មោទកភាពនៃឈ្មោះខ្ញុំ

មោទនភាពនៃឈ្មោះខ្ញុំ

បេះដូងជម្ពូ គូរនៅលើថ្ម
វាសដោយដី-ស លម្អដោយឈ្មោះ
លឹមវីរីយ៉ា បួនម៉ាត់យ៉ាងខ្ពស់
មិនខ្លីវែងហួស ជួសចាំងាយបាន។

ឈ្មោះពីកំណើត កើតពីម៉ាក់ប៉ា
តាក់តែងចែងចា នយ័ថាក្លាហាន
មោះមុតរឹងប៉ឹង មិនត្អឹងសាមាន្យ
ប៉ាម៉ាក់រុញច្រាន ឲកូនខ្មីឃ្មាត។

មិនដែលក្រឡាស់ ឬផ្លាស់ឈ្មោះថ្មី
ព្រោះឈ្មោះមាននយ័ ស្តីរាប់ដោយញាតិ
មិនដូចក្មេងក្មាង ផ្តេសផ្តាសព្រោងព្រាត
ដាក់ឈ្មោះចោលម្សៀត ឃ្លាតចាកនយ័ពិត។

មោទនភាពខ្ញុំ គឺភាពស្មោះត្រង់
រក្សាបានខ្ញង់ ផ្ចិតផ្ចង់ជីវិត
មិនភូតមុសា រចនាបាំងបិទ
លឹមវីរីយ៉ាពិត ផ្តិតជាប់រយឆ្នាំ។

ឈ្មោះចារលើខ្សាច់…

ឈ្មោះចារលើខ្សាច់...

រលកបោកខ្សាច់ផ្តាច់ស្នាមស្នេហ៍ចាស់
ទឹកហូរបញ្ច្រាស់ដាស់ខ្យល់សមុទ្រ
ឈ្មោះបងបីម៉ាត់ដែលអូនចារទុក
មិនទាន់រលុបពីបេះដូងឡើយ។

រលករលេញប្រដេញមិនដាច់
រលាស់គ្រាប់ខ្សាច់ផ្ដាច់ឈ្មោះអូនហើយ
Lim Viriya ដែលបងឆ្លាក់ឲ
ទឹកប្រៃដង្ហោយហូរគ្មានសល់អ្វី។

ឈ្មោះបងអូនបានឆ្លាក់ក្នុងបេះដូង
ប៉ុន្តែឈ្មោះអូនបងឆ្លាក់លើដី
អនុស្សាវរីយ៍ហាក់នៅថ្មីៗ
សមុទ្រសាក្សីរឿងស្រីនិងបង។

ឩ ទឹករលកកុំបោកខ្លាំងពេក
ខ្ញុំស្ទើរដួលដេកឈឺចាប់កន្លង
នៅលើលោកនេះគ្មានអ្នកស្មោះម្ដង
ឈប់គិតឈប់ផ្សងហើយក្នុងជាតិនេះ។
————————————————–
លឹម វីរីយ៉ា, ថ្ងៃអាទិត្យ ១កើត ខែកត្តិក ឆ្នាំម្សាញ់ បញ្ចសក័ ព.ស ២៥៥៧

រឿង ឆ្នាំក្រោយខ្ញុំនឹងឈប់លួច

ឆ្នាំក្រោយខ្ញុំនឹងឈប់លួច(អត្ថបទអក្សរសិល្ប៍ចិន)

ក្នុងសមយ័ ឈុនឈីវ គ្រាមួយនោះ “តែ យីង ជឺ” ជាមន្ត្រីប្រទេសសុង បានពិភាក្សាពីបញ្ហាការគ្រប់គ្រងប្រទេសជាមួយនឹង “ម៉ឹង ជឺ”ម៉ឹង ជឺ បានលើក យកបញ្ហាអត់ឃ្លានរបស់ប្រជាជនមកវែកញែកដោះស្រាយដោយបាននិយាយថា៖ “ក្រៅពីភយ័ធម្មជាតិ ការរាំងស្ងួត ដែលធ្វើឲ្យប្រជារាស្រ្តជួបប្រទះ នឹងភាពលំបាកទៅហើយនោះ ពន្ធអាករ ក៏នៅតែជាភារៈដ៏ធ្ងន់ធ្ងរផងដែរ”។

