្លាយជាមនុស្សចម្លែក ឬអាចថាជាមនុស្ស មិនមានការយល់ដឹង។
វាប្រៀបដូចជា យើងយកភ្លេងខ្លកខែក ទៅចាក់ពេលហែរជំនូន ហើយយកភ្លេងមហោរី ទៅចាក់ពេលហែរខ្មោចអ៊ីចឹង។ វាភ្លាវណាស់ មិនសមទេ!
ឯកសារយោង៖ https://en.wikipedia.org/wiki/Met_Gala
បកប្រែនិងសម្រួលដោយ លឹម វិរិយា
(ផែនការក្បត់ប្រឆាំងព្រះពុទ្ធ និងសង្ឃភេទ)
មុនពេលព្រះពុទ្ធចូលមហាបរិនិព្វាន គឺអំឡុងពេលដែលព្រះអង្គមានព្រះជន្ម ៧៣ ព្រះវស្សា ទេវទត្ត (Devadatta) ជាប្អូនជីដូនមួយ ដែលមានចិត្តច្រណែនឈ្នានីសព្រះអង្គតាំងពីតូចដល់ធំ បានរៀបចំផែនការក្បត់ ដើម្បីបំបែកបំបាក់សមាគមពុទ្ធសាសនាព្រះអង្គឱ្យបែកខ្ញែកជាច្រើនផ្នែក គោលដៅ ដើម្បីចង់ផ្ចាញ់ផ្ចាលព្រះអង្គផង និងចង់ដណ្ដើមតួនាទីរបស់ព្រះសម្ពុទ្ធ ផង ។ ទេវទត្ដ គិតថា បើអាចដណ្ដើមតួនាទីជាមេដឹកនាំពុទ្ធសាសនាបាន ខ្លួនគេក៏អាចក្លាយជាព្រះពុទ្ធបានដែរ។ ដូច្នោះហើយ ទេវទត្ត ដែលតែងតែមានចិត្តក្ដៅក្រហាយ បានព្យាយាម លួងលោម អូសទាញ ព្រះសង្ឃ ឱ្យចាកចេញពីព្រះពុទ្ធ ដោយបានអះអាងថា ខ្លួនមាន “សីលបរិសុទ្ធ” ជាងព្រះពុទ្ធ ហើយបានស្នើបញ្ញត្តិវិន័យតឹងរឹងជាងព្រះសម្ពុទ្ធ រាប់សិបដង។
នៅក្នុង គម្ពីរវិសុទ្ធិមគ្គ (Visuddhimagga) ដែលនិពន្ធដោយ ព្រះមហាថេរពុទ្ធឃោស: (Buddhaghosa) នៅសតវត្សទី ៤ នៃគ្រិស្តសករាជ បានបង្ហាញសេចក្ដីលម្អិត ដែលនឹងសង្ខេបជូនដូចខាងក្រោមនេះ ទាក់ទងនឹងសំណើសូមបញ្ញត្តសិក្ខាបទថ្មី ពីសំណាក់ទេវទត្ដ ដូចជា៖
*ប្រើប្រាស់ស្បង់ជីពរ ដែលបានដេរភ្ជិត ពីក្រណាត់រហែក
*ស្លៀកពាក់តែត្រៃជីវរម្យ៉ាងគត់
*និមន្តបិណ្ឌបាតតែម្យ៉ាងគត់ មិនត្រូវទទួលការនិមន្តឱ្យឆាន់ចង្ហាន់តាមផ្ទះឡើយ
*មិនត្រូវរំលងផ្ទះណាមួយ នៅពេលនិមន្តបិណ្ឌបាតឡើយ
*ឆាន់ចង្ហាន់តែនៅលើកំណាត់សំពត់ក្រាលអង្គុយ ដែលខ្លួនបិណ្ឌបាតបានដោយខ្លួនឯង
*ឆាន់តែចង្ហាន់ដែលមានក្នុងបាត្ររបស់ខ្លួនប៉ុណ្ណោះ
*ឆាន់តែត្រួយរុក្ខជាតិដុះក្នុងព្រៃ មិនឱ្យឆាន់សាច់ឡើយ
*មិនត្រូវទទួលភត្តាហារដទៃទៀតទាំងអស់
*រស់នៅទៀបគល់ឈើ និងនៅក្នុងព្រៃអស់មួយជីវិត មិនអាចនៅក្នុងកុដិ បានឡើយ
*គង់នៅកន្លែងតម្កល់សពឱ្យបានច្រើនតាមដែលអាចធ្វើបាន
