ពេលអត់លុយ (កំណាព្យបទកាកគតិ)

មានលុយអត់លុយ កុំធ្វើមុខស្អុយ
នាំគេមើលងាយ ញញឹមកុំខ្លាច
បាចស្នេហ៍ពង្រាយ នឹងមានសម្ពាយ
ធ្លាយចូលហៅបុណ្យ។

បុណ្យនោះជាអ្វី? សូមប្រាប់សេចក្ដី
ន័យមិនដាបដុន ជាអារម្មណ៍មួយ
ដែលជួយដោះកុន រឿងទ័លយ៉ាកចុន
ក្លាយប៉ុនពងមាន់។

ក្ដីសុខដែលពិត មិនមែននៅជិត
កន្លែងអ្នកគ្រាន់ តាមពិតនៅឆ្ងាយ
ឆ្ងាយផុតគេជាន់ ផុតភ័យអាសន្ន
លាន់តែសន្តិ។

ខ្ញុំរស់មួយជាតិ រស់ឆ្ងាយពីញាតិ
ដែលមានអស្មិ ក្បាលធំជាងពោះ
យសគ្មានសុចិ បាត់ទាំងសតិ
រាប់មិនកើតទេ។

មានលុយអត់លុយ កុំទៅប្រថុយ
បែកស្លុយខ្ចីគេ នាំបង់ប្រវត្តិ
គេកត់ឈ្មោះផ្ទេរ បុលវាល់ចង្អេរ
ខូចកេរ្តិ៍អាស្រូវ។

អត់លុយហ៊ឺហារ មិនដែលសោកា
ឈឺផ្សាតាមផ្លូវ មុខស្រស់ជានិច្ច
មិនធ្មេចក្រញូវ បណ្ដាំម៉ែឳ
កូនត្រូវតែសើច។
————–
វិរិយា🌸

ថ្ងៃចន្ទ ៣កើត ខែកត្ដិក ឆ្នាំជូត ទោស័ក ព.ស. ២៥៦៤
ត្រូវនឹងថ្ងៃទី១៩ ខែតុលា គ.ស. ២០២០

រូបថតនៅក្រុង តូក្យូ ប្រទេសជប៉ុន ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០១៨
  • Chronologist_Astronomer

    ហេតុអ្វីមានខែទុតិយាសាឍ?

  • moon-crescent symbol in Khmer language

    សញ្ញាអឌ្ឍចន្ទ (៝) ក្នុងភាសាខ្មែរ

  • ទស្សនៈអំពីពណ៌ស្បែក ដែលបង្កជាវិបត្តិសុខភាព រាតត្បាតខ្លាំងក្នុងចំណោមក្មេងស្រី និងស្ត្រីដែលមានការអប់រំទាបនៅកម្ពុជា

  • រឿង “ធ្វើសង្គ្រាមលើក្រដាស”

  • Chronologist_Astronomer

    ហេតុអ្វីមានខែទុតិយាសាឍ?

  • moon-crescent symbol in Khmer language

    សញ្ញាអឌ្ឍចន្ទ (៝) ក្នុងភាសាខ្មែរ

  • ទស្សនៈអំពីពណ៌ស្បែក ដែលបង្កជាវិបត្តិសុខភាព រាតត្បាតខ្លាំងក្នុងចំណោមក្មេងស្រី និងស្ត្រីដែលមានការអប់រំទាបនៅកម្ពុជា

  • រឿង “ធ្វើសង្គ្រាមលើក្រដាស”

  • ហេតុអ្វីមានខែទុតិយាសាឍ?

    ហេតុអ្វីមានខែទុតិយាសាឍ?

