Category Archives: អក្សរសាស្ត្រខ្មែរ | Khmer Literature

ឈ្មោះកូនស្រីជាភាសាបាលី-ខ្មែរ ពីរោះៗ

ខ្ញុំមិនដឹងថាមកពីហេតុអ្វី តាំងពីយូរយារណាស់មកហើយ ខ្ញុំរមែងត្រូវបានគេស្នើសូមឱ្យជួយរកនឹកដាក់ឈ្មោះជូនកូនៗរបស់គេទាំងស្រីប្រុស។ ជាក់ស្ដែង កូនៗរបស់បងស្រីខ្ញុំ កូនរបស់និស្សិត (កូនសិស្សខ្ញុំ) និងអ្នកស្គាល់រាប់អានគ្នាជាច្រើន និយមរកពឹងពាក់ខ្ញុំឱ្យជួយរកនឹកគិតប្រសិទ្ធនាមជូនដល់កូនគេដែលទើបនឹងកើត ខ្លះប្រុងនឹងកើត ដើម្បីជាអនុស្សាវរីយ៍។ ប្រហែលជា រយៈកន្លងៗមក គេបានកត់សម្គាល់ចងចាំថា ខ្ញុំជាអ្នកសិក្សារៀនសូត្រ ហើយនិយមចែករំលែកចំណេះដឹងទាក់ទងនឹងភាសាខ្មែរ អក្សរសាស្ត្រ អក្សរសិល្ប៍ផ្សេងៗ នៅតាមទំព័រអត្ថបទសាធារណៈនានា ដូចជាក្នុងប្លក់នេះ និងក្នុងទំព័របណ្ដាញសង្គមមួយចំនួន។ ហើយអ្វីដែលរឹតតែធ្វើឱ្យខ្ញុំទទួលបានអារម្មណ៍ជាទីមោទនភាពយ៉ាងខ្លាំង គឺមានមនុស្ស៣នាក់ហើយ ដែលបានដាក់ឈ្មោះកូនស្រីគេ ដូចខ្ញុំដែរ ហើយពួកគេបានផ្ញើសារមកប្រាប់ថា សូមដាក់ឈ្មោះថា “វិរិយា” ដែរហើយ ព្រោះស្រលាញ់ចូលចិត្តវិរិយាណាស់។ សូមអរគុណច្រើនសម្រាប់ការផ្ដល់តម្លៃ! តាមពិតទៅ ខ្ញុំអត់បានចុះបញ្ជីរក្សាសិទ្ធិអីទេ ហើយមុននឹងខ្ញុំកើតមក ក៏មានអ្នកឈ្មោះ “វិរិយា” នេះច្រើនហើយដែរ។

តស់! កុំពិបាកអង្គុយរកនឹកយូរ ខ្ញុំជួយរកនឹកជូន ដើម្បីបានជាគំនិតដាក់ឈ្មោះកូនស្រី (កូនប្រុសចាំលើកក្រោយណា)។ ជាទូទៅ ការដាក់ឈ្មោះកូនជាទីស្រលាញ់ គេច្រើននិយមគិតគូរដល់អត្ថន័យខ្លឹមសារក្នុងពាក្យពេចន៍នោះ ថាវាមានន័យម្ដេច។ ឬ ពេលខ្លះ គេមិនបានខ្វល់ដល់អត្ថន័យអីទេ សំខាន់ គេចង់ដាក់ដើម្បីរំឭកដល់បុគ្គលជាទីគោរពស្រលាញ់​ ជាទីគោរពសក្ការៈ ឬដើម្បីរំឭកដល់ទីកន្លែងណាមួយ ព្រឹត្តិការណ៍អ្វីមួយ…។ល។

ខាងក្រោមនេះជា ឧទាហរណ៍ ត្រួសៗមួយចំនួនដែលខ្ញុំបានរកនឹកគិត សម្រាប់ជាប្រទីបដល់អ្នកមានកូនស្រី ហើយចង់ដាក់ឈ្មោះខ្មែរ៖