*ត្រូវស្កប់ស្កល់ចំពោះទីកន្លែងស្នាក់នៅ ដែលខ្លួនរកឃើញ ខណៈបន្តនិមន្តត្រាច់រង្គាត់ពីកន្លែងមួយទៅកន្លែងមួយ
*សិងក្នុងឥរិយាបថអង្គុយ មិនត្រូវសិងដោយទម្រេតខ្លួនឡើយ។
ក្រោយពេលស្ដាប់ពាក្យស្នើសូមរបស់ទេវទត្ដរួចមក ព្រះពុទ្ធទ្រង់ត្រាស់ថា បើសិនជាភិក្ខុចង់គោរពតាមវិន័យបន្ថែមទាំងនេះ ក៏មិនមានបញ្ហាអ្វីដែរ។ ប៉ុន្តែវាមិនអាចប្រព្រឹត្តទៅបានទេ ក្នុងការតម្រូវឱ្យភិក្ខុគ្រប់អង្គមានកាតព្វកិច្ច អនុវត្តតាមវិន័យទាំងនេះ។
មានភិក្ខុជាច្រើន ដែលភិក្ខុទាំងនោះចូលមកបួស ដោយមានការជ្រោមជ្រែងពីព្រះបាទ អាជាតសត្ដុ (Ajatshatru) នៅក្នុងផែនការរបស់ទេវទត្ត ដើម្បីកៀរគរ យកធ្វើជាសាវ័កផ្ទាល់ខ្លួនឯងនាពេលក្រោយនោះ បានងើបឡើង ដើរចេញពីអារាមព្រះពុទ្ធ ទៅតាមទេវទត្តដើម្បីទៅបង្កើត និកាយផ្សេងមួយទៀតដែលគេជឿថាវាល្អបរិសុទ្ធជាង។
សព្វថ្ងៃ យើងអាចនឹងឮ ឬឃើញនៅមានសេសសល់ខ្លះៗ ក្រុមអ្នកបដិបត្តិសិក្ខាដ៏តឹងតែងនោះ ដែលគេហៅថា ពុទ្ធសាសនាមហាយាន។ ក្នុងលទ្ធិពួកមហាយាន ថ្វីត្បិតតែគេរឹតបន្ដឹងចំណុចខ្លះៗទាក់ទងនឹងចង្ហាន់ព្រះសង្ឃ (ឆាន់តែបន្លែ) មិនដើរបិណ្ឌបាត ហើយធ្វើកសិកម្មខ្លួនឯង ហាត់វិជ្ជាគុនហោះហើរដើរលើអាកាស ដើរលើទឹក សម្ដែងឫទ្ធានុភាពផ្សេងៗ ប៉ុន្តែ បែរជាធូរលុង ក្នុងចំណុចជាច្រើនផ្សេងទៀតទាក់ទងនឹងអភិសម្មាចារ្យ ទៅវិញ។
ទាញចេញពីរឿងរ៉ាវប្រវត្តិការណ៍ នៃការបំបែកសាសនាព្រះពុទ្ធ ពីក្រុមទេវទត្ដ បានបង្ហាញឱ្យយើងឃើញពីទឹកចិត្តមហាសប្បុរសធម៌របស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ដែលព្រះអង្គមិនយកទោសអូសដំណើរ ហើយយោគយល់អធ្យាស្រ័យខ្ពស់ និងតែងតែតម្កល់ផ្នត់គំនិតនៃការគោរពសិទ្ធិមនុស្សជាសាកល ជាអាទិភាព គ្រប់ពេលវេលា។
ព្រះសម្ពុទ្ធ បើកទូលាយជានិច្ច សម្រាប់អ្នកដែលចង់ដាក់ទណ្ឌកម្មខ្លួនឯង ប៉ុន្តែសិក្ខាបទនានាដែលព្រះអង្គដាក់បញ្ញត្តិ ក៏នៅតែមានសុពលភាពស្របច្បាប់ មិនទាស់ខុសឡើយ សម្រាប់ភិក្ខុណាដែលមិនចង់បួសក្នុងសម្ពាធដ៏តឹងតែងពេក។ ព្រោះព្រះអង្គឈ្វេងយល់ដោយព្រះបញ្ញាញាណ ត្រាស់ដឹងថា មានតែផ្លូវកណ្ដាលប៉ុណ្ណោះ ទើបអាចជួយសង្គ្រោះគ្នានិងគ្នាទៅវិញទៅមកបាន វាគឺជាធម៌ឧបេក្ខា។