    នៅពេលដែលគេនិយាយថា ១ឆ្នាំ មាន៣៦៥ថ្ងៃ ខ្ញុំតែងប្រកែកថា មិនទាន់ត្រឹមត្រូវនៅឡើយទេ បើរាប់តាមឆ្នាំចន្ទគតិ គឺ១ឆ្នាំ មានត្រឹមតែ #៣៥៤ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ។ តាមពិតនិយាយដូច្នេះក៏មិនទាន់ត្រឹមត្រូវដែរ។ អ៊ីចឹង តើក្នុង១ឆ្នាំ មានប៉ុន្មានថ្ងៃឱ្យប្រាកដ? ភាពប្រាកដប្រជានៃចំនួនថ្ងៃ ក្នុង១ឆ្នាំ មិនទៀងទាត់ទេ គឺវាល្អៀងចុះល្អៀងឡើងនូវរៀងរាល់បីបួនឆ្នាំម្ដង។ ហើយបើយើងគណនារង្វិលជុំនៃផែនដីជុំវិញព្រះអាទិត្យ និង ព្រះចន្ទជុំវិញផែនដីផង និងជុំវិញព្រះអាទិត្យផងនោះ ឃើញថាលទ្ធផលគណនា រឹតតែខុសគ្នាឆ្ងាយ។ ដើម្បីអាចបែងចែកឱ្យបានច្បាស់ និងងាយយល់ ដំបូង យើងត្រូវដឹងថា បើរាប់តាម សុរិយគតិ (Gregorian Calendar) គឺប្រក្រតិទិនផ្អែកលើព្រះអាទិត្យ យើងនឹងបាន ១ឆ្នាំ ស្មើនឹង ៣៦៤.២៤ ថ្ងៃ (តួលេខចែកមិនដាច់)។ ម្ល៉ោះហើយ គេយកតួលេខដែលសល់ៗនៅខាងចុងនៃឆ្នាំនីមួយៗ បូកបញ្ចូលគ្នាទៅ យូរៗ គេនឹងបាន ១ឆ្នាំ មាន ៣៦៦ថ្ងៃម្ដង ហើយឆ្នាំដែលមាន ៣៦៦ថ្ងៃនោះ ក៏ជាឆ្នាំដែលមានថ្ងៃទី ២៩ ខែកុម្ភៈផងដែរ។ បើរាប់តាម ចន្ទគតិ (Lunar-Solar Calendar)…


  • សញ្ញាអឌ្ឍចន្ទ (៝) ក្នុងភាសាខ្មែរ

    សញ្ញាអឌ្ឍចន្ទ (៝) ក្នុងភាសាខ្មែរ

    នៅក្នុងភាសាខ្មែរយើង មានពាក្យទោលដែលជាតួព្យញ្ជនៈពួកអ ឬអ៊ ដែលមានន័យគ្រប់គ្រាន់ ដូចជា “ក” ប្រភេទជានាម ប្រែថា អវយវៈដែលតពីក្បាលទៅស្មា ឬទៅខ្លួននៃមនុស្សសត្វ ។ ដូចជា “ទ” ជានាម ប្រែថា ប្រដាប់ធ្វើដោយឈើ, ឫស្សី, ដែក, ឬ ជ័រផ្លាស្ទីក សម្រាប់ដាក់រង ឬ ត្រងបង្ហូរទឹក។ ដូចជា “ង” ជាគុណនាម ប្រែថា ដែលមានរំពត់ខាងគល់ ឬ ខាងចុងងើយស្ទើតឡើង។ រួមទាំងពាក្យទោលជាច្រើនផ្សេងទៀតដែលមានន័យគ្រប់គ្រាន់តែឯកឯង ដូចជា “ត ខ គ ញ ដ ព ល ស” ជាដើម។ ជាធម្មតា ពាក្យខ្មែរភាគច្រើនយើងចំណាំតែបន្ថែមអក្សរ “រ” ខាងចុងតួព្យញ្ជនៈទោលរបៀបនេះ ដែលតាមការពិត មានព្យញ្ជនៈដែលជាពាក្យពេញលេញខ្លះ ឥតត្រូវការបន្ថែម “រ” នៅខាងចុងវាទេ។ ម្ល៉ោះហើយ អ្នកអានភាសាខ្មែរ ច្រើនតែច្រឡំភ្ជាប់អំណានប្រកបទៅនឹងអក្សរខាងដើមទៅវិញ។ ឧទាហរណ៍ដូចជា “ទូកង”…