ក្រោយការជជែកវែកញែកមួយស្របក់ធំមក តែ យិង ជឺ ក៏យល់ព្រមទទួលការពិតត្រង់ចំណុចនេះ ព្រមទាំងសន្យាថានឹងកាត់បន្ថយពន្ធអាករខ្លះៗ តែមិនអាចកាត់ផ្តាច់ភ្លាមៗនោះទេ ដោយរង់ចាំទាល់តែឆ្នាំមុខ ទើបអាចកាត់ផ្តាច់បាន។ ក្នុងឆ្នាំនេះ បានគ្រាន់តែបន្ធូរបន្ថយប៉ុណ្ណោះ។

ស្តាប់យោបល់របស់ តែ យិង ជឺ ហើយ ម៉ឹង ជឺ អង្គុយស្ងៀមមួយសន្ទុះ គេយល់ក្នុងចិត្តថា តែ យិង ជឺ គ្រាន់តែនិយាយ ឲ្យរួចពីមាត់តែប៉ុណ្ណោះ គេមិនមានចេតនា ដោយពិតប្រាកដនោះទេ ហេតុនេះ ម៉ឹង ជឺ ក៏និទានរឿងមួយឲ្យ តែ យិង ជឺ ស្តាប់ ៖

——————————————–

……មានបុរសម្នាក់ តែងដើរលួចមាន់អ្នកស្រុកជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ ថ្ងៃមួយ អ្នកជិតខាងម្នាក់ដឹងថា បុរសនេះ ជាអ្នកលួចមាន់របស់ខ្លួន ក៏ខឹងសម្បារយ៉ាងខ្លាំង។ កន្លងមកទៀត មានអ្នកភូមិម្នាក់ បានទៅជួយដាស់តឿនបុរសជាចោរនោះថា៖ “ការលួចទ្រព្យសម្បត្តិអ្នកដទៃ គឺជាអំពើថោកទាបគួរឲ្យអាម៉ាស់បំផុត ឯងលួចមាន់អ្នកស្រុក ចាត់ទុកថាជាមនុស្សខ្វះសីលធម៌ ហេតុនេះ ឯងត្រូវកែខ្លួនឲ្យបានល្អឡើងវិញ ហើយចាប់ពីពេលនេះតទៅ ត្រូវឈប់ទៅលួចមាន់គេទៀត”។

ក្រោយពីបានស្តាប់ហើយ បុរសលួចមាន់ក៏ឆ្លើយថា៖ “ខ្ញុំដឹងថា ខ្ញុំបានធ្វើខុសមែន ឥលូវនេះអញ្ចេះទៅចុះ ខ្ញុំនឹងលួចឲ្យកាន់តែតិចជាងមុន ដែលពីមុនលួចរាល់ថ្ងៃ ឥលូវនេះ​ខ្ញុំនឹងលួចមួយខែម្តង ហើយលួចតែមាន់មួយទេ ដល់ឆ្នាំមុខ ខ្ញុំនឹងឈប់លួចមែនទែនហើយ”……????