ប៉ុន្តែ គួរសោកស្ដាយជាពន់ពេកណាស់ ដែលបច្ចុប្បន្ន មនុស្សមិនយល់ពីសាសនាព្រះអង្គ បានព្យាយាមបំបែក ក្រុមឱ្យទៅជាលទ្ធិផ្សេងៗ ដែលវាជាន់ដាន ចូលទៅក្នុងគន្លងចាស់របស់ពួកហិណ្ឌូ ដែលព្រះអង្គបានចាកចេញផុតទៅហើយ។ ហើយអ្វីដែលរឹតតែបង្កជាវិនាសកម្មធំឡើង នៅក្នុងសង្គម គឺបរិស័ទ មិនសូវគោរពព្រះធម៌ (Dhamma) ដែលមានចែងក្នុងគម្ពីរថេរវាទ ទេ បែរជាគោរពលើកតម្កើង បុគ្គលជាបព្វជិតដែលជាមេដឹកនាំលទ្ធិទៅវិញ។ បើយើងប្រៀបធៀបឱ្យងាយយល់ គឺ ប្រៀបដូចអ្នកជំងឺ ដែលមិនព្រមជឿជាក់លើថ្នាំពេទ្យឬរូបមន្តព្យាបាលជំងឺទេ តែនាំគ្នាជឿជាក់លើកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្បីល្បាញរបស់បុគ្គលជាវេជ្ជបណ្ឌិតទៅវិញ។
តាមពិតរឿងនេះ ងាយយល់ណាស់ បើសិនជាពុទ្ធបរិស័ទព្រមលើកយកគម្ពីរព្រះធម៌ដើមរបស់ព្រះសក្យមុនី គោតម មកសិក្សាឈ្វេងយល់។ មេរៀនព្រះពុទ្ធ ជាមេរៀនសម្រាប់យើងអាចរស់នៅចុះសម្រុងនឹងជីវិតខ្លួនឯង ហើយវាល្អប្រសើរជាង មេរៀនចិត្តសាស្ត្រ របស់គ្រូពេទ្យចិត្តវិទ្យាសម័យនេះរាប់ពាន់ដង បើអ្នកយកវាមកបដិបត្តិក្នុងជីវិតពិតប្រចាំថ្ងៃ។
_______________
***ឆ្លៀតក្នុងបរិបទនេះដែរ ខ្ញុំសូមអនុញ្ញាតពន្យល់បន្ថែមត្រង់បញ្ញត្តិចុងក្រោយ ថាហេតុអ្វីបានជា ព្រះពុទ្ធ មិនហាមឃាត់ការឆាន់សាច់? មូលហេតុ ព្រោះថា ព្រះសង្ឃជាអ្នកទទួលអាហារពីសិទ្ធាជ្រះថ្លា ពីការបរិច្ចាគរបស់អ្នកស្រុកភូមិ ដូច្នេះ គេប្រគេនអ្វី ដាក់អ្វី ត្រូវតែឆាន់របស់នោះ មិនអាចរើសតាមចិត្តបានឡើយ។ បើកាលណា បង្គាប់បញ្ជាថាត្រូវរៀបបែបនេះ ឬបែបនោះ វានឹងក្លាយជាការរំខានដល់សិទ្ធិស្វ័យសម្រេចរបស់អ្នកម្ចាស់ទានទៅវិញ ហើយអាចប្រឈមនឹងគេលែងជ្រះថ្លាក្នុងការធ្វើទាន។
ម្យ៉ាងទៀត ព្រះពុទ្ធក៏បានពន្យល់ដែរថា គ្រប់យ៉ាងអាស្រ័យលើចេតនាចិត្តរបស់អ្នកឱ្យនិងអ្នកទទួល។ បើសង្ឃអង្គណា ទទួលចង្ហាន់ជាសាច់សត្វ ដែលចេញមកពីបំណងគិតទុកមុនថាចង់ឆាន់សាច់ ឬ មានចេតនាធ្វើឱ្យអ្នកម្ចាស់ទានបានដឹងខ្លួនជាមុនក្នុងការសម្លាប់សត្វដើម្បីរៀបចង្ហាន់ ព្រះសង្ឃនោះនឹងមានទោស។