  • ទស្សនៈអំពីពណ៌ស្បែក ដែលបង្កជាវិបត្តិសុខភាព រាតត្បាតខ្លាំងក្នុងចំណោមក្មេងស្រី និងស្ត្រីដែលមានការអប់រំទាបនៅកម្ពុជា

    ទស្សនៈអំពីពណ៌ស្បែក ដែលបង្កជាវិបត្តិសុខភាព រាតត្បាតខ្លាំងក្នុងចំណោមក្មេងស្រី និងស្ត្រីដែលមានការអប់រំទាបនៅកម្ពុជា

    អស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយ រាប់ចាប់តាំងពីកម្ពុជាងើបពីសង្គ្រាម មានទូរទស្សន៍ ទស្សនាវដ្ដី និងចុងក្រោយនេះ គឺអ៊ីនធើណិតដ៏សម្បូរបែប ដែលជាឧបករណ៍ទំនើបពេញនិយម សម្រាប់ប្រើប្រាស់ ក្នុងការមើល និង ប្រៀបធៀបគ្នា អំពីស្ដង់ដារជីវិតរស់នៅ។ ការប្រាស្រ័យទាក់ទងគ្នាលើកដំបូង មនុស្សសម្លឹងមើលគ្នា ហើយវិនិច្ឆ័យ គោរពរាប់អាន លើកតម្កើង ឬរើសអើង ដោយគំហើញនៃសម្បុរស្បែកខាងក្រៅជាមុនសិន។ ទម្រាំចូលដល់សម្ព័ន្ធភាពជ្រាលជ្រៅ ដែលអាចដឹងបានដល់ចិត្តគំនិតខាងក្នុង មានអ្នកខ្លះ ផ្ដាច់ទំនាក់ទំនង តាំងពីឃើញពណ៌ស្បែកស្រគាំ ស្រអាប់ មិនគាប់ចិត្តជាលើកដំបូងម្ល៉េះ។ អ្នកមានស្បែកពណ៌សភ្លឺ គេកំណត់ថាជាមនុស្សជោគជ័យ ខ្លាំងពូកែ មានធនធាន ជាប់ពូជចិនយួន ជាអ្នកឆ្លាត ដែលអាចពឹងពាក់បាន។ អ្នកមានស្បែកពណ៌ត្នោត ក្រហមដិត គេកំណត់ថាជាមនុស្សក្រីក្រ អន់ ព្រោះប្រកបរបរហាលថ្ងៃក្ដៅច្រើន មិនជាប់ពូជចិនយួន មិនឆ្លាត អសមត្ថភាពក្នុងជីវិត។ នេះជាផ្នត់គំនិតដែលអាក្រក់ជាងជំងឺរាតត្បាតធម្មតាទៅទៀត។ វាលើសពីបញ្ហាវិបត្តិវប្បធម៌ គឺទស្សនៈនេះក្លាយជាអាវុធសម្លាប់មនុស្សយ៉ាងសាហាវនៅពាសពេញប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសស្ត្រីក្មេងៗ ដែលរស់នៅក្នុងសង្គមមួយ ដែលខ្វះការអប់រំ។ ដោយជឿទៅតាមពាក្យញុះញង់របស់ឈ្មួញអសីលធម៌ នារីក្មេងៗ យល់ព្រមចាយលុយទិញក្រែមគីមី ដែលគេផ្សាយតាមបណ្ដាញព័ត៌មានថា នឹងជួយប្ដូរពណ៌ស្បែករបស់ពួកនាងឱ្យបាន ស ភ្លឺ រលោង…


Leave a comment