ប្រភពពី: “ប្រាជ្ញាជីវិត” បកប្រែនិងរៀបរៀងដោយ គឹម ចាន់ណា (អតីតសាស្រ្តាចារ្យខេត្តបាត់ដំបង), ទំពរ័ ១៦-១៨, ការផ្សាយរបស់សមាគមអ្នកនិពន្ធខ្មែរ, ២០០៨

—————————————–

វិភាគអក្សរសិល្ប៍

“ដឹងថាខុសត្រូវកែប្រែភ្លាម មិនបាច់ចាំស្អែកនោះទេ”

 ដឹងថាខុសហើយឆាប់កែប្រែ គឺប្រសើរបំផុត។ អ្វីដែលគួរឲ្យសោកស្តាយនោះគឺ ការដឹងថាខ្លួនខុសតែមិនព្រមទទួលកំហុស ព្រមទាំងរកវិធីដោះសាឲ្យខ្លួនរួចផុតពីខុស មនុស្សប្រភេទនេះមានច្រើនរាប់មិនអស់ មូលហេតុដោយសារអ្នកទាំងនោះ មិនមានភាពក្លាហានគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការទទួលកំហុស។

ភាពខ្ពង់ខ្ពស់របស់មនុស្ស មិនមែនសំដៅលើថា អ្នកនោះមិនធ្លាប់ធ្វើអ្វីខុសនោះទេ ការធ្វើខុសវាជារឿងដែលពិបាកនឹងជៀសវាងបំផុត តែចំពោះមនុស្សល្អមានគុណធម៌ គេនឹងមានសេចក្តីក្លាហានគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការទទួលស្គាល់កំហុស និងព្យាយាមកែសម្រួលខ្លួនឯងសាជាថ្មីតាមរយៈការប្រតិបត្តិ គឺមិនមែនជាពាក្យសន្យា នោះទេ។

ដឹងច្បាស់ថាខ្លួនខុស បែរជាមានចេតនាបន្លាយពេលវេលា មិនព្រមកែប្រែភ្លាមៗ មនុស្សប្រភេទនេះ មិនត្រឹមតែមិនអាចលប់លាងអតីតកាលដ៏អាស្រូវបាននោះទេ គេរឹងរឹតតែធ្លាក់ក្នុងអន្លង់នៃអំពើបាបដោយគ្មានទីបញ្ចប់។

តាមឧទាហរណ៍ខាងលើ បើទទួលស្គាល់ថា ការលួចមាន់ជាអំពើអាក្រក់ ក៏គួរតែឈប់លួចយ៉ាងដាច់ខាត កែប្រែខ្លួនជាបន្ទាន់ ហេតុអ្វីត្រូវចាំដល់ឆ្នាំមុខបានឈប់លួច? ធ្វើខុសមិនមែនគួរឲ្យខ្មាសនោះទេ អ្វីដែលគួរឲ្យខ្មាសនោះ គឺការដែលដឹងថាខុសហើយនៅតែបំពាន។ ខុសដដែលៗ ខុសហើយខុសទៀត ថែមទាំងខំរកល្បិចគ្រប់យ៉ាងមកដោះសា បោកប្រាស់ទាំងអ្នកដទៃ បោកប្រាស់ទាំងខ្លួនឯង។

—————————————-

“ម៉ៅ ឡៃ” អ្នកនិពន្ធម្នាក់ បានទុកពំនោលដ៏ល្អមួយថា៖

 “សូមកុំមានការអៀនខ្មាស នៅពេលទទួលស្គាល់កំហុស ព្រោះការទទួលស្គាល់កំហុស បញ្ជាក់ឲ្យដឹងថា ចាប់ពីពេលនេះទៅ អ្នកឆ្លាតជាងមុនហើយ”

អំបុកចេកទុំ…

អំបុកចេកទុំ…

(បទ ភុជង្គលីលា)