__________
***ការពន្យល់បន្ថែមរបស់សាវ័កព្រះពុទ្ធសម័យបច្ចុប្បន្ន
ការទទួលទានបន្លែ ក៏មិនមែនមានន័យថា អាចគេចផុតពីការសម្លាប់ជីវិតសត្វនោះទេ។ ដើម្បីបានបន្លែ យកមកជាអាហារមនុស្សនៅតែគេចមិនផុតពីការសម្លាប់ជីវិត ដែលរួមមានដូចជា សត្វជន្លេនក្នុងដី សត្វល្អិតនានា ដែលត្រូវបានបំផ្លាញដោយថ្នាំពុល ។ល។ ហើយ ការទទួលបន្លែតែម្យ៉ាង មិនបានឆ្លុះបញ្ចាំងនូវសីលបរិសុទ្ធ ឬ គុណធម៌របស់មនុស្សនោះទេ ដរាបណា ចេតនាចិត្តរបស់គេនៅតែជាប់ជំពាក់ទៅនឹងអកុសលធម៌ផ្សេងៗ។ មិនថាជាអ្នកតមសាច់ ឬ មិនតម យើងត្រូវរស់នៅប្រកបដោយ សីល ជាប្រចាំ។
________
វិរិយា 
See insights and ads
All reactions:
3030
“បរិត្តផរណា” (Deflation) គឺជាវិបត្តិមួយដែលមានលក្ខណៈអាក្រក់ជាង និងគ្រោះថ្នាក់ជាង “អតិផរណា” (Inflation)។ ពេលនេះ ចិនកំពុងផុងខ្លួនយ៉ាងជ្រៅ ក្នុងវិបត្តិបរិត្ដផរណា។
តើ “បរិត្តផរណា” ជាអ្វី?
វាជាសូចនករណ៍មួយបញ្ជាក់ថាប្រទេសជាតិកំពុងតែសម្បូរហូរហៀ ពោរពេញទៅដោយអ្នកផលិត អ្នកផ្គត់ផ្គង់ អ្នកលក់ចេញ អ្នកនាំចេញ អ្នកលក់បន្ត ប៉ុន្តែបែរជាគ្មាន ឬមានតិចតួចពេកនូវចំនួនអ្នកទិញចុងក្រោយសម្រាប់ការប្រើប្រាស់ (Final Consumers)។
បញ្ហានេះ អាចបណ្ដាលឱ្យទំនិញសព្វសារពើជាប់គាំង ចាល់ ពេញក្នុងប្រទេសដូច្នេះចរន្ដសាច់ប្រាក់ក៏នឹងគាំងដូចគ្នា។ ដូច្នេះ ចង់ឬមិនចង់ ម្ចាស់រោងចក្រសហគ្រាសធំៗទាំងអស់ ត្រូវបញ្ចុះថ្លៃទំនិញនិងសេវា គ្រប់បែបយ៉ាង ហើយរដ្ឋាភិបាល ត្រូវលើកលែងពន្ធសព្វសារពើ ទាំងចំពោះអ្នកផលិត អ្នកលក់ និងអ្នកទិញ។ ក្នុងករណីធ្ងន់ធ្ងរ ធនាគារជាតិ ត្រូវបោះពុម្ពលុយបន្ថែមឱ្យច្រើនឡើង ដើម្បីជួយឱ្យទំនិញមានតម្រូវការទិញដូរ និងឡើងថ្លៃវិញ ប៉ុន្តែវាមិនមែនជាវិធីដ៏ល្អសម្រាប់ប្រទេសជាតិទេ។
ជប៉ុនក៏ធ្លាប់ជួបនឹងវិបត្តិដូចគ្នានេះម្ដងរួចមកហើយកាលអំឡុងក្រោយព្យុះរលកយក្ស ស៊ូណាមិ ឆ្នាំ ២០១១ (កុំច្រឡំជាមួយស៊ូណាមិ ២០០៤) វាជាពេលដែលលុយយេនជប៉ុនឡើងថ្លៃខ្ពស់កប់ពពក ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យអ្នកលក់ផលិតផលជប៉ុននៅទូទាំងពិភពលោកលក់ផលិតផល Made in Japan លែងដាច់ ព្រោះតម្លៃទំនិញត្រូវបានគណនាតាមរយៈលុយយេនជប៉ុន។ ដំណោះស្រាយរបស់រដ្ឋាភិបាលជប៉ុន កាលណោះ គឺ បញ្ចេញលុយយេន ទៅបរទេសយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ ហើយប្រមូលទិញរូបិយបណ្ណបរទេស ដូចជាដុល្លារ យូរ៉ូ ផោន រីងហ្គីត… ចូលឱ្យច្រើន ដើម្បីបន្ទាបបន្ថោក