កាលនៅពីតូច ខ្ញុំចូលចិត្តស្ដាប់បទចម្រៀងថៃ ទាំងដែលខ្ញុំស្ដាប់មិនយល់ភាសាថៃដែលរៀបរាប់ក្នុង Lyrics នោះមានន័យថាម៉េច រហូតដល់ខ្ញុំចូលរៀនភាសាថៃចប់ថ្នាក់ទី៦ (បឋមសិក្សាថៃ) អាចអាន សរសេរ ស្ដាប់ និងនិយាយបាន រហូតពេលខ្លះសរសេរកំណាព្យភាសាថៃទៀតផង។ វ័យជំទង់ ខ្ញុំចូលចិត្តស្ដាប់បទចិន និង អង់គ្លេស ទាំងដែលខ្ញុំមិនចេះចិនសូម្បីមួយតួអក្សរ និងមិនចេះភាសាអង់គ្លេស សូម្បីកម្រិតដើររកបាយឆីមិនបាន។ ចុះហេតុអ្វីបានជាស្ដាប់? បើស្ដាប់មិនយល់អីផង!

មូលហេតុនោះគឺ “ស្រលាញ់”! សេចក្ដីស្រលាញ់ មិនចាំបាច់មានហេតុផលពន្យល់ឱ្យយល់ឡើយ។ មិនបាច់យល់ក៏បាន សំខាន់ពេលបានស្ដាប់ឮសូរស័ព្ទសំឡេងនោះហើយ ធ្វើឱ្យចិត្តភ្លើតភ្លើន រំភើបរីករាយ។ ឬអាចហៅម្យ៉ាងទៀតថា ជា ជំនោរតណ្ហាចិត្ត។ ចិត្តដែលកើតមានតណ្ហា អត់ត្រូវការហេតុផល ដើម្បីយល់ទេ សំខាន់យកឱ្យបាន បំពេញនូវចំណង់ចិត្តជាមុនសិន។

មានមតិខ្លះលើកឡើងថា “ស្ដាប់បទរ៉េប ហ៊ិបហប់ ដូចឆ្កួត ដូចឡប់ ស្ដាប់មិនយល់ មិនដឹងជាគេច្រៀងពីស្អី”

ខ្ញុំសូមបកស្រាយ ដោយយោងលើសេចក្ដីបញ្ជាក់ល្បះទី១ខាងដើមនោះថា ឱ្យតែយើងស្រលាញ់អ្នកណាម្នាក់ហើយ យើងច្បាស់ជាចង់ស្ដាប់សំឡេងរបស់គេ សូរស័ព្ទរបស់គេ ទោះជាស្ដាប់យល់ឬមិនយល់ក្ដី។ វាដូចយើងចូលចិត្តស្ដាប់បទបរទេសជារៀងរាល់ថ្ងៃ ទាំងដែលយើងមិនយល់ភាសាក្នុងចម្រៀងនោះអ៊ីចឹង។

វាដូចជា កូនង៉ា ដែលចង់ឮសំឡេងម្ដាយ ទាំងដែលវាមិនយល់ភាសាមនុស្សនៅឡើយ។ ដូច ពុទ្ធបរិសទខ្លះ ដែលចូលចិត្តភាវនាធម៌ “នមោ តស្ស ភគវា អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស” ទាំងដែលមិនយល់ពីខ្លឹមសារគាថាទាំងនោះ មានន័យបកស្រាយថាយ៉ាងម៉េច សំខាន់ពេលបានភាវនាពាក្យហ្នឹងទៅ គាត់សប្បាយចិត្ត គាត់ក៏កើតមានសិរីសួស្ដី។ វាដូចជា ក្រុមអ្នកស្រលាញ់ព្រះភិក្ខុ គូ សុភាព អ៊ីចឹង។ ដីការបស់ព្រះអង្គ តាមពិតទៅ សាមញ្ញធម្មតា គ្រប់ពេចន៍ ប៉ុន្តែហេតុអ្វីបានជាសម្បូរមនុស្សដេញតាម សាធុ អនុមោទនា ព្រះអង្គច្រើនអីច្រើនខ្លាំងម្ល៉េះ? ព្រោះពួកគាត់នោះស្រលាញ់ព្រះអង្គ គូ សុភាព។ អាត្រង់ហ្នឹងហើយ ដែលគេហៅថា “អៃដូល” (idol) គឺមនុស្សជាទីស្រលាញ់ណាមួយនៅក្នុងដួងចិត្តគេ។