អំបុកស្រូវថ្មីចេកទុំ
កម្លោះក្រមុំ បន្ទុំចិត្តនឹក
បានឆីស្រម៉ៃឡើងភ្លឹក
ពីយប់ដល់ព្រឹក រឭកមិនណាយ
ឆីហើយអារម្មណ៍ស្រស់ស្រាយ
លែងនឹកនាបាយ អភិប្រាយទៀត
អំបុកចេកទុំមិនឃ្លាត
អាហារ-សរជាតិរវាតមិនបាន
ទំនៀមខ្មែរពីបុរាណ
រស់សុខក្សេមក្សាន្ត សម្រាន្តដោយស្រូវ
អំបុកនាដើមរដូវ
ក្រអូបពេកកូវ តម្រូវដូងខ្ចី
មានចេកណាំវ៉ាពីរបី
មិនគ្រាន់ទុកឆី ប្រឡែងព្រះខែ
អំបុកមួយចានជូនម៉ែ
នៅសល់ហូរហែ ទុកជូនដល់ឪ
អំបុកឈ្ងុយឈ្ងប់ពេកកូវ
វស្សាផុតទៅ តម្រូវរោងការ
ប្រុសស្រីសមយ័នេះណា
មិនដឹងសាវតារ អំបុកសាក្សី
ដើរតួក្នុងប្រពៃណី
ទម្លាប់ចូលស្តី សិរីនាំមុខ
ត្រូវមានអំបុកឈ្ងុយឈ្ងប់
ដាល់ពីព្រលប់ ស្តីពីព្រលឹម
ហែក្បួនដោយស្នាមញញឹម
ងើយមុខសង្ឃឹម អំបុកក្នុងដៃ
ដល់ហើយមិននៅតថ្លៃ
អំបុកពេញល្អី ស្រមយ័ដូរស្នេហ៍
យាយតាបងប្អូនពុកម៉ែ
ហេហាហូរហែ កន្តែរ៉ែរាំ
គោះស្គរគោះប៉ោតទន្ទ្រាំ
ស្រែកច្រៀងរេរាំ សុំកូនក្រមុំ
រឿងរ៉ាវសង្ខេបត្រឹមម្តុំ
ជារឿងប្រមុំ ប្រមូលចែកញាតិ
អានហើយកុំភ្លេចខ្មីឃ្មាត
រំលែកតទៀត ឲ្យញាតិដឹងផង!
——————————————
ដោយ លឹម វីរីយ៉ា,
សៀមរាប, ថ្ងៃទី២៩ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១៣, ត្រូវនឹងថ្ងៃអាទិត្យ ១០រោច ខែភទ្របទ ឆ្នាំម្សាញ់ បញ្ចសក័ ព.ស ២៥៥៧

កន្ទួតឆុងស្ករ

កន្ទួតឆុងស្ករ

កន្ទួត កន្ទួត! ល្ងាចនេះសុំអួត កន្ទួតឆុងស្ករ
ឆុងទុកឲ្យហើយ រៀបរយបវរ
គ្របទុកឲ្យល្អ អប់ដោយក្លិនផ្កា។

កន្ទួតឆុងស្ករ បង្អែមតំណ តពីដូនតា
ចាស់ៗច្រើនធ្វើ ទុកលួងអាង៉ា
ពេលយំឡូឡា ស្រែករកចេកចៀន។

កន្ទួតឆុងស្ក កូនតូចអំណរ ពេលចេញពីរៀន
មិនដឹងល្បិចម៉ែ ថែទុកធ្វើស្ពាន
លួងលោមបង្រៀន អាង៉ាបាត់យំ។

កន្ទួតឆុងស្ករ ក្មេងផ្អើលឈូឆរ រត់មករោមជុំ
ចាស់ៗភូមិខ្ញុំ លៀងក្រោយជំនុំ
កន្ទួតបែកគុម្ព ញ៉ាំមិនដែលខាត។

បង្អែមកូនក្មេង ជួនចាស់ញ៉ាំលេង បន្លប់អណ្តាត

កុំឲ្យមួម៉ៅ គ្រលាស់ច្រើនខាត
ផ្លិបផ្លប់ផ្លុងផ្លាត បាតចានសល់គ្រាប់។
———————————
លឹម វីរីយ៉ា,
សៀមរាប, ថ្ងៃពុធ ៧កើត ខែភទ្របទ ឆ្នាំម្សាញ់ បញ្ចសក័ ព.ស ២៥៥៧

ឆាល្ពៅផ្ទះខ្ញុំ

ឆាល្ពៅផ្ទះខ្ញុំ

ថ្ងៃនេះផ្ទះខ្ញុំមានឆាល្ពៅ
ស្នាដៃចុងភៅសែនចំណាន
មកពីធ្វើការដាក់មួយចាន
ចង់ធាត់ប៉ុន្មានមិនខ្វល់សោះ។

ឆាល្ពៅក្តៅៗហៅគ្នាឆី
ស្លឹកខ្ទឹមថ្មីៗបៃតងស្រស់
ច្របល់នឹងលឿងពណ៌ចម្រុះ
ក្លិនឈ្ងុយទ្រុបអស់គួរឲ្យចង់។

អញ្ជើញញាតិមិត្តម្នាក់មួយម៉ាត់
ឆាល្ពៅខ្ញុំណាត់បាយថ្ងៃត្រង់
បើបានជ្រាបហើយកុំបង្អង់
ត្រៀមចានត្រឹមត្រង់ប្រយត្ន័អស់។

មានទាំងវីតាមីនច្រើនអនែក
ជួយដល់កែវភ្នែកនិងសម្រស់
ញ៉ាំជាប្រចាំកុំឲ្យខុស
ត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះងាយរកណាស់។

ឆាល្ពៅអាហារស្រុកខាងលិច
ផ្សំគ្រឿងតិចៗល្បិចចាស់ៗ

បញ្ឆោតក្មេងៗរើសម្ហូបផ្ដាស់

ឆាល្ពៅល្អណាស់ច្បាស់ជាឆ្ងាញ់។
——————————-
លឹម វីរីយ៉ា
សៀមរាប, ថ្ងៃអង្គារ៍ ៦កើត ខែភទ្របទ ឆ្នាំម្សាញ់ បញ្ចសក័ ព.ស ២៥៥៧

ស្នាមញញឹមថ្ងៃអាទិត្យ

ស្នាមញញឹមថ្ងៃអាទិត្យ

ស្នាមញញឹមថ្ងៃអាទិត្យ ផ្ញើរជូនមិត្តគ្រប់អាត្មា
ស្នាមញញឹមចុងសប្តាហ៍ ឥតមុសាចារជាប់ប្រាណ។

ស្នាមញញឹមសង្ឃឹមជាក់ ជូនមិត្តភក្រ្ត័គ្រប់ទីឋាន
សូមញញឹមតបវិញថ្កាន ដើម្បីបានសុខសួស្តី។

ស្នាមញញឹមបប្រឹមជាប់ ជាទម្លាប់នាំសិរី
សូមញញឹមរៀងរាល់ថ្ងៃ ភ្ជាប់និស្សយ័កុំឲ្យធ្លាក់។

ស្នាមញញឹមផ្កាត្រកួន បើសមសួនពេញចិត្តអ្នក
សូមឆ្លើយតបដោយរាក់ទាក់ សង្ហាជាក់ទាំងអស់គ្នា។

ស្នាមញញឹមខ្លឹមបរិសុទ្ធ មិនស្រយុតផុតសួគ៌ា
យើងញញឹមគ្រប់អង្គា រាល់វេលាជានិរន្តរ៍។
———————————-
លឹម វីរីយ៉ា
សៀមរាប, ថ្ងៃអាទិត្យ ៤កើត ខែភទ្របទ ឆ្នាំម្សាញ់ បញ្ចសក័ ព.ស ២៥៥៧

អនុស្សាវរីយ៍ភ្នំក្រពើ

អនុស្សាវរីយ៍ភ្នំក្រពើ

វាលស្រែស្នេហ៍ខ្ញុំ…

វាលស្រែស្នេហ៍ខ្ញុំ...