រូបិយបណ្ណជាតិជប៉ុនខ្លួនឯង ដើម្បីជួយស្រោចស្រង់ផលិតផលជប៉ុនដែលលក់នៅបរទេសឱ្យធ្លាក់ចុះថោកមកវិញ ដើម្បីរក្សាតុល្យភាពរវាងការផ្គត់ផ្គង់ និងតម្រូវការក្នុងទីផ្សារអន្តរជាតិ។ លុយយេន កាលណោះ ឡើងថ្លៃខ្លាំងក្នុងរយៈពេលដ៏ខ្លីពេក គឺត្រឹមតែប៉ុន្មានខែប៉ុណ្ណោះដោយសារតែក្រុមហ៊ុនធានារ៉ាប់រងនៅបរទេស សម្រុកដូរយកលុយយេនដើម្បីសងសំណងខូចខាតទៅរោងចក្រ សហគ្រាសដែលមានមូលដ្ឋាននៅជប៉ុន ដែលត្រូវបានរងការបំផ្លាញពីគ្រោះរលកយក្សស៊ូណាមិ។
ខ្ញុំសូមលើកឧទាហរណ៍ជាក់ស្ដែងឱ្យងាយយល់ កាលជំនាន់បរិត្ដផរណាជប៉ុន។ មុនវិបត្ដិបរិត្តផរណា (ឆ្នាំ ២០១០) អត្រាប្ដូរប្រាក់ USD 1 = JPY 87.78 លុះក្រោយព្យុះរលកយក្សភ្លាម ក្នុងឆ្នាំ ២០១១ អត្រាប្ដូរប្រាក់ គឺ USD 1 = JPY 79.71។ មានន័យថា លុយយេនជប៉ុនឡើងថ្លៃខ្លាំងក្រោយវិបត្តិ វាគឺជា បរិត្តផរណារបស់ជប៉ុន។ ការឡើងថ្លៃតម្លៃរូបិយបណ្ណជាតិក្នុងរយៈពេលខ្លីពេក គឺជាគ្រោះថ្នាក់របស់សេដ្ឋកិច្ចជាតិ។
រឿងរ៉ាវជាឧទាហរណ៍ មានដូចជា ក្នុងពាក់កណ្ដាលឆ្នាំ ២០១១ ម៉ាស៊ីនត្រជាក់ Hitachi តម្លៃ $200 លុះក្រោយជប៉ុនជួបវិបត្តិបរិត្តផរណា (លុយយេនឡើងថ្លៃ) ធ្វើឱ្យតម្លៃម៉ាស៊ីនត្រជាក់ Hitachi ដែលលក់នៅបរទេស ដែលទិញមកពីជប៉ុន ឡើងដល់ $250 ក្នុង១គ្រឿង។ ពេលនោះ អ្នកលក់ លក់លែងដាច់ ព្រោះតែអ្នកទិញងាកទៅទិញម៉ាស៊ីនត្រជាក់ដែលផលិតពីប្រទេសផ្សេង ដែលមានតម្លៃទាបជាង។
ហេតុអ្វីមានបាតុភូតនេះ? ព្រោះថា ក្រុមហ៊ុននាំចូលម៉ាស៊ីនត្រជាក់ បានទិញផលិតផលនោះពីជប៉ុនមក ក្នុងអត្រាគណនារូបិយបណ្ណជាលុយយេនជប៉ុន អ៊ីចឹងនៅពេលដែលលុយជប៉ុនឡើងថ្លៃ ទំនិញជប៉ុននៅទូទាំងពិភពលោកក៏ឡើងថ្លៃដែរ។ ការណ៍នោះហើយ ដែលវាមិនសមតុល្យជាមួយនឹងលទ្ធភាពចាយវាយរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយ (final consumers) ធ្វើឱ្យផលិតផលជប៉ុនគាំងលក់ឥតដាច់។
ដោយឡែក រឿងរបស់ចិនវិញ គឺផ្សេងគ្នា។ វិបត្តិ បរិត្ដផរណា ចិន គឺបណ្ដាលមកពីចំនួនអ្នកផលិត ដើម្បីលក់កើនច្រើនជាងចំនួនអ្នកទិញដើម្បីប្រើប្រាស់។ ចិនបានតាំងខ្លួនជាអ្នកផលិតអ្វីៗសព្វគ្រប់បែបយ៉ាងសម្រាប់ពិភពលោកទាំងមូល។ ជាតួយ៉ាង ដែលបងប្អូនខ្មែរយើងអាចសម្គាល់បានងាយនោះ គឺសព្វថ្ងៃ យើងឃើញមានលក់ពាសពេញទីផ្សារប្រទេសកម្ពុជា នូវផលិតផលវាយនភណ្ឌពីប្រទេសចិន សម្បូរបែប ជាពិសេស ហូល ផាមួង ក្រណាត់ប៉ាក់ ឌិន អង្កាំ គ្រឿងអលង្ករណ៍សម្រាប់តុបតែងតួស្ត្រីរបាំបុរាណខ្មែរ ។ល។ ក្រៅពីផលិតហូល ផាមួង ហើយ ចិននៅបង្កើតរោងចក្រ ដេរសំពត់បត់ អាវប៉ាក់ សម្រាប់ខ្មែរស្លៀកក្នុងពិធីប្រពៃណីថែមទៀតផង។ បើយើងទិញហូល ផាមួង ខ្មែរដែលត្បាញស្រុកខ្មែរ ហើយជួលជាងដេរខ្មែរ យើងត្រូវចំណាយ យ៉ាងតិច US$ 100 ប៉ុន្តែ បើទិញពីចិនស្រាប់តែម្ដង ១ឈុតអស់តែ $25 តែប៉ុណ្ណោះ។ នោះហើយជាមូលហេតុដែលចិនអាចទន្ទ្រានចូលទីផ្សារ ហូលផាមួងនិងសម្លៀកបំពាក់ប្រណៃណីខ្មែរបាន។ ក្រៅពីនោះ ចិននៅថែមទាំងទន្ទ្រានចូល ទីផ្សារដូចគ្នានេះ នៅប្រទេសថៃ ឡាវ ភូមា ម៉ាឡេស៊ី ឥណ្ឌូណេស៊ី និងបណ្ដាប្រទេសស្ទើរទាំងអស់ក្នុងលោក។
ប៉ុន្តែអ្វីៗវាមិនដូចក្ដីរំពឹងទុករបស់ចិនទេ មហាសុបិនផ្លូវសូត្រ (One belt one road) ដែលចិនបានគូសវាស និងបានកំពុងធ្វើយ៉ាងសស្រាក់សស្រាំ ក៏មិនប្រាកដថាជោគជ័យ១០០%។ មហិច្ឆតាចិន ដែលហ៊ានដល់ថ្នាក់រាំងខ្ទប់ផ្លូវទឹក នៃមហាអនុតំបន់ទន្លេមេគង្គ ជាភាពគឃ្លើនមួយ ដែលយើងអាចពិចារណាពី ភាពលោភលន់ និងកង្វះគុណធម៌ របស់ដង្ខៅភ្នែកលឹបមួយនេះបាន។ គេបិទត្រីមិនឱ្យហូរចុះមកក្រោម (វៀតណាម ឡាវ កម្ពុជា ថៃ និង ភូមា) ហើយគេប្រាប់ថា ចាំគេ (ចិនអ្នកនៅខ្សែទឹកខាងលើ) អ្នកដឹកត្រីតាមផ្លូវសូត្រ យកមកលក់ឱ្យវិញ កុំពិបាកអី។ គេប៉ុនប៉ង ចង់ធ្វើជាអ្នកដើរប្រមូលយកភោគផល សម្បត្តិ ធម្មជាតិ ដី ទឹក ព្រៃ រ៉ែ របស់ភពផែនដីនេះទាំងមូល ហើយធ្វើជាអ្នកផលិត និងលក់តែម្នាក់ឯង សម្រាប់មនុស្សមួយពិភពលោកទិញ។
ពេលនេះ គ្រប់គ្នាកំពុងអង្គុយទស្សនា រង់ចាំមើលថា តើចិននឹងដោះស្រាយបញ្ហា បរិត្ដផរណា ដោយរបៀបណា។ ប្រសិនបើគ្មានដំណោះស្រាយសមស្របណាមួយទេ រោងចក្រ សហគ្រាសធំៗ អាចនឹងប្រឈមបិទទ្វារ មនុស្សអត់ការងារធ្វើ ទំនិញខូចចាក់ចោលឬដុតចោល…ប្រទេសជាតិនឹងជួបបញ្ហាធំ។
យោងតាមអត្ថបទមួយពី The Telegraph ប្រទេសចិនកំពុងព្រួយបារម្ភកាន់តែខ្លាំងឡើងអំពីសុខភាពនៃសេដ្ឋកិច្ចជាតិខ្លួនឯងនិងសេដ្ឋកិច្ចធំទីពីររបស់ពិភពលោក។