ដូច្នេះ បើចង់ឱ្យសំឡេងយើង សម្ដីយើង មានគេចង់ស្ដាប់ ចង់ឮ ចង់ផ្សាយបន្ត ដូចជាសំឡេង អៃដូលគេ ដំបូងបំផុត យើងត្រូវតែជាបុគ្គលម្នាក់ដែលមានគុណសម្បត្តិច្រើនយ៉ាង អាចទាញបេះដូងរបស់គេជាមុនសិន។ ខ្មែរយើងនិយម ពោលថា “អ្នកក្រសម្ដីសាបដូចទឹកទន្លេ”។ ពំនោលនេះ គ្មានខុសស្អីបន្តិចណាទេ ហើយខ្ញុំក៏ប្រកាន់យកពាក្យនេះដូចគ្នា។ បើចង់មកប្រដៅទូន្មានខ្ញុំ ដំបូងអ្នកត្រូវតែជាបុគ្គលដែលខ្លាំងពូកែដោយខ្លួនឯងជាមុនសិន ទោះមិនមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្បីល្បាញ ក៏ត្រូវតែជាមនុស្សម្នាក់ដែលមានគុណសម្បត្តិចំពោះខ្លួនឯង ស្ថាប័នខ្លួនឯង និងគ្រួសារខ្លួនឯង ជាមុនដែរ។

ងាកមកនិយាយពីរឿង “វ៉ាន់ដា” ដែលខ្ញុំសូមហៅថា ស្ដេចរ៉េប នៅកម្ពុជា និងកំពុងផ្សាយឥទ្ធិពលក្នុងតំបន់ផងនោះ ប្រសិនបើ គ្រាន់តែជាក្មេងប៉ោឡែម្នាក់ ដែលចេះត្រឹមតែរិះគន់គេ ហើយមិនដែលបានសាងគុណសម្បត្តិសម្រាប់ខ្លួនឯង និងប្រទេសជាតិខ្លួនឯង ខ្ញុំក៏ខ្ពើមលើកយកឈ្មោះមកនិយាយដែរ។ ប៉ុន្តែ ក្មេងម្នាក់នេះ បានបំផ្ទុះបេះដូងមនុស្សនៅក្នុងស្រទាប់យុវវ័យ និងមជ្ឈិមវ័យ ឱ្យរំភើបក្ដុកក្ដួលជាមួយ តាមរយៈសិល្បៈរ៉េប ហ៊ិបហប់ ដែលមានរសជាតិប្លែកទាក់ទាញ។ មិនមែន មកពីខ្ញុំជាអ្នកឆ្កួតនឹងកំណាព្យ ទើបខ្ញុំលើកសរសើរ វ៉ាន់ដា ទេ អ្នកមិនចេះតែងកំណាព្យក៏រីករាយនឹងលើកតម្កើងគាត់ច្រើនដែរ។

ពេលអានសំណេរខ្ញុំ សូមឈានជើងបន្តិច ចេញពីខាងឆ្វេង ឬខាងស្ដាំ ហើយឈរឱ្យចំកណ្ដាល ប្រើឧបេក្ខាសតិ ពិចារណា កុំប្រើចិត្តដែលស្រលាញ់ឬស្អប់នរណាម្នាក់មកវិនិច្ឆ័យ។ មានតែផ្លូវកណ្ដាលទេ ទើបជួយយើងឱ្យរីកចម្រើនជឿនលឿនទៅមុខបាន។

កុំផ្កាប់មុខពេក! បុរាណ ជាមរតកវប្បធម៌ ដែលយើងត្រូវតែថែរក្សា ប៉ុន្តែការច្នៃប្រតិដ្ឋ បង្កើតថ្មី គួរតែជាអ្វីដែលគ្រប់គ្នាត្រូវលើកទឹកចិត្ត។ មនុស្សចាស់ៗ ដែលសុខភាពទ្រុឌទ្រោម គួរតែចូលនិវត្ដន៍ ហើយធ្វើជាទីប្រឹក្សាឱ្យក្មេងៗក្នុងការច្នៃបង្កើតថ្មី។ មិនមែន ប្រាប់ឱ្យក្មេងផលិតអ្វីៗតាមរបត់ផ្នត់គំនិតចាស់ៗបុរាណដូចជំនាន់ខ្លួនឯងនោះទេ។