សម្រស់វាលស្រែ ខែស្រាពណ៍ឆ្នាំម្សាញ់
ទឹកភ្លៀងដក់ពេញ រលេញគុម្តស្រូវ
ធម្មជាតិបៃតង ផ្សងចិត្តប៉ងនៅ
ស្រូបខ្យល់រដូវ ត្រជាក់ដួងចិត្ត។

សម្រស់ស្រុកខ្មែរ ក្បែរដងបុព្វតា
វែងផុតនេត្រា ចាររឿងអឌិត
កាលបងនិងអូន សាងក្បូនស្នេហ៍ពិត
ប្រលោមកាយស្និទ្ធ ក្រោមទឹកសន្សើម។

វាលស្រែវាលស្រូវ ខ្ទមស្បូវរនាប
បងលូកដៃស្ទាប អង្អែលថ្ពាល់ឆ្នើម
វាយោត្រជាក់ ធ្លាក់ឈ្លក់ដង្ហើម
អស្ចារ្យសម្បើម ផ្ដើមស្នេហ៍ថែចង។

សម្លឹងមើលមេឃ ផ្លេកបន្ទោព្រាក
ភ្ញាក់ខ្លួនស្ទុះងាក ក្រសោបអោបបង
នឹកឡើងសែនខ្មាស់ កំពិសក្តាមខ្យង
ហិចហែលត្រសង ចងចិត្តម្ចាស់ថ្លៃ។

សម្រស់ស្រុកខ្មែរ វាលស្រែជើងភ្នំ
ផ្គរលាន់រងំ ប្រគំយប់ថ្ងៃ
ភិរុណបង្អុរ ជោគដួងហឫទ័យ
ថ្ងៃស្អែកថ្ងៃថ្មី យើងជួបគ្នាទេ?

——————————
ដោយ លឹម វីរីយ៉ា
សៀមរាប, ថ្ងៃទី ៣១ កក្កដា ឆ្នាំ២០១៣

នំបញ្ចុកខ្មែរ…

នំបញ្ចុកខ្មែរ...

នំអ៊ើយនំខ្មែរថែសាវតា
នំពីដូនតាឆីមិនណាយ
បានភ្លក្សពិតឆ្ងាញ់សើចក្អាកក្អាយ
នំស្រាវចង្វាយហៅបញ្ចុក។

រសជាតិគួរគាប់ជាប់ចិត្តក្រៃ
រសជាតិស្នាដៃខ្មែរបុរាណ
ចេះស្លចេះស្លុកយ៉ាងថ្កើងថ្កាន
មួយចានពីរចានជូនមិនថ្វី។

មានទាំងប្រហើរ និង ការី
ញាតិមិត្តមូលមីររើសតាមចិត្ត
អន្លក់ខ្ចីស្រស់ហាន់ឡើងល្អិត
ធ្វើល្បោយលោមស្និទ្ធឆ្អិតជាប់មាត់។

បញ្ចុកនំខ្មែរស្រុកស្រែក្រុង
ត្រៀមចាំបំរុងដោយចិត្តស្មោះ
ជប់លៀងជុំញាតិឆ្ងាញ់មិនទាស់
អញ្ជើញចូលចុះតាមត្រូវការ។

ឃើញនំបញ្ចុកនឹកដល់ម៉ែ
នឹកដល់ស្រុកស្រែទីកំណើត(១)
អនុស្សាវរីយ៍តាំងពីកើត
អាហារកំណើតភ្លេចមិនបាន។

(១) ចេះតែសរសេរហ្អេ តាមពិតខ្ញុំកើតនៅក្នុងក្រុងសោះ!
————————————-
ដោយ លឹម វីរីយ៉ា
សៀមរាប, ថ្ងៃទី២៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៣

កំណាព្យខ្មែរ ទស្សនវិជ្ជា និង ចំណេះដឹងទូទៅ