តម្លៃនៃទំនិញប្រើប្រាស់ផលិតនៅចិន Made in China គិតត្រឹមខែឧសភា បានធ្លាក់មកនៅ 0.6% ចូលដល់ខែមិថុនា បានធ្លាក់ចុះមកថែមទៀត ត្រឹម 0.1% ហើយសប្ដាហ៍មុន គឺចូលដល់ខែកក្កដា ២០២៣ នេះសន្ទស្សន៍តម្លៃអ្នកប្រើប្រាស់ CPI (Consumers Price Index) ធ្លាក់មកនៅ 0.0% (មានន័យថាគ្មានការទិញទាល់តែសោះ) ខណៈដែលសក្ដានុពលរបស់ក្រុមផលិតករចិនក៏កំពុងតែធ្លាក់ដាំក្បាលលឿនដូចផ្លេកបន្ទោរ និងអាចឈានដល់ការដួលរលំក្នុងពេលដ៏ខ្លីខាងមុខ។
យោងតាមទិន្នន័យដែលចេញផ្សាយដោយការិយាល័យស្ថិតិជាតិ (National Bureau of Statistics) កាលពីថ្ងៃចន្ទ សន្ទស្សន៍តម្លៃអ្នកប្រើប្រាស់ (CPI) មិនមានការផ្លាស់ប្តូរទេ តាំងពីខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២១ មកទើសឆ្នាំ២០២៣ នេះ។ នោះគឺជាអត្រាទាបបំផុតដែលមហាយក្សកំណាចចិនមិនធ្លាប់ជួបប្រទះទេ គិតចាប់តាំងពីដើមសតវត្សរ៍ទី១៩ មក។ បើនិយាយពីបរិត្ដផរណារបស់ពួកផលិតករចិននាគ្រានេះវិញ គឺវាមានសញ្ញាអាក្រក់តាំងពីខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០១៥ មកម្ល៉េះ។ មូលហេតុដ៏ធំជាងគេ គឺបណ្ដាលមកពី គោលនយោបាយ ម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចរបស់ចិនខ្លួនឯង។
ប្រិយមិត្តអ្នកអាន ប្រហែលជាមិនសូវបានឮញឹកញាប់ពីជំងឺនេះទេ ប៉ុន្តែខ្ញុំជឿថាប្រិយមិត្តប្រហែលជាធ្លាប់ជួបអ្នកជំងឺនេះ ឬប្រហែលជា មានម្ដងម្កាលទទួលដឹងនូវអាការៈជំងឺនេះដោយខ្លួនឯង គ្រាន់តែមិនចាប់អារម្មណ៍។ ជំងឺ Carpal Tunnel Syndrome (CTS) នេះ អាចបកប្រែជាខ្មែរថា “ជំងឺរលាកសរសៃកដៃ ឬ ជំងឺកៀបសរសៃកដៃ”។
អ្នកជំងឺ មានអាការៈ ដំបូងៗគឺឈឺស្ពឹកបាតម្រាមដៃ ចាប់ពីពាក់កណ្ដាលនាងដៃ ដល់មេដៃ។ ជាញឹកញាប់ រោគសញ្ញាសំខាន់របស់វា គឺញាក់នៅមេដៃ ម្រាមដៃចង្អុល ម្រាមដៃកណ្ដាល និងដៃនាង។ ហើយការឈឺចាប់ លេចឡើងខ្លាំងបំផុតនៅពេលយប់ នៅក្នុងចង្កោមរោគសញ្ញានៃជំងឺ CTS នេះ ពេលខ្លះក៏អាចធ្វើឱ្យអ្នកជំងឺ មានអារម្មណ៍ថា ក្រហាយ ក្ដៅនៅតំបន់កដៃ និងបាតដៃ។ អ្នកជំងឺខ្លះ ហាក់ដូចជាទទួលអារម្មណ៍ថា ខ្សោយដៃ ទន់ដៃ នៅពេលដែលប្រើប្រាស់ដៃដើម្បីចាប់កាន់អ្វីមួយ។
គេបានរកឃើញមូលហេតុធំៗមួយចំនួន ដែលបណ្ដាលឱ្យកើតមានជំងឺ CTS នេះ ដូចជា៖ ការចុចកុំព្យូទ័ររយៈពេលយូរ ក្ដាប់កាន់ទូរស័ព្ទរយៈពេលយូរ (ប្រសិនបើជាទូរស័ព្ទស្មាតហ្វូនទៀតនោះ ហានិភ័យនៃការបង្កជំងឺកាន់តែខ្ពស់) ការបើកបររថយន្ត ឬក្ដាប់កាន់ចង្កូតម៉ូតូ កង់ រយៈពេលយូរ។