ខ្ញុំអាចនិពន្ធកំណាព្យនិងរឿងខ្លីៗ តាំងពីអាយុ៩ឆ្នាំ ពេលរៀនថ្នាក់ទី៣ ប៉ុន្តែខ្ញុំមិនដែលស្ដីជេរកូនៗរបស់ខ្ញុំ ដែលវ័យជំទង់អស់ទៅហើយ វានៅមិនទាន់ចេះសរសេរតែងសេចក្ដីនៅឡើយនោះទេ។ ព្រោះខ្ញុំយល់និងដឹងថា កូនខ្ញុំនិងខ្ញុំ បានកើតនិងធំធាត់ ក្នុងរបត់បច្ចេកវិទ្យាខុសគ្នា សង្គមខុសគ្នា របៀបចិញ្ចឹមកូនខុសគ្នា បរិស្ថាននិងផ្នត់គំនិតមនុស្សខុសគ្នា។ ពួកគេពិតជាខ្សោយអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ មិនដូចម្ដាយក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែ ពួកគេអាចនឹងខ្លាំងពូកែ ក្នុងរឿងអ្វីផ្សេងមួយទៀត ដែលខ្ញុំចេះមិនដល់។

ជារួម “ចម្រៀងដែលស្ដាប់មិនយល់” មិនប្រាកដថា វាមិនអាចល្បី។ មនុស្ស២នាក់ ដែលធ្លាក់ក្នុងអន្លង់ស្នេហ៍គ្នាទៅវិញទៅមក មិនចាំបាច់ចេះភាសាដូចគ្នាក៏បាន ស្ដាប់មិនយល់ពីគ្នាក៏បាន ព្រោះបេះដូងដែលស្រលាញ់ គ្រាន់តែឮសំឡេងគ្នា វាឆ្អែតស្កប់ស្កល់បាត់ទៅហើយ។ មនុស្សកើតមក គថ្លង់ ដូចគ្នា ក៏អាចនឹងស្រលាញ់គ្នាបាន។ មនុស្សដែលនិយាយភាសាស្ដាប់គ្នាមិនបាន ក៏អាចមានកូនមួយកន្ទេលជាមួយគ្នាបាន។

រឿងអី ចម្រៀង១បទ ដែលស្ដាប់មិនយល់ មិនអាចល្បីបានក្នុងសង្គមផ្សេងទៀត? បើខ្មែរធ្លាប់ស្ដាប់បទថៃទាំងមិនយល់ ថៃក៏គេអាចចង់ស្ដាប់បទខ្មែរទាំងអត់ចេះខ្មែរបានដូចគ្នាដែរ។

បើចង់ឱ្យបរទេសព្រមទទួលយកវប្បធម៌ខ្មែរយើងទៅទូលលើក្បាល ដំបូងបំផុត យើងត្រូវតែជាពូជសាសន៍មួយ ដែលចេះស្រលាញ់គ្នាក្នុងគ្រួសារ សង្គមជាតិ ពង្រឹងសេដ្ឋកិច្ចក្នុងប្រទេស ឱ្យមាំមួន ជាមុនសិន ជាពិសេសផលិតអ្វី បង្កើតអ្វីដែលថ្មីប្រកបដោយសិល្បៈទំនើបចម្រុះ ទើបគេចង់ស្ដាប់ចម្រៀងខ្មែរយើង។ ពេលដែលចម្រៀងដែលគេស្ដាប់មិនយល់នោះ ជ្រាបចូលជ្រៅក្នុងដួងចិត្តគេហើយ គេនឹងចង់រៀនភាសាខ្មែរតាមរយៈ Lyrics នៃបទចម្រៀងនោះមិនខាន។ នោះហើយជាឥទ្ធិពលនៃវប្បធម៌!

ទាល់តែយើងខ្លាំង ទើបគេចង់ស្ដាប់! អ្នកដែលខំច្រៀងដែរ តែមិនសូវមានគេស្ដាប់ កុំអាលតូចចិត្ត! សូមអភិវឌ្ឍខ្លួនឯងឱ្យបានល្អអស្ចារ្យជាមុនសិនទៅ សំឡេងអ្នកនឹងពីរោះតាមក្រោយ ដោយស្វ័យប្រវត្តិ។

——-

វិរិយា

០៣ វិច្ឆិកា ២០២២