ល.រ.បាលីខ្មែរឡាតាំងខ្លឹមសារបកប្រែ
1អនុ​វិច្ច​ការិនីAnuvichkarinyស្ត្រី​ដែល​មាន​គំនិត​ពិចារណា​មុន​រួច​ស្រេច​ទើប​ធ្វើ​អ្វី​ៗតាមក្រោយដោយល្អ
2ប្រាគ្រីទីPrakriti  ស្ត្រីម្នាក់ដែលបានសូមចូលសាងផ្នួសជាមួយព្រះពុទ្ធ ដើម្បីសម្រេចធម៌ជាន់ខ្ពស់
3អនុរុទ្ធAnuruddhaប្អូនជីដូនមួយរបស់ព្រះពុទ្ធ (បើជាស្រី ថែមពាក្យ ធីតា ឬ កញ្ញា ខាងចុង)
4អមរាAmaraអ្នកដែលមានអាយុវែងដូចទេវតា ឬមិនងាយស្លាប់
5យសោធរាYasothara  ព្រះ​នាម​ក្សត្រិយាណី ជា​កន្សៃ​សព៌េជ្ញ​នៃ​ព្រះ​សក្យ​មុនី​សព្វញ្ញុពុទ្ធ កាល​ដែល​ទ្រង់​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​រាជ្យនៅឡើយ (មហេសីព្រះសិទ្ធត្ថ គោតម)
6សាវត្ថីSavatthiឈ្មោះក្រុងមួយក្នុងរាជាណាចក្រ កោសល្យ ជាទីដែលព្រះពុទ្ធស្នាក់អាស្រ័យយូរជាងក្រុងផ្សេងៗទាំងអស់ក្រោយការត្រាស់ដឹង
7ពារាណសីBaranasi/Varanasiឈ្មោះក្រុងមួយដែលមានអាយុចាស់ជាងគេក្នុងតំបន់អាស៊ី និងជាទីតាំងដែលព្រះពុទ្ធជ្រើសរើសយកធ្វើជាកន្លែងផ្សព្វផ្សាយពុទ្ធសាសនា
8នេរញ្ជរាNeranjaraឈ្មោះស្ទឹងមួយនៅខាងកើតផ្ទះនាងសុជាតា ជាកន្លែងដែលព្រះពុទ្ធស្នាក់អាស្រ័យមួយរយៈរហូតរកឃើញពន្លឺត្រាស់ដឹងនៅក្បែរស្ទឹងនោះ
9អរហន្តីAranhantiស្ត្រីដែលមានធម៌ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ នៅឆ្ងាយពីកិលេសតណ្ហាទាំងពួង
10អរិយ / អរ្យសាវិកាAriyasavikaស្ត្រីដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតដែលបានស្ដាប់ព្រះធម៌ពុទ្ធោវាទ
11ឆព្វណ្ណរង្សីChabvanarangsiពន្លឺដ៏ស្រស់ត្រកាលរបស់ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធដែលចេញពីការត្រាស់ដឹង
12សន្តិសារពេជ្ញSanti Sarabejnស្ត្រីប្រកបដោយសិរីសួស្ដី ញ៉ាំងដល់ការត្រាស់ដឹងនិងសន្តិភាព
13សារ​ទស្សិនីSaradasiniស្ត្រី​ដែល​យល់​ឃើញ​ធម៌​ឬ​អ្វី​មួយ​ថា​ជា​សារៈសំខាន់
14រោហិនីRohiniប្អូនស្រីជីដូនមួយព្រះពុទ្ធ និងជាកូនសិស្សម្នាក់របស់ព្រះអង្គ ដ៏ល្បីល្បាញក្នុងរាជវង្ស
15
បញ្ចពិធកល្យាណីPanca-Kalyaniស្ត្រីដែលមានលម្អ៥យ៉ាងគឺ លម្អសក់, លម្អបបូរមាត់, លម្អធ្មេញ, លម្អសម្បុរ, លម្អវ័យ

ពន្យល់ពាក្យ “សោកនាដកម្ម”

នេះជាការចេញផ្សាយលើកទី២ បន្ទាប់ពីការផ្សាយលើកដំបូង ច្រើនឆ្នាំមុន នៅក្នុងគណនីហ្វេសប៊ុគផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ខ្ញុំ ស្ដីពីការពន្យល់ពាក្យ #សោកនាដកម្ម

ពាក្យថា “សោកនាដកម្ម” ទាញចេញពីបាលី និង សំស្ក្រឹត ហើយមានន័យផ្សំមកពីពាក្យថា “សោក+នាដ+កម្ម”

#សោក (ន.) សេចក្ដីឈឺផ្សាចិត្ត ក្ដីសង្រេងចិត្ត

(កិ.) ស្ដាយស្រណោះ អាល័យ

#នាដ (ន.) របាំ ការរាំចាក់ក្បាច់ (បើជាមនុស្សប្រុស គឺ “នាដក” បើជាស្ត្រី គឺ “នាដកា”)

#កម្ម (នាមសព្ទ) អំពើ

ដូច្នេះ “នាដកម្ម” ប្រែថា ជាសកម្មភាពរាំចាក់ក្បាច់ (ល្ខោនសម្ដែង) ជាភាសាអង់គ្លេស គឺ #drama

=> ដូច្នេះ ពាក្យថា “សោកនាដកម្ម” ប្រែមកថា ជាល្ខោនសម្ដែងតាមរយៈការរាំ ដើម្បីបង្ហាញពីឈុតឆាកនៃទុក្ខសោកសង្រេងឈឺចាប់។ គេច្រើនប្រើដើម្បីបញ្ជាក់ពី សាច់រឿងកម្សត់ ក្នុងភាពយន្ត ឬប្រលោមលោក ឬល្ខោនសម្ដែងលើឆាក ផ្សេងៗ។

មូលហេតុដែលខ្មែរយើងប្រើពាក្យនេះខុស ដោយសារតែ កំហុសនៃការបកប្រែពី អង់គ្លេស មកខ្មែរ របស់ក្រុមអ្នកផលិតវចនានុក្រម “English-Khmer” ដែលបានបកពាក្យ Tragedy = សោកនាដកម្ម។ ដូច្នេះ បើបងប្អូន បានប្រទះវចនានុក្រមណា ដែលបកប្រែដូច្នេះ សូមជួយចុច Edit => Report ឬជូនដំណឹងទៅគណៈកម្មការផលិតវចនានុក្រមនោះបានជ្រាប និងកែប្រែចេញផង។

ប្រសិនបើយើង ចង់បញ្ជាក់ពីក្ដីទុក្ខសោកឈឺចាប់អាឡោះអាល័យ ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ពិតជាក់ស្ដែង មិនបាច់ថែម ពាក្យថា “នាដកម្ម” ចូលជាមួយទេ។ និយាយត្រឹមតែ “សោកា សោកសៅ សោកសង្រេង សោកី” គឺគ្រប់គ្រាន់ល្មម និងត្រឹមត្រូវទៅតាមនិយាមភាសាសាស្ត្រ និង អក្សរសាស្ត្រខ្មែរយើង។

——-

រូបភាពវចនានុក្រមខ្មែរ (ភាគទី១ និង ភាគទី២) បោះពុម្ពឆ្នាំ ១៩៦៧ ដោយពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