អ្នកកើតជំងឺនេះ ប្រសិនបើ ទុកយូរមិនព្យាបាលឱ្យបានទាន់ពេលវេលាទេ អាចបណ្ដាលឱ្យបាត់បង់សរីរវិញ្ញាណចាប់ពីកដៃចុះទៅ (ឥតទទួលដឹងពីការប៉ះពាល់) សាច់ដុំបាតដៃទៅជារួមតូចស្វិត ទ្រុឌទ្រោម ខ្សោយ។ វាក៏អាចបណ្ដាលដល់មានការរលាកសន្លាក់ឆ្អឹង ហើយអាចដល់បាក់ឆ្អឹងកដៃទៀតផង។
ប្រសិនបើជំងឺនៅស្រាល គ្រូពេទ្យអាចប្រើវិធីចាក់ថ្នាំ ឬ ចាក់ម្ជុលវិទ្យាសាស្ត្រតាមក្បួនបុរាណចិន ព្យាបាលដោយយោហ្គា ឬ ចលនាពត់ពេនរាងកាយ ឬដោយបាញ់ឡាស៊ែកម្រិតទាប ការផ្ដល់សារធាតុវិតាមីនជំនួយ ការកៀបរុំដៃដោយឧបករណ៍សង្គ្រោះបែបទំនើប ជាដើម…។ល។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើ ករណីធ្ងន់ខ្លាំង គ្រូពេទ្យ នឹងវះកាត់ ដោយកាត់សរសៃ ចងសរសៃពួរ ដែលព័ទ្ធឆ្លងកាត់ ប្រអប់ដៃទៅកដៃ។
ចំពោះការបង្ការកុំឱ្យជំងឺនេះលេចឡើងបាន យើងត្រូវពិនិត្យមើលថា តើកិច្ចការងារប្រចាំថ្ងៃដែលយើងកំពុងធ្វើ មានសម្ពាធធ្ងន់ចំពោះកដៃដែរឬទេ? ប្រសិនបើការងារយើង គឺជាអ្នកវាយកុំព្យូទ័រវាស់ៗល្ងាច សូមឧស្សាហ៍សម្រាក ហើយម៉ាស្សាកដៃ តាមរយៈការធ្វើចលនាបង្វិលកដៃខ្លួនឯងយឺតៗ ឬ យកដៃឆ្វេងច្របាច់ដៃស្ដាំ និងយកដៃស្ដាំច្របាច់ដៃឆ្វេង ឆ្លាស់គ្នាទៅវិញទៅមក យ៉ាងហោចណាស់ ឱ្យបាន៥នាទីជាប់គ្នា ក្នុងការម៉ាស្សា។
ប្រសិនបើ ការងារវាយកុំព្យូទ័រនោះ ជាការងារពេញម៉ោង ដែលត្រូវប្រតិបត្តិដល់ទៅ៨ម៉ោង ក្នុង១ថ្ងៃ គួរតែឈប់សម្រាក រៀងរាល់ ២ម៉ោងម្ដង។ ក្រៅពីនោះ ត្រូវរកតុ រកវត្ថុអ្វីដាក់កល់ដៃ កុំឱ្យកដៃមានសភាពប្រឹងខ្លាំងពេកក្នុងការទប់ចលនា។ ក្រៅពីកិច្ចការងារវាយកុំព្យូទ័រ សូម្បីតែអ្នកញៀននឹងទូរស័ព្ទដៃស្មាតហ្វូន ហើយកាន់ជាប់គ្នាច្រើនៗម៉ោងក្នុង១ថ្ងៃ ក៏អាចជួបបញ្ហាដូចរៀបរាប់ខាងលើនោះដែរ។ មានបច្ច័យរួមផ្សំមួយទៀតដែរ ដែលទាក់ទងនឹងកត្ដាហ្សែន ឬ តំណពូជ។ មានន័យថា ប្រសិនបើយើង មានបុព្វបុរស ដែលជាអ្នកជំនាន់មុន (ឪពុក ម្ដាយ ជីដូន ជីតា…) ធ្លាប់កើតមានជំងឺ CTS នេះ មានន័យថា យើងក៏ងាយប្រឈមនឹងការកកើតឡើងជាទីបំផុត ប្រសិនបើយើងប្រហែសតែបន្តិច។
Viriya Lim's Blog 
